Abecedaria Press · Barreessuu Barachuu
Barnoota 2
Barnoota kana keessatti qubeewwan maxxansaa salphaa barreessuu ni baratta. Qubeewwan kun nama qalama to'achuun itti ulfaatu kamiif iyyuu qophaa'an. Kun rakkoo baramaadha; furmaanni isaas faallaa waan yeroo baay'ee barsiifamuu gochuudha.
Yeroo barattoonni barreessuu baratan, qubeewwan isaanii sarara irra akka teessisan yeroo hunda barsiifamu; kanaaf qubeewwan sarara irraa ol ba'u. Bu'aan isaa, gubbaa qubeewwan isaanii to'achuuf baay'ee rakkatu.
Asitti nuti faallaa isaa goona. Qubeewwan keenya sarara irraa rarraasna.
Sararri sun funyoo uffanni irratti gogsamu akka ta'e, qubeen hundi immoo qabduu uffataatiin achi irratti akka qabame yaadi. Gubbaan qubee hundaa sarara tuqa, qubeen sunis achi irraa gadi rarra'a, akkuma kamisaan funyoo irraa rarra'u.
Yeroo qubeewwan sarara irraa rarra'an, barreeffamni yeroo hunda walqixa fakkaata. Ijji kee gara sararaatti harkifama; kanaaf jalli qubeewwanii hundi dheerina walfakkaataa qabaachuu baatus baay'ee hin dhibu. Rakkoolee gurguddoo barreeffama harkaa keessaa tokko, waan hunda tarree tokko irratti walqixxeessuun, si irraa ka'a.
Qubeewwan kun akaakuu barreeffama Chancery baay'ee salphifameedha. Chancery bara Mootii Henry VIII fi Elizabeth I keessa Ingilaanditti barreeffama harkaatiif itti fayyadamamaa ture. Barreeffama golee baay'ee qabuudha: irra caalaan isaa sararoota qajeelaa irraa kan hojjetameedha, goobbaan isaa baay'ee muraasa; sararri qajeelaan immoo goobbaa caalaa harkaaf to'achuuf baay'ee salphaadha. Kanaafuu qubee maxxansaa ykn barreeffama goobbaa (roundhand) dura Chancery jalqaba barsiifna. Qubeewwan kana barataa koo goobbaa to'achuu hin dandeenye tokkoof qopheesse.
Qubeen barnoota kana keessa jiru hundi sararoota qajeelaa qofaan barreeffamuu danda'a. Yoo goobbaa tolchuu dandeesse, golee tokko tokko goobsuu dandeessa. Yoo ammallee hin dandeenye, sararri qajeelaan gaha: qubeen kee xiqqoo hin bareedu, garuu ammas ifa ta'a, qubee biraa ta'uus hin danda'u. Booda, yeroo ofitti amanamummaan kee dabalu, goobbaa itti galchuu dandeessa.
Yaadannoo barsiisotaaf. Yoo barataan tokko qubeewwan akka rarra'an hubachuun itti ulfaate, akka waan qubeen sun sarara irratti qabamee jiruutti, qabduu uffataa lama qubee sana gubbaatti kaasi. Kanaatiraa xiqqaa qabduuwwan isaa wajjin sarara irraa rarra'u illee kaasuu dandeessa. Achiis barataan sun akkuma kamisaa, qubeen sarara irraa akka rarra'u ni hubata.
Barnoota kana viidiyoo irratti ilaali (Afaan Ingiliffaatiin): Qubeewwan sarara irraa rarra'an
Yaadadhu: qubeen kun sarara irraa jalqabee achi irraa gadi rarra'a.
Kunis qubee a keenya. Yoo dhugumaan barbaadde, jala isaatti mallattoo xiqqoo itti dabaluu dandeessa, yoo barbaaddes caalaatti miidhagsuu dandeessa; garuu kun qubee a bu'uuraa salphaadha.
