Abecedaria Press · Henen Ngeren
Ityesen 2
Ken ityesen ne ua hen u ngeren asangeakaa cii a peese, a i kôr imôngo ga yô. I er asangeakaa ne sha ci u hanma or u a lu a ican u hemen kon u ngeren yô. Ka ican i ior kpishi ve lu a mi, man gbenda u sôron ican ne yô, ka u eren kwagh u a lu kposo vough a kwagh u i tese ior kpishi la.
Shighe u mbahenen ve hen u ngeren yô, hanma shighe cii ka i tese ve wer ve tema asangeakaa a ve sha hwange, nahan asangeakaa la ka a hii sha hwange a kende sha. Kwagh u a dugh ken kwagh ne yô, ka wer ve lu a ican kpishi u hemen ijiir i sha i asangeakaa a ve.
Heen yô, se er kwagh u kposo la. Se sende asangeakaa ase sha hwange.
Nenge ken ishima you wer hwange la ka kor u i sende akondo sha mi, man wer hanma ishangekwagh yô, i kôr un sha kor la a akaa a kuran akondo sha kor. Ijiir i sha i hanma ishangekwagh ngu sha hwange vough, man ishangekwagh la sende shin, vough er riga u i sende sha kor u i sende akondo sha mi nahan.
Aluer asangeakaa sende sha hwange yô, ngeren wou ka a lu vough vough hanma shighe. Ishe you ka i za sha hwange la, nahan aluer ijiir i shin i asangeakaa cii i lu vough vough ga kpa, ka kwagh u vesen ga. Ican i vesen igen i ngeren sha uwegh, u veren akaa cii sha nongo vough vough yô, i dugh kera.
Asangeakaa cii ne ka inja i ngeren u Chancery i i er i lu peese kpishi. I nger ngeren u Chancery sha uwegh ken Ingila sha ayange a Henry VIII man Elizabeth I. Ka ngeren u ahwange a jighilaa kpishi: ka ahwange a jighilaa a i er un a mi kpishi, ahwange a a gem yô nga kpeghee tseegh, man u hemen hwange u jighilaa ngu peese a uwegh, a hemba u hemen hwange u a gem kpishi. Ka sha ci u kwagh ne se tese ngeren u Chancery hiihii ye, cii man se tese asangeakaa a i kôr imôngo ga shin ngeren u ahwange a a gem yô. M gba asangeakaa cii ne sha ci u orhenen wam ugen u nan fatyô u eren ahwange a a gem ga yô.
Hanma ishangekwagh ken ityesen ne yô, u fatyô u eren un a ahwange a jighilaa tseegh. Aluer u fatyô u eren ahwange a a gem yô, u fatyô u eren ijiir igen i ahwange a zua imôngo la i gem kpeghee. Aluer u fatyô her ga yô, ahwange a jighilaa kpa a kom: ishangekwagh you ia doo ishe kpishi ga, kpa ia lu gbar gbar, shi or nan fatyô u nengen un er ishangekwagh igen nahan ga. Ken hemen yô, er ishima you ia hembe taver yô, u fatyô u veren hwange u a gem.
Kwagh u mbatesen vea fa. Aluer orhenen kav wer asangeakaa sende sha hwange fese ga yô, nger akaa a kuran akondo sha kor ahar sha ityough i ishangekwagh, er i kuran ishangekwagh la sha hwange nahan. U fatyô u ngeren riga u kiriki u a sende sha hwange, a akaa a kuran un sha kor la kpaa. Nahan orhenen una kav wer ishangekwagh la sende sha hwange, vough er riga nahan.
Nenge ityesen ne sha vidio (ken zwa Buter): Asangeakaa a a sende sha hwange
Umbur: ishangekwagh ka i hii sha hwange, maa i sende shin.
Nahan ishangekwagh a yase la ne. Aluer u soo je yô, u fatyô u veren ikpelan i kiriki i fese sha ijiir na i shin, shi u fatyô u eren un a doo ishe a hemba, aluer u soo; kpa ishangekwagh a ne ka i peese je.
