Abecedaria Press · Ukufunda Ukubhala
Isifundo 2
Esifundweni lesi uzafunda ukubhala i-alfabhethi elula yezinhlamvu ezigadindiweyo. Yenzelwe loba ngubani olobunzima bokulawula ipeni. Lolu luhlupho oluvamileyo, njalo isixazululo yikwenza okuphambene lalokho okuvame ukufundiswa.
Nxa abafundi befunda ukubhala, bahlala befundiswa ukuhlalisa izinhlamvu zabo phezu komugqa, ukuze izinhlamvu zikhuphuke zisuka kuwo. Umphumela yikuthi baba lobunzima obukhulu ekulawuleni izingxenye ezingaphezulu zezinhlamvu zabo.
Lapha senza okuphambeneyo. Izinhlamvu zethu siyazilengisa emugqeni.
Cabanga ukuthi umugqa uyintambo yokwanekela izigqoko, lokuthi uhlamvu ngalunye lubanjwe kuyo ngezibambo zezigqoko. Ingxenye engaphezulu yalo lonke uhlamvu ithinta umugqa, njalo uhlamvu lulenga phansi lusuka kuwo, njengehembe elilenga entanjeni yokwanekela izigqoko.
Nxa izinhlamvu zilenga emugqeni, umbhalo uhlala ukhangeleka ulinganile. Ilihlo lakho lidonselwa emugqeni, ngakho kakulandaba kakhulu nxa izingxenye ezingaphansi zezinhlamvu zingalingani zonke ngobude. Obunye bobunzima obukhulu bokubhala ngesandla, okutsho ukwenza konke kuhlelwe kahle ngomugqa, buyasuswa.
I-alfabhethi le iyisimo esenziwe lula kakhulu sombhalo weChancery. IChancery yayisetshenziswa ekubhaleni ngesandla eNgilandi ngesikhathi sikaHenry VIII lesika-Elizabeth I. Ngumbhalo olamakhona amanengi kakhulu: wenziwe ikakhulu ngemigqa eqondileyo, lamajika amalutshwana kakhulu, njalo umugqa oqondileyo kulula kakhulu ukuthi isandla siwulawule kulejika. Yikho sifundisa iChancery kuqala, ngaphambi kombhalo ogadindiweyo kumbe umbhalo wezinhlamvu ezigobileyo (roundhand). I-alfabhethi le ngayakhela omunye wabafundi bami owayengakwazi ukulawula amajika.
Lonke uhlamvu esifundweni lesi lungenziwa ngemigqa eqondileyo kuphela. Nxa ukwazi ukwenza amajika, ungagobisa amanye amakhona. Nxa ungakakwazi, imigqa eqondileyo iyenela: uhlamvu lwakho luzakhangeleka lungacolekanga kahle, kodwa luzabe lucacile, njalo kalungeke lube ngolunye uhlamvu. Ngemva kwesikhathi, nxa usuzethemba kakhulu, ungangenisa ijika.
Isaziso kubothishela. Nxa umfundi ekuthola kunzima ukuzwisisa ukuthi izinhlamvu ziyalenga, dweba izibambo zezigqoko ezimbili phezu kohlamvu, kungathi lubanjelwe entanjeni. Ungadweba lesikibha esincane silenga entanjeni, lezibambo zaso. Ngalokho umfundi uzazwisisa ukuthi uhlamvu lulenga emugqeni, njengehembe.
Khangela isifundo lesi kuvidiyo (ngesiNgisi): Izinhlamvu ezilenga emugqeni
Khumbula: uhlamvu luqala emugqeni njalo lulenga phansi lusuka kuwo.
Ngakho lolu luhlamvu a lwethu. Nxa ufuna sibili, ungalwengezela umdwebo omncane ophangisayo phansi, uluhlobise kakhulu nxa ufuna, kodwa lolu luhlamvu a olulula kakhulu, oluyisisekelo.