Jalli isaanii walqixaa? Erga tarree qubee a barreessitee booda, jala isaaniitti safartuudhaan sarara kaasi. Kamtu gabaabbatee dhaabbate? Kamtu sarara darbe? Tarree sana irra deebi'ii barreessiitii of sirreessi.
Jalqaba qubee a kaasi. Qubeen a kun, sararri dheeraan qubee b hamma eessaatti gadi bu'uu akka qabu siif safara.
Kunis qubee b dha.
Booda, qubeen b hammam gadi akka bu'e mirkaneessuuf, safartuu qubee a jala kaa'uu dandeessa. Yeroo muraasa jalqabaa dogoggora ta'uu mala. Kun hin dhibu, sababni isaas akkuma uffata funyoo irratti gogsamu, qubeewwan keenya sarara irraa rarraasaa jirra. Booda jala isaanii sirreessinee, hunda isaanii walqixa fi bareedaa goona. Jalqaba irratti bifa bu'uuraa irratti xiyyeeffanna.
Qubee c osoo hin kaasin dura, qubee a ni kaasna; sababni isaas qubeen a, qubeen c sarara jalaan hammam gadi akka bu'u baay'ee nutti hima. Kanaaf qubee a kee kaasi.
Akkasiin qubee c kee argatta.
Ani yoon si ta'ee, jalqaba irratti goobbaa xiqqaa sana harkisa qalama keetii adda ta'een tolcha. Yeroo fooyya'aa deemtu, qalama kee ol osoo hin fuudhin, hunda isaa harkisa tokkoon gochuu dandeessa.
Kunoo qubee d. Qubeen d dhugaatti qubee a wajjin tokkuma; garaagarummaan isaa sararri mirgaa baay'ee dheeraa ta'uu isaa qofa. Garuu xiqqoo adda godhnee tolchina.
Osoo hin jalqabin dura, qubee a ni tolchina; kanaanis sararri sun sarara qubee irraa rarraasnu jalaan hammam gadi akka bu'u tilmaamuu dandeenya, akkuma uffata funyoo irratti gogsamu.
Akkasiin qubee d argatta.
Waa'ee sararoota ol ba'anii fi sararoota gadi bu'anii akeekkachiisa tokko. Sararoonni ol ba'an akka rokeetii samii keessa ol ba'uuti; sararoonni gadi bu'an immoo akka bidiruu bishaan jala deemtu, kan galaana jala seentuuti. Sararri kee ol ba'u yoo xiqqaate dheerina qubee isa jala jiruu hamma ta'uu qaba; yoo barbaadde immoo isaa caalaa dheeraa ta'uu danda'a. Garuu gabaabaa ta'uu hin qabu; sababni isaas yoo saffisaan dubbiste qubee a wajjin walmakuu danda'a, ati immoo qubeen d kee qubee a wajjin akka walmakamu hin barbaaddu.
Qubeen keenya itti aanu qubee e dha. Jalqaba qubee a kaasna. Achiis qubee a cinaatti qubee c kaasi. Qubeen e qubee c baay'ee akka fakkaatu ni hubatta; dhugumattis akkuma sanaatti tolchina.
Achiis qubee e qabaatta.
Harkisa qalamaa lamaan. Yoo barbaadde, kana harkisa qalamaa lamaan gochuu dandeessa. Gubbaa mirgaa irraa jalqabda. Qalama kee ciisaan gara bitaatti harkisita. Gadi buuta, achiis jala isaatti mallattoo xiqqoo goobame tolchita. Achiis qalama kee ol fuudhiitii sarara walitti qabu jallaa sana kaasta.
Qubeen keenya itti aanu qubee f dha. Qubeen kun jalqabdoota baay'eedhaaf rakkoo fida; sababni isaas akka rokeetii baay'ee ol ba'a, akka bidiruu bishaan jala deemtuu immoo baay'ee gadi bu'a. Kanaaf waan nuti goonu kana.
