Abecedaria Press · Ho ithuta ho ngola
Thuto 2
Thutong ena o tla ithuta ho ngola alfabete e bonolo ya ditlhaku tsa kgatiso. E etseditswe mang kapa mang ya thatafallwang ke ho laola pene. Bona ke bothata bo tlwaelehileng, mme tharollo ke ho etsa se fapaneng ka ho feletseng le se rutwang hangata.
Ha baithuti ba ithuta ho ngola, kamehla ba rutwa ho dudisa ditlhaku tsa bona hodima mola, hore ditlhaku di nyolohe ho tloha ho wona. Phello ke hore ba thatafallwa haholo ke ho laola dikarolo tse ka hodimo tsa ditlhaku tsa bona.
Mona re etsa ka tsela e fapaneng ka ho feletseng. Re fanyeha ditlhaku tsa rona moleng.
Nahana hore mola ke thapo ya diaparo, mme tlhaku ka nngwe e tshwerwe hodima yona ka dipeke tsa diaparo. Karolo e ka hodimo ya tlhaku ka nngwe e ama mola, mme tlhaku e fanyehile ho wona, e theohela tlase, feela jwalo ka hempe e fanyehileng thapong ya diaparo.
Ha ditlhaku di fanyehile moleng, mongolo o lula o shebahala o lekana. Leihlo la hao le hohelwa ke mola, kahoo ha ho na taba haholo haeba dikarolo tse ka tlase tsa ditlhaku ha di a lekana kaofela ka bolelele. Bo bong ba mathata a maholo a mongolo wa letsoho, e leng ho etsa hore tsohle di tsamaellane moleng, bo a tloswa.
Alfabete ena ke mofuta o nolofaditsweng haholo wa mongolo wa Chancery. Chancery e ne e sebediswa bakeng sa mongolo wa letsoho Engelane mehleng ya Morena Henry VIII le Elizabeth I. Ke mongolo o nang le dikhutlo tse ngata: o entswe haholo ka mela e otlolohileng, o na le dikgopo tse fokolang haholo, mme mola o otlolohileng o bonolo haholo hore letsoho le o laole ho feta mola o kobehileng. Ke ka hona re rutang Chancery pele, pele ho mongolo wa kgatiso kapa mongolo o chitja (roundhand). Ke qapile alfabete ena bakeng sa moithuti wa ka ya neng a sa kgone ho laola mela e kobehileng.
Tlhaku e nngwe le e nngwe thutong ena e ka etswa ka mela e otlolohileng feela. Haeba o kgona ho etsa dikgopo, o ka etsa hore dikhutlo tse ding di chitje. Haeba o so kgone, mela e otlolohileng e tla lekana: tlhaku ya hao e tla shebahala e sa bopeha hantle hanyane, empa e tla ba e ntse e hlakile, mme e ke ke ya ba tlhaku e nngwe. Hamorao, ha o ntse o itshepa haholwanyane, o ka qala ho sebedisa kgopo.
Taba bakeng sa mesuwe. Haeba moithuti a thatafallwa ke ho utlwisisa hore ditlhaku di a fanyeha, taka dipeke tse pedi tsa diaparo hodima tlhaku, eka e tshwerwe moleng ka dipeke. O ka ba wa taka sekipa se senyane se fanyehileng moleng, le dipeke tsa sona. Jwale moithuti o tla utlwisisa hore tlhaku e fanyehile moleng, feela jwalo ka hempe.
Shebella thuto ena ka video (ka Senyesemane): Ditlhaku tse fanyehang moleng
Hopola: tlhaku e qala moleng, mme e fanyehile ho wona, e theohela tlase.
Kahoo ena ke tlhaku a ya rona. Haeba o hlile o batla, o ka e kenyetsa mothalwana o monyane ka tlase, mme o e kgabise haholwanyane haeba o batla, empa ena ke tlhaku a e bonolo haholo.