Izingxenye ezingaphansi ziyalingana yini? Nxa usubhale uhlu lwezinhlamvu a, dweba umugqa ngerula ngaphansi kwazo, ulandela izingxenye zazo ezingaphansi. Yiziphi ezima zingakawufinyeleli umugqa? Yiziphi eziwudlulayo? Bhala uhlu lolo njalo, ulungise amaphutha akho.
Qala ngokudweba uhlamvu a. Luzakunika isilinganiso sokutshona, sokuthi umugqa omude ka-b kumele wehle uye phansi kangakanani.
Ngakho lolu luhlamvu b.
Ngemva kwalokho ungabeka irula ngaphansi kohlamvu a, ukuze uhlole ukuthi u-b wehla kangakanani. Mhlawumbe kuzakuba lephutha ezikhathini ezimbalwa zokuqala. Kakulandaba, ngoba izinhlamvu zethu siyazilengisa emugqeni, njengezigqoko entanjeni yokwanekela izigqoko. Ngemva kwalokho sizalungisa izingxenye ezingaphansi, ukuze konke kube kuhle njalo kulingane. Ekuqaleni, sibeka ingqondo ezimeni eziyisisekelo.
Ngaphambi kokuthi sidwebe uhlamvu c, sizadweba uhlamvu a, ngoba luzasitshela okunengi ngokuthi u-c wehla kangakanani ngaphansi komugqa. Ngakho dweba uhlamvu a lwakho.
Lokhu kukunika uhlamvu c lwakho.
Ekuqaleni, mina ngingalenza ijika elincane ngomdwebo wepeni owehlukileyo. Nxa usuqhubeka ngcono, ungakwenza konke kanyekanye, ungaphakamisi ipeni lakho.
Lapha sesilohlamvu d. Uhlamvu d empeleni luyafana lohlamvu a, ngaphandle kokuthi umugqa ongakwesokudla mude kakhulu. Kodwa silwakha ngendlela ehlukileyo kancane.
Ngaphambi kokuthi siqale, senza uhlamvu a, ukuze sibone ukuthi umugqa wehla kangakanani ngaphansi komugqa esilengisa kuwo uhlamvu, njengezigqoko entanjeni yokwanekela izigqoko.
Lokho kukunika uhlamvu d.
Isixwayiso mayelana lemigqa ekhuphukayo lemigqa ewela phansi. Imigqa ekhuphukayo injengamarokhethi aqonda phezulu, lemigqa eyehlayo injengemikhumbi ehamba ngaphansi kwamanzi, etshona olwandle. Umugqa wakho okhuphukayo kumele ube mude okungenani ngangobude bohlamvu olungaphansi kwawo, njalo ungaba mude ukwedlula lokho nxa ufuna. Kodwa kakumelanga ube mfitshane, ngoba ungadidaniswa lohlamvu a nxa ubala ngokuphangisa, njalo kawufuni ukuthi u-d wakho adidaniswe lohlamvu a.
Uhlamvu lwethu olulandelayo luhlamvu e. Okokuqala, sidweba uhlamvu a. Ngemva kwalokho, eceleni kohlamvu a, dweba uhlamvu c. Uzabona ukuthi uhlamvu e lufana kakhulu lohlamvu c, njalo ngempela silwenza ngendlela efanayo.
Ubusulohlamvu e.
Ngemidwebo emibili yepeni. Ungakwenza lokhu, nxa ufuna, ngemidwebo emibili yepeni. Uqala phezulu ngakwesokudla. Udonsela ipeni lakho ngakwesinxele. Wehla, ubusenza umdwebo omncane ophangisayo ogobileyo phansi. Ngemva kwalokho uphakamisa ipeni lakho, udwebe umugqa ohlanganisayo otshekileyo.
Uhlamvu lwethu olulandelayo luhlamvu f. Khathesi, uhlamvu lolu luyabahlupha abanengi abasaqalayo, ngoba lukhuphukela phezulu kakhulu, njengerokhethi, njalo lwehlela phansi kakhulu, njengomkhumbi ohamba ngaphansi kwamanzi. Ngakho nansi into esiyenzayo.