Jalqaba qubee a tolchita. Qubee kana gubbaa irraa waan jalqabnuuf, qubeen a kun hammam ol irraa jalqabuu akka qabdu yaada siif kenna. Qubeen kun sararoota lamaan barreeffama.
Kunis qubee f dha.
Yoo barbaadde, akka baay'ee qara'aa hin taaneef gubbaa fi jala isaa xiqqoo goobsuu dandeessa. Akkasiin qubee s baay'ee dheeraa fakkaata. Kunis ni danda'ama.
Amma gara qubee g dhufne. Qubeen g qubee a fi kutaa jalaa qubee f walitti makuun tolfama.
Akkaataan itti tolchinu kana. Jalqaba qubee a kaasna; sababni isaas kutaan bidiruu qubee g sarara jalaan hammam gadi bu'uu akka qabu yaada nuuf kenna.
Yoo qubee a fi qubee g ilaalte, kutaan gubbaa qubee g qubee a kee fakkaachuu qaba.
Qubeen itti aanu qubee h dha; innis akkaataa qubee b baay'ee fakkaatuun tolfama. Jalqaba qubee a kaasna; innis qubeen keenya sarara jalaan hammam gadi bu'uu akka qabu yaada nuuf kenna.
Yoo sarara qajeelee dhaabbataa sana tuqxe, ykn itti baay'ee dhiyaatte, qubee b fakkaata; nuti immoo qubeen h keenya qubee b akka fakkaatu hin barbaannu. Kanaaf jala isaatti iddoon duwwaan jiraachuu qaba. Kunis garaagarummaa guddaa qubee h fi qubee b gidduu jiruudha.
Qubeen keenya itti aanu qubee i dha; innis hunda caalaa salphaadha. Sarara xiqqaa qofa. Funyoo irraa jalqabnee gadi buuna; hamma dheerina qubee a qofa gadi buuna. Kanaaf jalqaba qubee a kaasna.
Kunis qubee i dha.
Garuu gubbaa isaatti geengoo hin kaasin. Sun waan nama kofalchiisu fakkaata. Kanaaf tuqaa, ykn akkuman ani kaase mallattoo xiqqoo baay'ee xiqqaa qofa.
Qubeen keenya itti aanu qubee j dha; inni salphaa fakkaata, garuu akka bidiruu bishaan jala deemtuu gadi waan bu'uuf xiqqoo nama rakkisa. Jalqaba qubee a kee kaasi.
Kunis qubee j dha.
Garuu gubbaa isaatti geengoo hin kaasin, sababni isaas sun gowwummaa fakkaata.
Qubeen j dhugaatti qubee i dheeraadha. Afaan Laatiniitiinis akkasuma jedhama: i dheeraa.
Qubeen k akkuma qubee h kan duraan barreessine, sarara qajeelee dhaabbataa dheeraa qaba. Kanaaf akka waan qubee h kaasaa jirruutti jalqabna.
Harkisa lamaanis gochuu dandeessa. Qajeelaan gadi buuta, achiis ciisaan deemta, sarara kee gadi buusta, sarara qajeelee dhaabbataa tuqxa, achiis qalama kee ol osoo hin fuudhin ammas gara mirgaatti baafta. Kun garuu akka kanaa hin bareedu: gadi buuta, ciisaan deemta, gara keessaatti galchita, golee kee xiqqaa tolchita (hubadhu, inni jala sarara qajeelee dhaabbataa guutummaatti hin tuqu), achiis qalama kee ol fuudhiitii gara mirgaatti harkisa xiqqaa tolchita.
Kanaaf qubee guddaa R fakkaata; garuu qubeen guddaan R alaabaa gara samii ol agarsiisu qaba.
Amma qubee l qabna. Jalqaba qubee a kaasna. Qubeen l qubee osoo hin beekin baay'ee gabaabsitu, yoos qubee i fakkaatuudha. Kanaaf qubeen kun akka rokeetii ol akka ba'u yaadachuu qabda.