Na dikarolo tse ka tlase di lekana? Ha o qetile ho ngola lethathamo la di-a, thala mola ka rula ka tlasa tsona, ho latela dikarolo tsa tsona tse ka tlase. Ke dife tse emang pele di fihla moleng? Ke dife tse fetang mola? Ngola lethathamo hape, mme o lokise diphoso tsa hao.
Pele, ngola tlhaku a. E tla o fa sekalo sa botebo: e tla o bontsha hore mola o molelele wa tlhaku b o lokela ho theohela tlase hakae.
Kahoo eo ke tlhaku b.
Hamorao o ka bea rula ka tlasa tlhaku a, ho hlahloba hore tlhaku b e theohela tlase hakae. Mohlomong e tla be e fositse makgetlo a mmalwa a pele. Ha ho na taba, hobane re fanyeha ditlhaku tsa rona moleng, jwalo ka diaparo thapong ya diaparo. Hamorao re tla lokisa karolo e ka tlase, hore tsohle di be ntle, di lekane. Qalong, re tsepamisa maikutlo dibopehong tsa motheo.
Pele re ngola tlhaku c, re tla ngola tlhaku a, hobane e tla re bolella haholo ka hore tlhaku c e theohela tlase ho mola hakae. Kahoo ngola tlhaku a ya hao.
Mme sena se o fa tlhaku c ya hao.
Qalong, nna nka etsa kgopo e nyane ka mothalo o arohileng wa pene ya hao. Ha o ntse o ntlafala, o ka e etsa kaofela hang, o sa phahamise pene ya hao.
Mona re na le tlhaku d. Ha e le hantle, tlhaku d e tshwana le tlhaku a, ntle le hore mola o ka ho le letona o molelele haholo ho feta. Empa re e bopa ka tsela e fapaneng hanyane.
Pele re qala, re ngola tlhaku a, hore re tsebe ho lekanya hore mola o theohela tlase hakae ka tlasa mola oo re fanyehang tlhaku ho wona, jwalo ka diaparo thapong ya diaparo.
Mme seo se o fa tlhaku d.
Temoso ka mela e nyolohelang hodimo le mela e theohelang tlase. Mela e nyolohelang hodimo e tshwana le dirokete tse fofelang hodimo, mme mela e theohelang tlase e tshwana le dikepe tsa ka tlasa metsi tse theohelang ka tlasa lewatle. Mola wa hao o nyolohelang hodimo o tlameha ho phahama, bonyane, ho lekana le bophahamo ba tlhaku e ka tlasa wona, mme o ka phahama le ho feta haeba o batla. Empa o se ke wa o etsa o mokgutshwane ho feta moo, hobane jwale tlhaku e ka ferekanngwa le tlhaku a haeba o ne o bala ka potlako, mme ha o batle ho ferekanya tlhaku d ya hao le tlhaku a.
Tlhaku ya rona e latelang ke tlhaku e. Pele, re ngola tlhaku a. Jwale, pela tlhaku a, ngola tlhaku c. O tla hlokomela hore tlhaku e le tlhaku c di tshwana haholo, mme ruri, re e etsa ka tsela e tshwanang.
Mme jwale o na le tlhaku e.
Ka methalo e mmedi ya pene. Haeba o batla, o ka etsa sena ka methalo e mmedi ya pene. O qala ka hodimo ka ho le letona. O tsamaisa pene ya hao ka ho rapama ho ya ka ho le letshehadi. O theohela tlase, ebe o etsa mothalwana o monyane o kobehileng ka tlase. Jwale o phahamisa pene ya hao, mme o thala mola o kopanyang o sekameng.
Tlhaku ya rona e latelang ke tlhaku f. Jwale, tlhaku ena e baka mathata ho baqadi ba bangata, hobane e nyolohela hodimo haholo, jwalo ka rokete, mme e theohela tlase haholo, jwalo ka sekepe sa ka tlasa metsi. Kahoo seo re se etsang ke sena.