Ijiir i shin i asangeakaa ngu vough vough? Aluer u nger nongo u ishangekwagh a yô, kpela hwange jighilaa a kon u kpelan ahwange jighilaa ken ishin ve, sha ijiir ve i shin. Nenge ishangekwagh a cii: agen kom hwange la ga? Agen kar hwange la? Hide nger nongo la shi, maa sôr ijiir i u er vough ga la.
Hiihii yô, nger ishangekwagh a. Ishangekwagh a la ka kwagh u karen er i gba shin yô: ka i tese u er hwange u tile jighilaa u ishangekwagh b u gba u zaan shin yô.
Nahan ishangekwagh b la ne.
Ken ijime yô, u fatyô u veren kon u kpelan ahwange jighilaa ken ishin i ishangekwagh a, u nengen er ishangekwagh b la za shin yô. Alaghga ua er vough ga sha ashighe ahiihii la. Kwagh ngu ga, gadia se sende asangeakaa ase sha hwange, er akondo sha kor u i sende akondo sha mi nahan. Ken ijime yô, sea sôr ijiir i shin, sea er i lu dedoo, vough vough. Sha hiihii yô, se ver ishima sha inja i asangeakaa i peese.
Er se nger ishangekwagh c ga yô, sea nger ishangekwagh a hiihii, gadia ishangekwagh a la ia tese se kwagh kpishi sha er ishangekwagh c la za shin ken ishin i hwange yô. Nahan nger ishangekwagh a you.
Nahan ka ishangekwagh c you la ne.
Sha hiihii yô, m kaa wer er hwange u kiriki u a gem la sha ikpelan i kposo. Er ngeren wou a lu hemban doon yô, u fatyô u eren cii imôngo sha ikpelan i môm, u kenden kon u ngeren wou ga.
Ishangekwagh d la ne. Sha mimi yô, ishangekwagh d ka vough er ishangekwagh a nahan, kpa hwange u sha uwegh u yanegh la kende sha a hemba kpishi. Kpa se er un kposo kpeghee.
Er se hii ga yô, se nger ishangekwagh a, sha er se fatyô u karen er hwange la una za shin ken ishin i hwange u se sende ishangekwagh sha mi la yô, er akondo sha kor u i sende akondo sha mi nahan.
Nahan ka ishangekwagh d la ne.
Ver ishima sha ahwange a a kende sha man ahwange a a za shin. Ahwange a a kende sha la nga er tso u a kende a za ken sha nahan, man ahwange a a za shin la nga er tso u a zaan shin mnger, ken ishin i zegemnger nahan. Hwange wou u a kende sha la gba u lun ica vough er ishangekwagh i i lu ken ishin na la nahan, shin u hemba ica, aluer u soo. Kpa de er un kpeghee a hemba ishangekwagh la ga, gadia aluer nahan yô, or u nan lu ôron fese yô, nan fatyô u nengen un er ishangekwagh a nahan; man u soo wer ishangekwagh d you la lu er ishangekwagh a ga.
Hegen yô, se nger ishangekwagh e. Hiihii yô, se nger ishangekwagh a. Maa hen ikyua a ishangekwagh a, nger ishangekwagh c. Ua nenge wer ishangekwagh e lu er ishangekwagh c nahan kpishi; man sha mimi yô, se er un vough er se er ishangekwagh c nahan.
Nahan u lu a ishangekwagh e.
Sha akpelan ahar. Aluer u soo yô, u fatyô u eren ishangekwagh ne sha akpelan ahar. U hii sha, sha uwegh u yanegh. U kpela kon u ngeren wou vaanaa u za sha uwegh u imesegh. U za shin, maa u er ikpelan i kiriki i fese i i gem la sha ijiir i shin. Maa u kende kon u ngeren wou, u kpela hwange u kôron u a ngurum la.
Hegen yô, se nger ishangekwagh f. Ishangekwagh ne ka i na mbahenen kpishi mba ve hii u henen hegen ne ican, gadia ka i kende sha ica, er tso u a kende a za ken sha nahan, shi ka i za shin ica, er tso u a zaan shin mnger nahan. Nahan kwagh u se er yô ka ne.
