Abecedaria Press · Kwiga kwandika
Icigwa 2
Muri iki cigwa uzokwiga kwandika urutonde rworoshe rw'indome zicapuwe. Rwagenewe umuntu wese bigora kuyobora ikaramu. Iyo ni ingorane ikunze kuboneka, kandi umuti wayo ni ugukora ibihushanye n'ivyo bisanzwe vyigishwa.
Iyo abanyeshure biga kwandika, bama bigishwa kwicaza indome zabo ku murongo, kugira ngo indome ziduge ziwuvuyeko. Ingaruka yavyo ni uko bibagora cane kuyobora ibice vyo hejuru vy'indome zabo.
Ng'aha twebwe dukora ibihushanye n'ivyo. Indome zacu tuzimanika ku murongo.
Iyumvire ko umurongo ari umugozi wo kwanikako impuzu, kandi ko indome yose ifashwe kuri wo n'utuntu dufata impuzu ku mugozi. Hejuru y'indome yose hakora ku murongo, maze indome ikamanuka munsi yawo imanitse, nk'uko ishati imanitse ku mugozi wo kwanikako impuzu.
Iyo indome zimanitse ku murongo, umwandiko wama usa n'uringaniye. Ijisho ryawe rikwegwa n'umurongo, ni co gituma ntaco bitwaye cane nimba hasi h'indome hatangana hose. Imwe mu ngorane nkuru z'umwandiko w'ukuboko, ari yo gutondeka vyose ku murongo umwe, iba ivuyeho.
Uru rutonde rw'indome ni uburyo bworoshejwe cane bw'umwandiko witwa Chancery. Chancery yakoreshwa mu kwandika n'ukuboko mu Bwongereza mu gihe c'Umwami Henry VIII n'ica Elizabeth I. Ni umwandiko ufise inguni nyinshi: ugizwe ahanini n'imirongo igororotse, ukagira imirongo igoramye mike cane, kandi umurongo ugororotse woroshe cane ku kuboko kuwuyobora kuruta umurongo ugoramye. Ni co gituma twigisha Chancery mbere, imbere y'indome zicapuwe canke umwandiko w'indome zizengurutse (roundhand). Uru rutonde rw'indome nararugeneye umunyeshure wanje atashobora kuyobora imirongo igoramye.
Indome yose yo muri iki cigwa ishobora kwandikwa n'imirongo igororotse gusa. Nimba ushobora gukora imirongo igoramye, urashobora kugonda inguni zimwezimwe. Nimba utarabishobora, imirongo igororotse irahagije: indome yawe izosa n'iyidatunganye neza, mugabo izoguma isomeka neza, kandi ntishobora kuba iyindi ndome. Hanyuma, uko ugenda urushiriza kwiyizera, urashobora kwinjizamwo umurongo ugoramye.
Icitonderwa ku bigisha. Nimba umunyeshure bimugora gutahura ko indome zimanitse, shushanya utuntu tubiri dufata impuzu ku mugozi hejuru y'indome, nk'aho ifashwe ku murongo. Urashobora mbere no gushushanya umupira muto umanitse ku murongo, ufise utuntu twawo tuwufata. Ico gihe umunyeshure azotahura ko indome imanitse ku murongo, nk'uko ishati imanitse.
Raba iki cigwa kuri videwo (mu Congereza): Indome zimanitse ku murongo
Ibuka: indome itangurira ku murongo, maze ikamanuka imanitse kuri wo.
Nguko rero indome a yacu. Nimba ubishaka vy'ukuri, urashobora kuyongerako akarongo gato kagoramye hasi, ukayitaka kurushiriza nimba ubishaka, mugabo iyo ni indome a yoroshe cane.
Mbega hasi hazo harangana? Numara kwandika urutonde rw'indome a, ca umurongo ukoresheje irati munsi yazo, ukurikira aho zirangirira hasi. Izihe zitashitse ku murongo? Izihe ziwurenga? Subira wandike urwo rutonde, maze wikosore.
Banza wandike indome a. Izoba igipimo c'ukumanuka, ikwereke aho umurongo muremure wa b ukwiye gushika hasi.
Nguko rero ingene b imeze.
