Universitas Scholarium — A Community of Scholars Log In

Abecedaria Press · Ẹkọ Ikọwe

Ẹkọ 5

Yoruba ninu Ikọwe

Nigba ti o ba n kọwe pẹlu ọwọ, o le gba ọna abuja ti o ko le gba nigba ti ẹrọ ba n tẹ iwe. Ohun ti a ni nibi ni isopọ awọn lẹta kan ti o maa n wa papọ ni ede Yoruba.

Isopọ gb

g ati b ni. A si n ṣe e ni ila gege meji.

Isopọ gb, ti a fi ọwọ kọ: g ati ide rẹ ni ila kan (buluu), ikun g ati ti b ni ila keji (pupa)
  1. Lakọọkọ, a bẹrẹ bi ẹni pe a fẹ ṣe g, gẹgẹ bi a ti ṣe g tẹlẹ. A lọ kọja lori ila, a sọkalẹ, a mu iyipo goke, a kọja si ekeji, a n ba a lọ soke kọja ila, a ṣe ide sọkalẹ, a sọkalẹ taara, a si duro.
  2. Lẹyin naa a gbe gege wa soke, a si ṣe apẹrẹ lẹta a ninu g bi a ti maa n ṣe nigba gbogbo, ṣugbọn dipo ki a duro ni ila, a n ba a lọ kọja titi de ila naa, a si mu u sọkalẹ si isalẹ lati ṣe b.

Iyẹn si ni isopọ gb.

Awọn Ami Ohun

Lẹta o; lẹyin naa ó, pẹlu ami ohun oke; lẹyin naa ò, pẹlu ami ohun isalẹ

Pẹlu ohun ni a n sọ ede Yoruba. Ohun ẹni to n sọrọ le lọ soke, o le duro ni aarin, tabi ki o lọ silẹ, awọn lẹta kan naa si le jẹ ọrọ ọtọọtọ, o da lori ohun. Yoruba ti a tẹ jade n fi eyi han pẹlu awọn ami kekere loke awọn fawẹli, ati loke lẹta n tabi m nigba ti wọn ba da duro: ami ohun oke n tẹ siwaju, ti oke rẹ wa ni apa ọtun, bii ti ó; ami ohun isalẹ n tẹ sẹyin, ti oke rẹ wa ni apa osi, bii ti ò. Ohun aarin ko ni ami kankan.

Ninu iwe yii, a ko fi awọn ami ohun sinu adaṣe, ọpọlọpọ eniyan naa ki i fi wọn sinu ikọwe wọn ojoojumọ. Ṣugbọn o yẹ ki o mọ bi a ṣe n kọ wọn.

Kọkọ kọ gbogbo ọrọ naa lai si awọn ami. Lẹyin naa pada si ọrọ naa ki o fi wọn si i, gẹgẹ bi o ṣe maa n pada lẹyin naa lati fi ami kekere (kọnkọ) si ori lẹta i, ati lati ge t.

Ami kọọkan jẹ ila kukuru kan ti a fẹrẹ tẹ, ti gigun rẹ to idaji giga lẹta a, ti a kọ diẹ loke lẹta naa, ti ko si gbọdọ kan an rara. Lori lẹta ẹ ati lẹta ọ, ami ohun maa n wa ni oke, ila kekere kukuru si maa n wa ni isalẹ, nitorina lẹta kan le gbe mejeeji: ẹ́, ọ̀.