Pele, o ngola tlhaku a. Sena se tla o fa mohopolo wa hore o tlameha ho qala hodimo hakae, hobane re qala tlhaku ena ka hodimo. E etswa ka mela e mmedi.
Mme eo ke tlhaku f.
Haeba o batla, o ka kgopamisa karolo e ka hodimo le e ka tlase hanyane, hore e se be bohale hakaalo. Kahoo e tshwana le tlhaku s e telele haholo. Le hona ho a kgoneha.
Jwale re fihla ho tlhaku g. Tlhaku g e bopilwe ka tlhaku a, e kopantsweng le karolo e ka tlase ya tlhaku f.
Mme kamoo re e etsang kateng ke tjena. Pele, re ngola tlhaku a, hobane e re fa mohopolo wa hore karolo ya sekepe sa ka tlasa metsi ya tlhaku g e tlameha ho theohela tlase ho mola hakae.
Ha o sheba tlhaku a le tlhaku g, karolo e ka hodimo ya tlhaku g e lokela ho shebahala jwalo ka tlhaku a ya hao.
Tlhaku e latelang ke tlhaku h, e bopiwang ka tsela e tshwanang haholo le ya tlhaku b. Pele, re ngola tlhaku a, mme seo se re fa mohopolo wa hore tlhaku ya rona e hloka ho theohela tlase ho mola hakae.
Haeba o ka ama mola o emeng, kapa wa o atamela haholo, e shebahala jwalo ka tlhaku b, mme ha re batle hore tlhaku h ya rona e shebahale jwalo ka tlhaku b. Kahoo ho tlameha ho ba le sebaka ka tlase. Ena ke phapang e kgolo pakeng tsa tlhaku h le tlhaku b.
Tlhaku ya rona e latelang ke tlhaku i, e leng tlhaku e bonolo ho feta tsohle. Ke mola o monyane feela. Re qala thapong ya diaparo, re theohela tlase, mme re theoha feela ho fihlela bophahamong ba tlhaku a. Kahoo pele, re ngola tlhaku a.
Mme eo ke tlhaku i.
Empa o se ke wa taka sedikadikwe hodima yona. Seo se a tshehisa. Kahoo e be letheba, kapa mothalwana o monyane haholo, jwalo ka oo ke o takileng.
Tlhaku ya rona e latelang ke tlhaku j, e shebahalang e le bonolo, empa ha e le hantle e baka bothata bo bonyane, hobane e theohela tlase jwalo ka sekepe sa ka tlasa metsi. Pele, ngola tlhaku a ya hao.
Mme eo ke tlhaku j.
Empa o se ke wa taka sedikadikwe hodima yona, hobane seo se shebahala e le bothoto.
Ha e le hantle, tlhaku j ke tlhaku i e telele. Mme puong ya Selatine, e bitswa jwalo feela: tlhaku i e telele.
Tlhaku k e na le mola o molelele o emeng, feela jwalo ka tlhaku h eo re e entseng pele. Kahoo re qala eka re ngola tlhaku h.
O ka e etsa hape ka methalo e mmedi. O theohela tlase ka ho otloloha, ebe o ya ka ho rapama, o theosa mola wa hao, o ama mola o emeng, ebe o o ntshetsa ka ntle hape ho ya ka ho le letona, o sa phahamise pene ya hao. Seo ha se shebahale hantle jwalo ka haeba o theoha, o ya ka ho rapama, o o kenya ka hare, o etsa sekhutlo sa hao se senyane, se sa ameng hantle karolo e ka tlase ya mola o emeng, hlokomela, ebe o phahamisa pene ya hao, mme o etsa mothalo o monyane ho ya ka ho le letona.
Kahoo e tshwana le tlhaku e kgolo R, empa tlhaku e kgolo R e na le folakga hodima yona, e supileng hodimo lehodimong.