Hiihii yô, nger ishangekwagh a. Ishangekwagh a la ia tese u er u gba u hiin ica sha yô, gadia se hii ishangekwagh ne sha. Ka i er un sha ahwange ahar.
Nahan ka ishangekwagh f la ne.
Aluer u soo yô, u fatyô u eren ityough na man ijiir na i shin i gem kpeghee, sha er i de lu jighilaa kpishi ga. Nahan ia lu er ishangekwagh s u ica kpishi nahan. U fatyô u eren nahan kpaa.
Hegen yô, se va kom ishangekwagh g. I er ishangekwagh g a ishangekwagh a, i kôr un imôngo a ijiir i shin i ishangekwagh f.
Er se er un yô ka ne. Hiihii yô, se nger ishangekwagh a, gadia ishangekwagh a la ka i tese se er ijiir i ishangekwagh g i i lu er tso u a zaan shin mnger la i gba u zaan shin ken ishin i hwange yô.
Aluer u nenge ishangekwagh a man ishangekwagh g yô, ijiir i sha i ishangekwagh g gba u lun er ishangekwagh a you nahan.
Hegen yô, se nger ishangekwagh h; ka i er un kpishi er i er ishangekwagh b nahan. Hiihii yô, se nger ishangekwagh a, man ishangekwagh a la ka i tese se er ishangekwagh yase la i gba u zaan shin ken ishin i hwange yô.
Aluer u zua a hwange u tile jighilaa la, shin u va ikyua a mi kpishi yô, a lu er ishangekwagh b nahan, man se soo wer ishangekwagh h yase a lu er ishangekwagh b ga. Nahan gba u ijiir i lu hen atô sha ijiir i shin. Ka kwagh u vesen u a tese ishangekwagh h man ishangekwagh b kposo la je ne.
Hegen yô, se nger ishangekwagh i. Ishangekwagh ne hemba asangeakaa cii peese. Ka hwange u kiriki tseegh. Se hii sha kor u i sende akondo sha mi, se za shin, man se za shin vough er ishangekwagh a i za shin nahan tseegh. Nahan hiihii yô, se nger ishangekwagh a.
Nahan ka ishangekwagh i la ne.
Kpa de nger kpighikiki sha mi ga. Ka a doo ishe ga je. Nahan ver anikav, shin ikpelan i kiriki i fese er m nger la nahan.
Hegen yô, se nger ishangekwagh j. A lu er kwagh u peese nahan, kpa sha mimi yô, ka i na ican kpeghee, gadia ka i za shin er tso u a zaan shin mnger nahan. Hiihii yô, nger ishangekwagh a you.
Nahan ka ishangekwagh j la ne.
Kpa de nger kpighikiki sha mi ga, gadia ka a doo ishe ga.
Sha mimi yô, ishangekwagh j ka ishangekwagh i i lu ica. Man ken zwa Latin yô, i yila un nahan tseegh: ishangekwagh i i lu ica.
Ishangekwagh k ngu a hwange u tile jighilaa u ica, vough er ishangekwagh h i se nger la nahan. Nahan se hii er se lu ngeren ishangekwagh h nahan.
U fatyô u eren ishangekwagh ne sha akpelan ahar kpaa. U za shin jighilaa, maa u za vaanaa, u za a hwange wou shin, u zua a hwange u tile jighilaa, maa u dugh a mi shi sha uwegh u yanegh, u kenden kon u ngeren wou ga. Kpa ka a hemba doon ishe aluer u za shin, u za vaanaa, u va a hwange wou hen hwange u tile la, u er ijiir i ahwange ahar a zua imôngo la i kiriki (ver ishima: ijiir la zua a ijiir i shin i hwange u tile jighilaa la vough ga), maa u kende kon u ngeren wou, u kpela ikpelan i kiriki sha uwegh u yanegh.
Nahan ngu er ishangekwagh i vesen R nahan, kpa ishangekwagh i vesen R ngu a kwagh sha mi u a lu er fulaga nahan, u a tese sha, ken sha.
Hegen yô, se nger ishangekwagh l. Hiihii yô, se nger ishangekwagh a. Ishangekwagh l yô, u fatyô u eren un, u fa ga, nahan a kende sha kpishi ga, maa a lu er ishangekwagh i nahan. Nahan u gba u umbur wer ishangekwagh ne ka i kende sha er tso u a kende a za ken sha nahan.