Okokuqala, wenza uhlamvu a. Luzakunika umqondo wokuthi kumele uqalele phezulu kangakanani, ngoba uhlamvu lolu siluqalela phezulu. Lwenziwa ngemigqa emibili.
Lolu luhlamvu f.
Nxa ufuna, ungagobisa kancane phezulu laphansi, ukuze lungabi bukhali kangako. Ngakho lufana lohlamvu s olude kakhulu. Lokho kuyenzeka lakho.
Khathesi sesifika ohlamvini g. Uhlamvu g lwakhiwa ngohlamvu a luhlanganiswe lengxenye engaphansi yohlamvu f.
Nansi indlela esikwenza ngayo. Okokuqala, sidweba uhlamvu a, ngoba lusinika umqondo wokuthi ingxenye yomkhumbi ohamba ngaphansi kwamanzi yohlamvu g kumele yehle kangakanani ngaphansi komugqa.
Nxa ukhangela uhlamvu a lohlamvu g, ingxenye engaphezulu yohlamvu g kumele ifane lohlamvu a lwakho.
Uhlamvu olulandelayo luhlamvu h, olwakhiwa ngendlela efana kakhulu leyohlamvu b. Okokuqala, sidweba uhlamvu a, njalo lokho kusinika umqondo wokuthi uhlamvu lwethu kumele lwehle kangakanani ngaphansi komugqa.
Nxa ungawuthinta umugqa omileyo mpo, kumbe usondele kakhulu kuwo, lukhangeleka njengohlamvu b, njalo kasifuni ukuthi uhlamvu h lwethu lukhangeleke njengohlamvu b. Ngakho kumele kube lesikhala phansi. Lowo yiwo umehluko omkhulu phakathi kohlamvu h lohlamvu b.
Uhlamvu lwethu olulandelayo luhlamvu i, olulula kulazo zonke. Lungumugqana omncane nje. Siqala entanjeni yokwanekela izigqoko, siyehla, njalo sehla kuphela size sifike ebudeni bohlamvu a. Ngakho okokuqala, sidweba uhlamvu a.
Lolu luhlamvu i.
Kodwa musa ukudweba isiyingi phezu kwalo. Lokho kuyahlekisa. Ngakho kungaba yichatshazi, kumbe umdwebo omncane ophangisayo, omncane kakhulu, njengalowo engiwudwebileyo.
Uhlamvu lwethu olulandelayo luhlamvu j, olukhangeleka lulula, kodwa empeleni luletha uhlupho oluncane ngoba lwehla njengomkhumbi ohamba ngaphansi kwamanzi. Okokuqala, dweba uhlamvu a lwakho.
Lolu luhlamvu j.
Kodwa ungadwebi isiyingi phezu kwalo, ngoba lokho kuyahlekisa.
Uhlamvu j empeleni luhlamvu i olude. Njalo ngolimi lwesiLatini, lubizwa kanjalo nje, ngokuthi "uhlamvu i olude".
Uhlamvu k lulomugqa omude omileyo mpo, njengohlamvu h esalwenza ngaphambili. Ngakho siqala kungathi sidweba uhlamvu h.
Ungalwenza langemidwebo emibili. Uqonda phansi, ubusuya eceleni, wehlise umugqa wakho, uthinte umugqa omileyo mpo, ubusuwuphumisela ngaphandle njalo ngakwesokudla ungaphakamisi ipeni lakho. Lokho kakukhangeleki kuhle njengalapho usehla, uya eceleni, uwungenisa phakathi, wenze ikhona lakho elincane, elingawuthinti ncamashi umugqa omileyo mpo phansi, qaphela lokhu, ubusuphakamisa ipeni lakho wenze umdwebo omncane oya ngakwesokudla.
Ngakho lufana lohlamvu olukhulu R, kodwa uhlamvu olukhulu R lulefulegi phezu kwalo, elikhombe phezulu esibhakabhakeni.