Jwale re na le tlhaku l. Pele, re ngola tlhaku a. Tlhaku l ke tlhaku eo o ka e etsang e kgutshwane haholo ka phoso, mme jwale e shebahale jwalo ka tlhaku i. Kahoo o hloka ho hopola hore tlhaku ena e nyolohela hodimo jwalo ka rokete.
Ke hona feela. Eo ke tlhaku l.
Empa leqheka le leholo ke ho etsa bonnete ba hore e telele ka ho lekana, hobane se etsahalang ho baithuti ba ka ba bangata ke hore ba e etsa e kgutshwane haholo, mme jwale e shebahala jwalo ka tlhaku i.
E latelang ke tlhaku n, eo re tla e etsa pele ho tlhaku m, re sa latele tatellano. Kahoo o ngola tlhaku a, mme pela yona o etsa tlhaku i. Jwale haufi le hodimo ha tlhaku i, o a kobeha, ebe o a theoha, o etsa tlhaku i e nngwe. Ke sona seo e leng sona. Kahoo ke di-i tse pedi tse bapileng, mme di kopantswe ka kgopo.
Tsela e nngwe ya ho nahana ka tlhaku ena ke hore e tshwana le tlhaku h. Feela ha e na karolo ya yona e telele e nyolohelang lehodimong.
Jwale, haeba kgopo eo e o thatafalla, ke o eletsa hore o etse tjena. O etsa tlhaku i, mme haufi le hodimo ha tlhaku i, o mpa o etsa mola o sekameng hanyane feela, o batlang o rapame, ebe o theoha. Kahoo tlhaku n ya hao e na le dikhutlo haholwanyane, ha e chitja haholo, empa ka bobedi di a sebetsa.
Jwale re na le tlhaku m. Re qala ka tlhaku a ya rona jwalo ka mehla,
Kahoo, ha e le hantle, tlhaku m ke tlhaku n e ngotsweng habedi. Re etsa tlhaku n ya rona, re phahamisa pene ya rona, mme re etsa e nngwe e kopaneng le yona hantle. Ho bonolo, ho bonolo haholo.
Tlhaku o ke yona e thata ho feta ditlhaku tsohle. Ho thwe setaki Raphael se ile sa thala didikadikwe tse dikete se leka ho thala se phethehileng. Rona ha re na ho etsa jwalo. Re tla e nolofatsa.
Mme masakana ana a mabedi, a kopanang, a etsa sebopeho sa tlhaku o. Jwale sebopeho seo sa tlhaku o se selelele ebile se sesesane. Se na le bophahamo bo lekanang le ba tlhaku a ya rona.
Re ka etsa hore lesakana le kobehe haholwanyane, mme seo se tla re fa tlhaku o e chitja haholwanyane. Kapa, haeba o ikutlwa o le sebete, o ka qala moleng mme o thale sedikadikwe ho ya tlase ka hohle, ebe o se kgutlisetsa moo o qadileng teng.
Haeba seo se le thata haholo, seo o tla se etsa ke hore o etse lesakana le bohale. Kahoo o a theoha mme o etsa sebopeho sa daemane. Kahoo, sebakeng sa ho thala sedikadikwe, o etsa tlhaku o ya hao hore e be daemane. Mme o a tseba ho thala sebopeho sa daemane.
Tlhaku e latelang ke tlhaku p. Tlhaku ena e tshwana haholo le tlhaku b, empa sebakeng sa hore mola o be ka hodima thapo ya diaparo, o ka tlase ho yona.
Kahoo ena e tshwana hantle le tlhaku b, empa e na le mola o theohelang tlase sebakeng sa mola o nyolohelang hodimo.
Hopola, mola o theohelang tlase o tlameha ho theohela tlase haholo.
Tlhaku e latelang ke tlhaku q, e leng mofuta wa tlhaku a. E tshwana haholo le tlhaku a. Kahoo re ngola tlhaku a ya rona, mme pela yona, re etsa tse latelang.