Kwagh ugen ngu ga. Ka ishangekwagh l la ne.
Kpa kwagh u vesen yô, ka u nengen wer ishangekwagh la kende sha ica a kom yô, gadia kwagh u ka a er mbahenen mbam kpishi yô, ka ve er ishangekwagh l kpeghee kpishi, maa a lu er ishangekwagh i nahan.
Ishangekwagh i i dondo yô, ka ishangekwagh n. Sea er ishangekwagh n hiihii, cii man se va er ishangekwagh m, nahan se dondo asangeakaa cii sha mlu u ve ga. Nahan nger ishangekwagh a, maa ikyua na, er ishangekwagh i. Maa ikyua i ityough i ishangekwagh i la, gema hwange wou, maa za shin, er ishangekwagh i igen. Kwagh u a lu je la. Nahan ka asangeakaa i ahar ikyua ikyua, man i kôr ve imôngo a hwange u a gem.
Gbenda u môm u henen sha ishangekwagh ne yô, ka u fan wer ngu vough er ishangekwagh h nahan. Kpa ngu a kwagh u ishangekwagh u a hembe sha, u a kende a za ken sha la ga.
Hegen, aluer hwange u a gem la ngu nan we ican yô, m kaa wer er nahan: Er ishangekwagh i, maa ikyua i ityough i ishangekwagh i la, kpela hwange u ngurum kpeghee tseegh, u a lu ikyua u yaven vaanaa, maa za shin. Nahan ishangekwagh n you ngu a hwange u ngurum ken ijiir i hwange u a gem, a gema kpighikiki kpishi ga, kpa igbenda i ahar la cii ngi doon.
Hegen se va sha ishangekwagh m. Se hii a ishangekwagh a er se eren hanma shighe nahan,
Nahan ishangekwagh m yô, ka asangeakaa n ahar. Se er ishangekwagh n yase, se kende kon u ngeren, se er igen ikyua ikyua, i kôr sha mi. Kwagh ne taver ga, ican i lu ken mi ga cii.
Ken asangeakaa cii, ishangekwagh o hemba cii taver. I kaa wer Raphael, or u ngeren ikav, yange nger akpighikiki udubu udubu, sha u keren u ngeren kpighikiki u môm u a lu vough vough. Se er nahan ga. Sea er ishangekwagh o sha gbenda u a lu ican ga.
Nahan ahwange a a gem ahar ne, aluer a bende ayol a ve yô, a er inja i ishangekwagh o. Hegen inja i ishangekwagh o ne kende sha gbem kpishi, kpa i lu vaanaa ga. Gbem na ngu vough er u ishangekwagh a nahan.
Se fatyô u gemen hwange u a gem la kpishi kpeghee, nahan a na se ishangekwagh o i i gema kpighikiki kpeghee. Shin aluer u ngu a ishima i taver yô, u fatyô u hiin sha hwange la, u nger kpighikiki, u za shin cii, u hide u va ken ijiir i u hii la.
Aluer kwagh la taver we kpishi yô, er nahan: er hwange u a gem ga, kpa u a lu a ityough. Nahan u za shin, u er inja i ngas anyiin i i tile sha ityough i yô. Ken ijiir i u nger kpighikiki yô, er ishangekwagh o you u lu inja i ngas anyiin la. Man u fa er i ngeren inja i ngas anyiin la yô.
Ishangekwagh i i dondo yô, ka ishangekwagh p. Ishangekwagh ne ngu er ishangekwagh b nahan kpishi; kpa hwange na kende sha u kor u i sende akondo sha mi ga, a za shin u kor la.
Nahan ishangekwagh ne ngu vough er ishangekwagh b nahan, kpa hwange na za shin, a kende sha ga.
Umbur wer, hwange u a za shin la gba u zan shin kpishi.
Ishangekwagh i i dondo yô, ka ishangekwagh q, i i lu er inja i ishangekwagh a nahan. Ngu er ishangekwagh a nahan kpishi. Nahan se nger ishangekwagh a, maa ikyua na, se er nahan.