Khathesi sesilohlamvu l. Okokuqala, sidweba uhlamvu a. Uhlamvu l luhlamvu ongalwenza lube lufitshane kakhulu ngephutha, lubusukhangeleka njengohlamvu i. Ngakho kumele ukhumbule ukuthi lolu luyakhuphuka njengerokhethi.
Yikho konke lokho. Lolu luhlamvu l.
Kodwa iqhinga elikhulu yikuqinisekisa ukuthi lude ngokwaneleyo, ngoba okwenzakala kubafundi bami abanengi yikuthi balwenza lube lufitshane kakhulu, lubusukhangeleka njengohlamvu i.
Okulandelayo nguhlamvu n, esizalwenza ngaphambi kohlamvu m, singalandeli ukulandelana kwe-alfabhethi. Ngakho dweba uhlamvu a, njalo eceleni kwalo wenze uhlamvu i. Ngemva kwalokho, eduze laphezulu kohlamvu i, gobisa uzungeze, wehle, wenze olunye uhlamvu i. Yikho kanye okuyikho. Ngakho yizinhlamvu i ezimbili, olunye eceleni kolunye, ezihlanganiswe ngejika.
Enye indlela yokucabanga ngohlamvu lolu yikuthi luyafana lohlamvu h. Kuphela nje ingxenye yalo ende ephumela phezulu esibhakabhakeni kayikho.
Khathesi, nxa lelo jika likuhlupha, ngikweluleka ukuthi wenze lokhu. Wenza uhlamvu i, ngemva kwalokho eduze laphezulu kohlamvu i wenze nje umugqa otshekileyo ongehli kakhulu, ocishe ulale, ngemva kwalokho wehle. Ngakho uhlamvu lwakho n luba lamakhona kancane, njalo lungabi lamajika kakhulu, kodwa izindlela zombili ziyasebenza.
Khathesi sesilohlamvu m. Siqala ngohlamvu lwethu a njengokujayelekileyo,
Ngakho, kafitshane, uhlamvu m luluhlamvu n oluphindwe kabili. Senza uhlamvu lwethu n, siphakamise ipeni lethu, njalo senze olunye olunamathele khona kulo. Kakulanto enzima, kulula kakhulu.
Uhlamvu o yilo olunzima kakhulu kuzo zonke izinhlamvu. Kuthiwa umdwebi uRaphael wadweba izinkulungwane zeziyingi ezama ukudweba isiyingi esisodwa esiphelele. Thina kasiyikukwenza lokho. Sizakwenza kube lula.
Njalo izibiyelo lezi ezimbili, nxa zithintana, zenza isimo sohlamvu o. Khathesi leso simo sohlamvu o side njalo kasibanzi. Silingana lohlamvu lwethu a ngobude.
Singenza isibiyelo sibe lamajika amanengi kancane, njalo lokho kuzasinika uhlamvu o olujikeleze kakhulu. Kumbe, nxa uzizwa ulesibindi, ungaqala emugqeni udwebe isiyingi wehle uze uyephansi, ngemva kwalokho ubuyise umugqa lapho oqale khona.
Nxa lokho kunzima kakhulu, okwenzayo yikuthi wenze isibiyelo esilekhona elibukhali. Ngakho uyehla, wenze isimo sedayimani. Ngakho esikhundleni sokudweba isiyingi, wenza uhlamvu lwakho o lube yisimo sedayimani. Njalo uyakwazi ukudweba isimo sedayimani.
Uhlamvu olulandelayo nguhlamvu p. Uhlamvu lolu lufana kakhulu lohlamvu b, ngaphandle kokuthi esikhundleni sokuthi umugqa ube ngaphezu kwentambo yokwanekela izigqoko, ungaphansi kwayo.
Ngakho lolu lufana kanye lohlamvu b, ngaphandle kokuthi lulomugqa owehlela phansi esikhundleni somugqa okhuphukela phezulu.
Khumbula, umugqa owehlela phansi kumele wehle uye kude impela.
Uhlamvu olulandelayo nguhlamvu q, oluluhlobo lohlamvu a. Lufana kakhulu lohlamvu a. Ngakho sidweba uhlamvu lwethu a, njalo eceleni kwalo senza lokhu okulandelayo.