Inyuma y'aho, urashobora gushira irati munsi y'indome a, kugira ngo urabe aho b imanuka gushika. Kumbure ntuzobishobora neza mu ncuro za mbere. Ntaco bitwaye, kuko indome zacu tuzimanika ku murongo, nk'impuzu ku mugozi wo kwanikako impuzu. Hanyuma tuzotunganya hasi, kugira ngo vyose bingane neza. Mu ntango, twitaho cane ishusho nyamukuru z'indome.
Imbere y'uko twandika indome c, tugiye kwandika indome a, kuko izotwereka neza aho c imanuka gushika munsi y'umurongo. Rero, andika indome a yawe.
Gutyo uba wanditse indome c yawe.
Mu ntango, nokugira inama yo gukora uwo murongo muto ugoramye mu nkoni yawo y'ukwayo. Uko ugenda urushiriza kumenya, urashobora kuvyandika vyose icarimwe, utaterura ikaramu yawe.
Ng'iyi indome d. Indome d mu vy'ukuri ni imwe n'indome a, kiretse ko umurongo wo iburyo ari muremure cane. Mugabo tuyandika mu buryo butandukanye gatoyi.
Imbere y'uko dutangura, twandika indome a, kugira ngo tumenye aho umurongo umanuka gushika munsi y'umurongo tumanikako indome, nk'impuzu ku mugozi wo kwanikako impuzu.
Gutyo uba ufise indome d.
Ndakugabishije ku mirongo iduga n'imirongo imanuka. Imirongo iduga imeze nka roketi ziduga mu kirere, kandi imirongo imanuka imeze nk'amato agenda munsi y'amazi y'inyanja. Umurongo wawe uduga utegerezwa kuba muremure n'imiburiburi nk'uburebure bw'indome iri munsi yawo, kandi urashobora no kuba muremure kuruta nimba ubishaka. Mugabo ntukwiye kuba mugufi kuruta, kuko ico gihe indome yawe yokwitiranywa n'indome a nimba usoma vuba, kandi ntushaka kwitiranya d yawe n'indome a.
Indome ikurikira ni indome e. Ubwa mbere, twandika indome a. Hanyuma, iruhande y'indome a, andika indome c. Uzobona ko indome e isa cane n'indome c, kandi mu vy'ukuri, tuyandika mu buryo bumwe.
Gutyo uba ufise indome e.
Mu nkoni zibiri. Nimba ubishaka, urashobora kuyandika mu nkoni zibiri. Utangurira hejuru iburyo. Ujana ikaramu yawe utambitse werekeza ibubamfu. Uramanuka, hanyuma ugakora akarongo gato kagoramye hasi. Hanyuma uterura ikaramu yawe, ugaca umurongo uhuza uhengamye.
Indome ikurikira ni indome f. Iyi ndome iragora abenshi mu batangura, kuko iduga kure hejuru, nka roketi, kandi ikamanuka kure hasi, nk'ubwato bugenda munsi y'amazi. Rero ico dukora ni iki.
Ubwa mbere, wandika indome a. Izokwereka aho utegerezwa gutangurira hejuru, kuko iyi ndome tuyitangurira hejuru. Yandikwa mu mirongo ibiri.
Iyo rero ni indome f.
Nimba ubishaka, urashobora kugonda gatoyi hejuru na hasi, kugira ngo ntibibe bityaye cane. Gutyo isa n'indome s ndende cane. Na vyo birashoboka.
Ubu dushitse ku ndome g. Indome g igizwe n'indome a ifatanye n'igice co hasi c'indome f.
Kandi ingene tuyandika ni uku. Ubwa mbere, twandika indome a, kuko itwereka aho igice c'indome g kimeze nk'ubwato bugenda munsi y'amazi gitegerezwa gushika munsi y'umurongo.
Iyo uravye indome a n'indome g, igice co hejuru ca g gikwiye gusa n'indome a yawe.
Indome ikurikira ni indome h, yandikwa mu buryo busa cane n'ubw'indome b. Ubwa mbere, twandika indome a, kandi itwereka aho indome yacu itegerezwa gushika munsi y'umurongo.
Nimba ukoze ku murongo uhagaze, canke ukawegera cane, isa na b, kandi ntidushaka ko h yacu isa na b. Rero hategerezwa kuba ikibanza hasi. Ico ni co kintu nyamukuru gitandukanya h na b.
Indome ikurikira ni indome i, ari yo yoroshe kuruta izindi zose. Ni akarongo gato gusa. Dutangurira ku mugozi wo kwanikako impuzu, turamanuka, kandi tumanuka gusa gushika ku burebure bw'indome a. Rero, ubwa mbere, twandika indome a.