Nahan ishangekwagh q ngu er ishangekwagh a nahan kpishi. Kpa ngu a hwange u a za shin kpishi, a ikpelan i kiriki i fese i i za hemen ken shin.
Ishangekwagh i i dondo yô, ka ishangekwagh r. Hiihii yô, se nger ishangekwagh a.
Nahan ngu er ityough i ishangekwagh n nahan, kpa ikpelan i sha uhar i ishangekwagh n, i i za shin er ishangekwagh i i sha uhar la, i lu ga. Ka ishangekwagh r je la.
Ishangekwagh i i dondo yô, ka ishangekwagh s. Gbem na ngu vough er u ishangekwagh a nahan. Kwagh u a hemba taver ken mi yô, ka u u hemen kon u ngeren wou doo doo, u er ahwange a a gem ahar.
Hwange ne fatyô u gemen kpeghee, er inja i ishangekwagh s vough nahan.
Shin aluer ahwange a a gem la nga nan we ican yô, u fatyô u eren un er hwange u a ngurum ngurum nahan. Nahan ka ishangekwagh s je la.
Ishangekwagh t yô, u gba u nengen sha mi doo doo, shin er i taver ga kpaa, gadia ishangekwagh ne kende sha gbem kpishi, kpa a kuma ishangekwagh l ga.
Nenge wer, ishangekwagh t ngu a kwagh u a hembe sha u hwange u tondo la, man kwagh la fatyô u kenden sha kpishi.
Aluer kwagh u a hembe sha la lu ga, man u ngu ôron takerada fese yô, ishangekwagh t a lu er ishangekwagh c nahan, man u soo kwagh la ga. Ka sha nahan i gba u u lu a hwange u a hembe sha u hwange u tondo la ye, sha er aluer u ngu ôron fese yô, u nenge un wer ka ishangekwagh c ga yô.
Ishangekwagh u dondo sha ishangekwagh t doo kpishi.
Shin aluer u soo yô, u fatyô u eren un sha gbenda ugen. U fatyô u hiin a ishangekwagh i i lu sha yanegh la, maa u nger hwange u sha imesegh la, u za shin u hide sha, a ikpelan i kiriki i fese i i bende ishangekwagh i la.
Nahan u fatyô u eren un sha gbenda u môm ken igbenda i ahar ne. U fatyô u hiin sha imesegh, shin u hii sha yanegh. Ka we u tsua.
Nahan aluer u nenge sha mi doo doo yô, ngu er ishangekwagh a nahan, kpa ityough na lu ga, man ka kwagh la vough je.
Ishangekwagh i i dondo yô, ka ishangekwagh v, man se er un sha ikpelan i môm.
Ishangekwagh ne taver ga, ican i lu ken mi ga cii.
Ishangekwagh i i dondo yô, ka ishangekwagh w, ishangekwagh igen i i taver ga. Se hii a ishangekwagh a,
Nahan ka ishangekwagh v môm, man ishangekwagh v igen dondo un, man u kende kon u ngeren wou ga.
Aluer u soo yô, u fatyô u kenden kon u ngeren wou. U er ishangekwagh v môm, maa u er ishangekwagh v igen ikyua na.
Ishangekwagh i i dondo yô, ka ishangekwagh x.
Hwange ne de ngurum kpishi ga, man de ngurum kpeghee kpishi ga.
Ishangekwagh i i dondo yô, ka ishangekwagh y. Hegen, ishangekwagh ne ngu er inja i ishangekwagh v nahan, kpa ngu a hwange u ngurum u a za shin kpishi, er tso u a zaan shin mnger nahan.
Nahan ngu er ishangekwagh v i i lu a tsa u a za kpishi sha imesegh nahan.
Ishangekwagh i i dondo yô, ka ishangekwagh z, shin "zed", er mbagenev ka ve yilan un nahan. Nahan ishangekwagh ne taver ga.
Nahan ka ishangekwagh z je la.

Henen Ngeren — Tihi u Hiihii: Ngeren u Italiki u Peese · Evan Millner · Published by Abecedaria Press