Ngakho uhlamvu q lufana kakhulu lohlamvu a. Kuphela nje lulomugqa omude owehlela phansi, lomdwebo omncane ophangisayo okhomba phambili phansi.
Uhlamvu olulandelayo nguhlamvu r. Kuqala sidweba uhlamvu lwethu a.
Ngakho kufana lengxenye engaphezulu yohlamvu n, kodwa ngaphandle komdwebo wesibili ka-n owehlela phansi njengohlamvu i lwesibili. Njalo lolo yilo uhlamvu r.
Uhlamvu olulandelayo nguhlamvu s. Lulingana lohlamvu a ngobude. Ingxenye yalo enzima kakhulu yikuthi kumele ulawule ipeni lakho ukuze wenze amajika amabili.
Lokhu kungagoba kancane, kube njengesimo sohlamvu s sibili.
Kumbe nxa amajika ekuhlupha, ungalwenza lufane kakhulu lomugqa ogwegwesayo njengombane. Ngakho lolo nguhlamvu s.
Uhlamvu t luluhlamvu okumele ulunanzelele kakhulu, lanxa lulula kakhulu, ngoba luluhlamvu olude impela, kodwa kalulude njengo-l.
Ngakho nanzelela ukuthi uhlamvu t lulengxenye encane ephumela phezulu ngaphezu komugqa onqamulayo, njalo ingaphumela phezulu kakhulu impela.
Nxa ingxenye leyo ephumela phezulu ingekho, njalo ubala ngokuphangisa, lungakhangeleka njengo-c, njalo lokho kawukufuni. Yikho kumele ube lomugqa ophumela phezulu ngaphezu kwengxenye engaphezulu, ukuze nxa ubala ngokuphangisa ungaluphambanisi lohlamvu c.
Uhlamvu u lulandela uhlamvu t kuhle kakhulu.
Kumbe nxa uthanda, ungakwenza ngenye indlela, uqale ngakolunye uhlangothi. Ungaqala ngohlamvu i oluseduze lesokudla, ngemva kwalokho udwebe olungakwesinxele wehle ukhuphuke, ngomdwebo omncane ophangisayo othinta uhlamvu lolo i.
Ngakho ungalwenza ngenye yezindlela ezimbili. Ungaqala ngakwesinxele, kumbe ungaqala ngakwesokudla. Kukuwe.
Ngakho nxa ulukhangela kuhle, lufana kancane lohlamvu a olusweleyo ingxenye yalo engaphezulu, njalo yikho kanye oluyikho.
Uhlamvu olulandelayo nguhlamvu v, njalo lolu silwenza ngomdwebo owodwa.
Luluhlamvu olulula kakhulu.
Uhlamvu lwethu olulandelayo nguhlamvu w, olunye uhlamvu olulula. Siqala ngohlamvu a,
Ngakho kungu-v owodwa olandelwa ngomunye u-v, njalo kawuphakamisi ipeni lakho.
Nxa ufuna, ungaphakamisa ipeni lakho. Wenza u-v owodwa, ngemva kwalokho wenze u-v olandelayo eceleni kwakhe.
Uhlamvu olulandelayo nguhlamvu x.
I-engeli le kakumelanga ime mpo kakhulu, njalo kakumelanga ilale kakhulu.
Olulandelayo nguhlamvu y. Khathesi, lolu lufana lohlobo oluthile lohlamvu v, kodwa lulomugqa otshekileyo omude otshonayo njengomkhumbi ohamba ngaphansi kwamanzi.
Ngakho lukhangeleka njengo-v olomsila omude oya ngakwesinxele.
Uhlamvu lwethu olulandelayo nguhlamvu z, kumbe "zedi", njengokutsho kwabanye. Ngakho lolu kalunzima.
Njalo lolo nguhlamvu lwethu z.

Ukufunda Ukubhala — Ingxenye Yokuqala: Izinhlamvu Ze-Italic Ezenziwe Lula · Evan Millner · Published by Abecedaria Press