Iyo rero ni indome i.
Mugabo ntushushanye uruziga hejuru yayo. Ivyo birasekeje. Rero, canke akadomo, canke akarongo gato cane kagoramye nk'uko nashushanije.
Indome ikurikira ni indome j, isa n'iyoroshe, mugabo mu vy'ukuri igora gatoyi kuko imanuka nk'ubwato bugenda munsi y'amazi. Ubwa mbere, andika indome a yawe.
Iyo rero ni indome j.
Mugabo ntushushanye uruziga hejuru yayo, kuko ivyo bisa nabi.
Indome j mu vy'ukuri ni indome i ndende. Kandi mu rurimi rw'ikilatini, ni ko nyene yitwa, indome i ndende.
Indome k ifise umurongo muremure uhagaze, nk'uko nyene indome h twanditse mbere iwufise. Rero dutangura nk'aho twandika h.
Urashobora kandi kuyandika mu nkoni zibiri. Umanuka ugororotse, hanyuma ukagenda utambitse, ukamanura umurongo wawe, ugakora ku murongo uhagaze, hanyuma ukawusohora kandi werekeza iburyo utaterura ikaramu yawe. Ivyo ntibisa neza nk'iyo umanuka, ukagenda utambitse, ukawugarura, ugakora akanguni kawe gato, katageze neza hasi ku murongo uhagaze, ubimenye, hanyuma ukaterura ikaramu yawe ugaca inkoni nto yerekeza iburyo.
Rero isa n'indome nkuru R, mugabo indome nkuru R ifise ibendera hejuru, ryerekeye mu kirere.
Ubu tugeze ku ndome l. Ubwa mbere, twandika indome a. Indome l ni indome ushobora kwandika ngufi cane utabigambiriye, maze igasa n'indome i. Rero ukeneye kwibuka ko iyi iduga nka roketi.
Ni ivyo gusa. Iyo ni indome l.
Mugabo ibanga nyamukuru ni ukuraba neza ko ari ndende bihagije, kuko ico abanyeshure banje benshi bakora ni ukuyandika ngufi cane, maze igasa n'indome i.
Ubu tugiye ku ndome n. Turayandika imbere y'indome m, naho atari ko zikurikirana mu rutonde rw'indome. Ushushanya rero indome a, hanyuma iruhande yayo ugakora indome i. Hanyuma hafi y'impera yo hejuru y'indome i, ukagonda, maze ukamanuka, ugakora iyindi ndome i. Ni ko iyo ndome iri koko. Ni indome i zibiri zegeranye, zifatanijwe n'umurongo ugoramye.
Uburyo bumwe bwo kwiyumvira iyi ndome ni ukubona ko imeze nk'indome h. Itandukanye gusa n'uko itagira igice cayo kirekire kiduga hejuru mu kirere.
Ubu rero, nimba uwo murongo ugoramye ukugora, ndakugira inama yo kugira gutya. Ukora indome i, hanyuma hafi y'impera yo hejuru y'indome i, ukaca gusa umurongo uhengamye gato cane, hafi gutambika, hanyuma ukamanuka. Gutyo n yawe iba ifise inguni, ntiba igoramye cane, mugabo ubwo buryo bwompi ni bwiza.
Ubu tugeze ku ndome m. Dutangura n'indome a yacu nk'uko bisanzwe,
Mu vy'ukuri rero, indome m ni n zibiri zifatanye. Dukora n yacu, tukaterura ikaramu yacu, tugakora iyindi n ifatanye nayo neza. Nta ngorane, biroroshe cane.
Indome o ni yo igoye kuruta izindi ndome zose. Bavuga ko umuhanzi Raphael yashushanije inziga ibihumbi n'ibihumbi, agerageza gushushanya uruziga rutagira inenge. Twebwe ntituzobigira. Tugiye kuvyoroshya.
Utwo dukubo tubiri, iyo dukoranako, tuvamwo ishusho y'indome o. Iyo shusho ya o ni ndende kandi ni nto mu bugari. Ingana n'indome a yacu mu burebure.
Dushobora gutuma agakubo kagoramye gato kuruta, maze tukabona o izengurutse gato kuruta. Canke, nimba wiyumvamwo ubutwari, urashobora gutangurira ku murongo, ugashushanya uruziga, ukamanuka gushika hasi, hanyuma ukarugarura aho watanguriye.