Kahoo tlhaku q e tshwana haholo le tlhaku a. E na feela le mola o molelele o theohelang tlase, o nang le mothalwana o monyane o supang pele ka tlase.
Tlhaku e latelang ke tlhaku r. Pele re ngola tlhaku a ya rona.
Kahoo e tshwana le karolo e ka hodimo ya tlhaku n, e haellwang ke mothalo wa bobedi wa tlhaku n o theohang jwalo ka tlhaku i ya bobedi. Mme eo ke tlhaku r.
Tlhaku e latelang ke tlhaku s. E na le bophahamo bo lekanang le ba tlhaku a. Karolo ya yona e thata ka ho fetisisa ke hore o hloka ho laola pene ya hao ho etsa dikgopo tse pedi.
Mola ona o ka kobeha hanyane, jwalo ka sebopeho sa nnete sa tlhaku s.
Kapa haeba dikgopo di o thatafalla, o ka etsa hore e tshwane haholwanyane le mola o sothehang. Kahoo eo ke tlhaku s.
Tlhaku t ke tlhaku eo o tlamehang ho e hlokomela ka hloko, le hoja e le bonolo haholo, hobane ke tlhaku e telele, empa ha e telele jwalo ka tlhaku l.
Kahoo hlokomela hore tlhaku t e na le karolo e nyane e tswelang hodimo ho mola o kgabaletseng, mme e ka tswela hodimo haholo.
Haeba o se na karolo eo e tswelang hodimo, mme o bala ka potlako, e ka shebahala jwalo ka tlhaku c, mme ha o batle seo. Ke ka hona o tlamehang ho ba le mola o tswelang ka hodimo, e le hore ha o bala ka potlako, o se ke wa e ferekanya le tlhaku c.
Tlhaku u e latela tlhaku t hantle haholo.
Kapa haeba o rata, o ka e etsa ka tsela e fapaneng. O ka qala ka tlhaku i e leng ka ho le letona haholwanyane, ebe o thala mola o ka ho le letshehadi, o theohe mme o nyolohe ka mothalwana o monyane o e amang.
Kahoo o ka e bopa ka e nngwe ya ditsela tse pedi. O ka qala ka ho le letshehadi, kapa o ka qala ka ho le letona. Ho ho wena.
Kahoo ha o e sheba ka hloko, e batla e tshwana le tlhaku a e haellwang ke karolo ya yona e ka hodimo, mme ke sona hantle seo e leng sona.
Tlhaku e latelang ke tlhaku v, mme re e bopa ka mothalo o le mong.
Ke tlhaku e bonolo haholo.
Tlhaku ya rona e latelang ke tlhaku w, e leng tlhaku e nngwe e bonolo. Re qala ka tlhaku a,
Kahoo ke tlhaku v e le nngwe e latelwang ke tlhaku v e nngwe, mme ha o phahamise pene ya hao.
Haeba o batla, o ka phahamisa pene ya hao. O etsa tlhaku v e le nngwe, ebe o etsa tlhaku v e latelang pela yona.
Tlhaku e latelang ke tlhaku x.
Sekhutlo sena ha se a lokela ho ema haholo, mme ha se a lokela ho rapama haholo.
E latelang ke tlhaku y. Jwale, ena e tshwana le mofuta wa tlhaku v, empa e na le tshekamo e telele ya sekepe sa ka tlasa metsi.
Kahoo e shebahala jwalo ka tlhaku v e nang le mohatla o molelele o lebileng ka ho le letshehadi.
Tlhaku ya rona e latelang ke tlhaku z, kapa zed, jwalo ka ha ba bang ba e bitsa. Kahoo ena e bonolo haholo.
Mme eo ke tlhaku z ya rona.

Ho ithuta ho ngola — Karolo ya pele: Mongolo wa Italic o nolofaditsweng · Evan Millner · Published by Abecedaria Press