Kana qofa. Kunis qubee l dha.
Garuu iccitiin guddaan, akka inni gahaa dheeraa ta'u mirkaneeffachuudha; sababni isaas waan barattoota koo baay'ee irratti mudatu, isaan baay'ee gabaabsu; yoos qubee i fakkaata.
Itti aansee, qubee n. Tartiiba dhiifnee, qubee m dura isa barreessina. Kanaaf qubee a tokko barreessi, achiin cinaa isaatti qubee i tokko barreessi. Achiin fiixee qubee i sanatti dhiyaattee goobsitee naanna'i, achiin gadi buutee qubee i biraa barreessi. Inni dhugumaan kanuma. Kanaaf inni qubee i lama kan wal cinaa jiranii fi goobbaadhaan walitti qabamaniidha.
Qubee kana yaaduuf karaan tokko kana: inni akkuma qubee h ti. Garuu kutaa isaa dheeraa kan gara samiitti ol ba'u hin qabu.
Amma, goobbaan sun yoo si rakkise, akkas akka gootu siif gorsa. Qubee i barreessi, achiin fiixee qubee i sanatti dhiyaattee, sarara jallaa golee baay'ee xiqqaa irratti jallatu tokko qofa kaasi, achiin gadi bu'i. Kanaaf qubeen n kee xiqqoo golee qaba, akka sanaa hin goobamu; garuu lamaanuu ni ta'u.
Amma qubee m qabna. Akkuma yeroo hundaa qubee a keenyaan jalqabna,
Kanaaf, gabaabumatti, qubeen m qubee n dachaa'e dha. Qubee n keenya barreessina, qalama keenya ol fuudhna, achiin isa biraa sirriitti itti qabsiifnee barreessina. Ifaa dha, baay'ee salphaa dha.
Qubeen o qubeewwan hunda keessaa isa hunda caalaa ulfaataa dha. Akka nuuf himametti, ogeessi fakkii Raphael geengoo mudaa hin qabne tokko kaasuuf yaalee geengoowwan kumaatamaan lakkaa'aman kaase. Nuti akkas hin goonu. Nuti isa salphisna.
Mallattoon cufaa lamaan kun wal tuqanii boca qubee o uumu. Amma bocni o sun xiqqoo dheeraa fi qal'aa dha. Dheerinni isaa akkuma qubee a keenyaa ti.
Mallattoo cufaa sana xiqqoo caalaa goobsuu dandeenya; sun immoo qubee o xiqqoo caalaa geengoo ta'e nuuf kenna. Yookiin, yoo ija jabaatte, sarara irraa jalqabdee geengoo tokko hamma gadiitti kaaftee gara bakka itti jalqabdeetti deebisuu dandeessa.
Sun yoo baay'ee sitti ulfaate, waanti gootu mallattoo cufaa golee qara qabu kaasuu dha. Kanaaf gadi buutee boca almaazii (roombasii) tokko tolchita. Kanaaf geengoo kaasuu mannaa, qubee o kee boca almaaziitti jijjiirta. Boca almaazii akkamitti akka kaastu immoo ni beekta.
Qubeen itti aanu qubee p dha. Qubeen kun qubee b baay'ee fakkaata; garaagarummaan isaa, sararri isaa funyoo irraa ol ta'uu mannaa, gadi jiraachuu isaa ti.
Kanaaf kun sirriitti akkuma qubee b ti; garaagarummaan isaa sarara ol ba'u mannaa sarara gadi bu'u qabaachuu isaa ti.
Yaadadhu, sararri gadi bu'u sun fagoo gadi bu'uu qaba.
Qubeen itti aanu qubee q dha; inni gosa qubee a ti. Qubee a baay'ee fakkaata. Kanaaf qubee a keenya barreessina, achiin cinaa isaatti waan armaan gadii goona.
