Abecedaria Press · Kufunda kua Kulamakaja
Dilongesha 7
Bimpe, pashishe, netuenze mufundu j. Katataka, tshilejilu tshidi kumpala kuebe tshidi tshifumina mu mushindu wa mifundu wa ku ordinatere, ki nkufunda ne tshianza to. Nunku nengambe malu makese bua tshilejilu etshi bua kutshilengeja, bualu katshiena tshimpe bu mutshidi mua kuikala to.
Nunku tudi tutuadija mu mushindu umue ne mutuakatuadija ku ntuadijilu menemene. Tudi tuenza: banda bitekete, pueka bikole, bu mutuakenza kumpala kua kulonga mufundu i. Kadi pashishe tudi tutungunuka kupueka. Ne udi mua kupueka kuinshi bikole. Udi mua kupueka kupita mulongo umue patupu. Bulelela, udi ne bua kupueka kupita mulongo umue. Bikala kuena uenza nunku, mufundu eu kauena umueneka mulenga bikole to. Neumanye nkayebe, ne lungenyi luebe, bunene bua buimpe buawu. Kadi bikala mukese bikole, udi umueneka mukepele ne kawuyi mulenga, bu mu tshilejilu etshi. Udi ne bua kupueka kuinshi kupita.
Nunku tudi tubanda bitekete, tudi tupueka, bu buatu budi buenda kuinshi kua mayi a mbuu. Katataka vuluka, makoka a kupueka adi apueka bu buatu budi buenda kuinshi kua mayi, ne bantu badi ne tshibidilu tshia kuaenza makese bikole. Bidi bimpe kuaenza male.
Ne pashishe tudi tuenza dikoka dia kujenguluka, ne tudi tubanda. Katataka, kuinama kua dikoka dia kujenguluka mu tshilejilu, kudi kubi: kakuena kubanda tente bikumbane to. Kudi ne bua kuikala kumue ne kuinama kua dikoka dia kubanda dia mufundu i. Bualu tshitudi netuenze, netufunde mufundu j, ne pashishe netufunde mufundu i diakamue panyima pawu. Ne neumone ne kuinama kua dikoka dia kubanda dia mufundu j kudi ne bua kuikala kumue ne kuinama kudi kutuadija mufundu j, bikala umvua tshindi ngamba. Kuinama konso kudi ne bua kuikala kumue.
Nunku enzeja bua kuenza mulongo wa mifundu j. Iyenze mile bu muudi musue, kadi lama bule buayi bumue.
Misangu mikuabo paudi ufunda ne kufunda kua kulamakaja, udi ne bua kushintulula bule bua bintu, bualu mifundu idi ipueka kuinshi ne ibuikila mifundu idi kuinshi. Kadi pavua bantu bafunda ne kufunda kua kulamakaja, kabavua batatakana bikole bua bualu ebu to, ne bavua basanka ne mifundu ipueka kuinshi kua mulongo, mu mulongo wa mifundu uudi ufunda kuinshi, ne bavua bamanya kubala bimpe. Nunku kutatakanyi bua bualu ebu to. Bionso nebibalibue bimpe, nansha bualu ebu buenzeka.

Etshi ntshilejilu tshia bualu bumvua ngamba, tshidi tshifumina kudi Sir Christopher Wren, wakalongolola mushindu wa kuibaka St Paul's Cathedral, nzubu munene wa Nzambi mu London. Ne bu muudi umona, makoka a kupueka a mifundu yende mikuabo adi male bikole. Ne kabidi tangila ne bule pankatshi kua milongo mbunene. Budi pabuipi ne kuikala bule bua milongo ibidi pankatshi kua milongo. Ne bualu ebu, bulelela, budi buenza bua mukanda wende eu ubalibue bimpe bikole.
Ne bantu bavua bafunda pa dibeji dia patupu didi kadiyi ne milongo, ne misangu mikuabo bavua bateka dibeji dia milongo kuinshi kuadi, bua milongo imueneke bitekete kupitshila mu dibeji, anyi bavua bafunda patupu kakuyi milongo, bualu panyima pa kudienzeja bikole kuena ne dijinga nayi to, nangananga ne kufunda kua kulamakaja. Kufunda kua kulamakaja kudi kuambuluisha bua kulama bionso pa mulongo, bualu mifundu yonso idi ilamakane.
Nunku bu muudi umona, makoka ebe a kupueka adi mua kuikala male bikole; kadi kaena male kupita bipimu to. Ndi ngamba ne, apa adi male bikole, kadi kaena ne bua kuikala makese bikole to. Bualu bidi bienza ne makoka aa adi makese mu tshilejilu tshitudi natshi apa mbualu mushindu wa mifundu eu mmuenza kudi ordinatere bua kupatula mabuku. Ne kupatula mabuku ku masini kakuena kuenda bimpe bikala mifundu ipueka pa mulongo too ne ku mulongo udi kuinshi to. Kabiena mua kuenzeka paudi upatula mukanda ku masini to. Kadi bikala ufunda ne tshianza, bulelela, bidi mua kuenzeka.

Kufunda kua Kulamakaja — Tshitupa tshia Kumpala: Mifundu Mikese · Evan Millner · Published by Abecedaria Press