Nimba ivyo bigoye cane, ico ukora ni ugukora agakubo gafise inguni ityaye. Ukamanuka rero, ugakora ishusho ya diyama, ifise impande zine. Gutyo aho gushushanya uruziga, o yawe uyigira diyama. Kandi urazi gushushanya ishusho ya diyama.
Indome ikurikira ni indome p. Iyi ndome isa cane n'indome b, kiretse ko umurongo wayo, aho kuba hejuru y'umugozi wo kwanikako impuzu, uri munsi yawo.
Gutyo iyi ndome imeze neza neza nka b, kiretse ko ifise umurongo umanuka aho kugira umurongo uduga.
Ibuka ko umurongo umanuka utegerezwa kumanuka kure cane.
Indome ikurikira ni indome q, iri nk'ubwoko bw'indome a. Isa cane n'indome a. Dushushanya rero indome a yacu, hanyuma iruhande yayo, tugakora ibi bikurikira.
Gutyo indome q isa cane n'indome a. Ifise gusa umurongo muremure umanuka, ufise hasi akarongo gato kagoramye kerekeza imbere.
Indome ikurikira ni indome r. Ubwa mbere, dushushanya indome a yacu.
Gutyo imeze nk'igice co hejuru c'indome n, itagira inkoni ya kabiri ya n imanuka nka ya ndome i ya kabiri. Iyo ni yo ndome r.
Indome ikurikira ni indome s. Ingana n'indome a mu burebure. Ikigoye kuruta ibindi muri yo ni uko ukeneye kuyobora ikaramu yawe kugira ngo ukore imirongo ibiri igoramye.
Uwo murongo urashobora kugorama gato, nk'ishusho ya s nyakuri.
Canke nimba imirongo igoramye ikugora, urashobora kuyigira nk'umurongo uhindagurika ufise inguni. Iyo ni yo ndome s.
Indome t ni indome utegerezwa kwitondera cane, naho yoroshe cane, kuko ari indome ndende gato, mugabo itari ndende nka l.
Raba rero ko t ifise agace kaduga hejuru y'akarongo gaca, kandi ako gace karashobora kuduga kure cane.
Nimba ako gace kaduga hejuru katariho, maze ukaba usoma vuba, t irashobora gusa n'indome c, kandi ivyo ntubishaka. Ni co gituma utegerezwa kugira umurongo uduga hejuru, kugira ngo igihe usoma vuba, ntuyifate nk'indome c.
Indome u ikurikira neza cane indome t.
Canke nimba ubikunze, urashobora kubigira uhereye ku rundi ruhande. Urashobora gutangura n'indome i iri iburyo, hanyuma ugashushanya iri ibubamfu, ukamanuka ukaduga, n'akarongo gato kagoramye gakora kuri ya ndome i.
Gutyo urashobora kuyandika mu buryo bumwe muri bubiri. Urashobora gutangurira ibubamfu, canke ugatangurira iburyo. Ni wewe uhitamwo.
Gutyo nimba uyiraba neza, imeze gato nk'indome a itagira igice cayo co hejuru, kandi ni ko iri koko.
Indome ikurikira ni indome v, kandi tuyandika mu nkoni imwe.
Ni indome yoroshe cane.
Indome yacu ikurikira ni indome w, iyindi ndome yoroshe. Dutangura n'indome a,
Gutyo ni v imwe ikurikiwe n'iyindi v, kandi ntuterura ikaramu yawe.
Nimba ubishaka, urashobora guterura ikaramu yawe. Ukora v imwe, hanyuma ugakora iyindi v iruhande yayo.
Indome ikurikira ni indome x.
Uko guhengama ntigukwiye kuba kwinshi cane, kandi ntigukwiye kuba guke cane.
Ikurikira ni indome y. Ubu rero, iyi ndome imeze nk'ubwoko bwa v, mugabo ifise umurongo muremure uhengamye umanuka hasi nka bwa bwato bugenda munsi y'amazi.
Gutyo isa na v ifise umurizo muremure werekeza ibubamfu.
Indome yacu ikurikira ni indome z, canke "zedi", nk'uko bamwe bayita. Iyi ndome nta ngorane ifise.
Iyo ni yo z yacu.

Kwiga kwandika — Igice ca mbere: Indome z'italike zoroshejwe · Evan Millner · Published by Abecedaria Press