Kanaaf qubeen q qubee a baay'ee fakkaata. Inni sarara dheeraa gadi bu'u qofa dabalee qaba; jala sarara sanaatti mallattoo xiqqoo gara fuulduraatti qajeelutu jira.
Qubeen itti aanu qubee r dha. Jalqaba qubee a keenya barreessina.
Kanaaf inni akka kutaa olii qubee n ti; harkisni lammaffaan qubee n, kan akka qubee i lammaffaa gadi bu'u, isa irraa hir'ateera. Qubeen r kanuma.
Qubeen itti aanu qubee s dha. Dheerinni isaa kan qubee a wajjin tokko. Wanti isa keessaa hunda caalaa ulfaatu, goobbaa lama tolchuuf qalama kee to'achuu qabaachuu kee ti.
Kun xiqqoo goobamuu danda'a, akka boca qubee s dhugaa.
Yookiin goobbaan yoo si rakkise, caalaatti akka boca zigzaagii gochuu dandeessa. Qubeen s kanuma.
Qubeen t, baay'ee salphaa ta'us, qubee sirriitti of eeggachuu qabdu dha; sababni isaas inni qubee hamma tokko dheeraa dha, garuu akka qubee l hin dheeratu.
Kanaaf hubadhu: qubeen t kutaa xiqqoo sarara qaxxaamuraa irraa ol ba'ee mul'atu qaba, kutaan kun immoo xiqqoo fagoo ol ba'uu danda'a.
Kutaan ol ba'u sun yoo hin jiraanne, ati immoo saffisaan yoo dubbiste, qubee c fakkaachuu danda'a; ati immoo sana hin barbaaddu. Kanaafuu sararri gubbaa irraa ol ba'u jiraachuu qaba: akka ati yeroo saffisaan dubbistu qubee c wajjin walitti hin makneef.
Qubeen u qubee t booda bareedaan itti aana.
Yookiin yoo filatte, faallaa isaatiin gochuu dandeessa. Qubee i isa gara mirgaatti caalaa jiruun jalqabuu dandeessa, achiin isa bitaa jiru gadi buuftee ol deebisuun, mallattoo xiqqoo isa tuqu wajjin kaasuu dandeessa.
Kanaaf karaa lamaan keessaa tokkoon isa barreessuu dandeessa. Bitaa irraa jalqabuu dandeessa, ykn mirga irraa jalqabuu dandeessa. Filannoon kan kee ti.
Kanaaf yoo sirriitti ilaalte, inni akka qubee a kan gubbaan isaa hir'ate fakkaata; dhuguma immoo isuma.
Qubeen itti aanu qubee v dha; isa kana harkisa tokkoon barreessina.
Qubee baay'ee salphaa dha.
Qubeen keenya itti aanu qubee w dha; innis qubee salphaa biraa dha. Qubee a tokkoon jalqabna,
Kanaaf inni qubee v tokko kan qubee v biraan hordofamu dha; qalama kee immoo ol hin fuudhtu.
Yoo barbaadde, qalama kee ol fuudhuu dandeessa. Qubee v tokko tolchita, achiin qubee v itti aanu cinaa isaatti tolchita.
Qubeen itti aanu qubee x dha.
Jallinni kun baay'ee qajeelee dhaabbataa ta'uu hin qabu, baay'ee ciisaas ta'uu hin qabu.
Itti aanee qubee y dha. Amma, kun akka gosa qubee v ti, garuu jallina dheeraa kan bidiruu bishaan jala deemtuu qaba.
Kanaaf inni akka qubee v kan eegee dheeraa gara bitaatti qabu fakkaata.
Qubeen keenya itti aanu qubee z dha, ykn akka namoonni tokko tokko jedhanitti 'zed'. Kanaaf kun baay'ee ifaa dha.
Qubeen z keenya kanuma.

Barreessuu Barachuu — Kutaa Tokkoffaa: Barreeffama Italik Salphifame · Evan Millner · Published by Abecedaria Press