Katika somo hili tunaangalia aina ya mwandiko uliotumika muda wote hadi miaka ya 1700, nafasi yake ilipochukuliwa na mwandiko wa kuunganisha. Unaitwa Chancery, au Chancery Italic. Ninauandika hapa kwa njia rahisi sana, kwa sababu somo hili ni kwa ajili ya wanafunzi wanaojifunza kuandika.
Ninaupenda mwandiko huu kwa sababu umejaa maumbo thabiti sana, yasiyopinda. Chukua herufi a: tunapita kwa mlalo, tunashuka chini, tunafanya pembe, tunapanda juu, kisha chini na juu. Hilo ni rahisi sana kwa mwanafunzi kuliko kudhibiti umbo la c, ambalo kwa kweli ni gumu kiasi.
Kwa hiyo katika Chancery herufi zinaundwa kwa mikunjo michache sana. Tayari unaijua alfabeti inayoning'inia uliyojifunza katika Somo la 2. Chancery Italic ni wazo lilelile, likiandikwa kwa umaridadi kidogo zaidi, pamoja na tiki ndogo za kumalizia mipigo. Weka sehemu za juu za herufi zako ndogo kwenye kimo kimoja, zikining'inia kutoka kwenye mstari, kama ulivyofanya katika Somo la 2.
Herufi a, ya Chancery Italic ya msingi. Katika herufi hii pia, tunaning'iniza herufi zetu kutoka kwenye mstari.
Tunapitisha mstari kwa mlalo juu, kama tu katika mfululizo wa kwanza wa masomo, kisha tunashuka chini. Tofauti ni kwamba chini kabisa, tunafanya tiki ndogo kabisa.
Kisha umbo, umbo la pili, umbo la kuunganisha, lililopinda kidogo kama bano, kisha tunafanya tiki kwenda juu.
Siri hapa ni kwamba tiki ya kwenda juu inahitaji kufanywa kwa haraka kidogo, na hivyo herufi inapata umaridadi kidogo. Na hiyo ndiyo siri.
Herufi b
Hapa tuna herufi b. Kuna tofauti ndogo na jinsi tulivyoiunda herufi hii mara ya kwanza tulipojifunza.
Tunaposhuka na mpigo wa kushuka, tunaupinda kidogo juu. Mkunjo huu unaweza kuwa mdogo, au unaweza kuukuza ukipenda. Kisha unashuka chini moja kwa moja.
Kisha tunachofanya ni hiki: hatuchori mstari wa mlalo kama tulivyofanya mara ya kwanza, bali, kidogo chini ya kamba ya kuanikia nguo, tunapanda juu kwa mshazari, kisha tunashuka chini kana kwamba tunaandika herufi j, na tunaurudisha ndani na kugusa sehemu ya chini ya mpigo wa kushuka.
Na hivyo tunapata herufi yetu b.
Herufi c
Herufi c hapa ni karibu sawa na herufi c tuliyojifunza mara ya kwanza.
Tunaanzia kwenye mstari kutoka upande wa kulia, tunachora mstari wa mlalo, kisha tunashuka chini, kisha tunafanya tiki kwenda juu pale chini.
Na hivyo tunapata herufi yetu c.
Tiki ya chini inaweza kuwa fupi, kama nilivyoifanya hapa, au unaweza kuifanya ndefu kidogo ili ipande juu na kulingana kwa kina na mstari wa mlalo ulio juu.
Herufi d
Herufi d hapa inafanana sana na herufi d tuliyoiunda mara ya kwanza.
Tofauti ni kwamba juu kuna mkunjo. Kisha tunashuka chini, na tunapofika chini, tunafanya tiki ndogo sana kwenda mbele.
Kisha kwenye mstari, tunatoka kwenye mstari mrefu wima kwenda kushoto, kisha tunashuka chini na kufanya j ya kinyume, na tunafanya tiki kwenda juu ili iguse mstari mrefu.
Sasa, mkunjo huu unaweza kuwa mfupi, kama nilivyoufanya hapa, au unaweza kuufanya mrefu kidogo, kama unavyoweza kuona katika mifano ya mwandiko wa kihistoria tuliyokuonyesha.
Herufi e
Herufi e katika mwandiko huu ni sawa na herufi e katika mwandiko uliopita.
Tunachora mstari wa mlalo, kisha tunashuka chini, kisha tunapinda na kufanya tiki kwenda mbele.
Kisha kutoka katikati, tunapanda juu kwa mshazari ili kugusa mwisho wa mstari wa mlalo kwenye kamba ya kuanikia nguo.
Na hivyo tunapata herufi yetu e.
Herufi f
Hapa tuna herufi f. Tunaanzia juu sana, juu ya mstari, na tunashuka chini sana, chini ya mstari. Kwa hiyo ni roketi na nyambizi tena. Na imepinda. Kwa hiyo ni kama s ndefu sana iliyopinda.
Mkunjo mdogo juu, kisha tunapiga mbizi chini, kisha tunapinda kwa madaha pale chini.
Kisha tunaikata kwenye mstari.
Herufi g
Hapa tuna herufi g. Inaonekana ngumu kidogo, lakini si ngumu.
Kwa hiyo tunaanzia kwenye mstari, tunachora mstari wa mlalo, kisha tunashuka chini kana kwamba tunaandika herufi j. Kwa hiyo inashuka chini sana, nyambizi, kisha tunaendelea kupinda kuelekea ndani, na tunapinda hadi tunarudi nyuma kabisa, na tunagusa mstari pale ambapo sehemu ya chini ya a itakuwa.
Kisha tunainua kalamu yetu, tunaenda mwishoni, na tunashuka chini na kufanya tiki kuelekea ndani, kama tu tunavyofanya tunapoandika herufi a.
Herufi h
Hapa tuna herufi h. Ni tofauti kidogo na h tuliyoiandika mara ya kwanza, lakini inafanana na b tuliyoiandika hivi punde.
Kwa hiyo tunaanza na mkunjo wetu juu, kisha tunauzungusha na kushuka chini moja kwa moja. Kumbuka, sehemu hii iko juu ya mstari kwa kiasi kikubwa, angalau kimo cha herufi moja juu ya mstari, labda zaidi. Mkunjo wa kwenda mbele unaweza kuwa mdogo au mkubwa zaidi. Unaweza kuangalia mfano wa kihistoria.
Kisha kidogo chini ya mstari, tunaanza mpigo wetu wa pili, tukipanda juu kwa mshazari, kisha tunafanya umbo dogo la j, linaloshuka chini na lisilogusa mstari wima. Kwa hiyo ni kama bano dogo, lakini haligusi.
Kuna nafasi nzuri chini. Kama kusingekuwa na nafasi chini, ingekuwa b, na hilo lingekuwa jambo baya.
Herufi i
Herufi i katika alfabeti hii ina mapambo kidogo zaidi kuliko i tuliyoiandika katika umbo la msingi.
Kuna tiki ndogo sana kwenda juu hadi kwenye mstari, kisha tunashuka chini, na kuna tiki ndogo inayoelekea mbele pale chini. Lakini mstari wa i lazima uwe nyoofu.
Kisha tunaiwekea nukta, au kistari kidogo juu, kama awali.
Kama i haijanyooka, unaweza, ukiwa unaandika na kusoma kwa haraka, kudhani ni c. Kwa hiyo kumbuka kwamba i inahitaji kuwa nyoofu.
Herufi j
Hapa tuna herufi j, ambayo ni i ndefu.
Na kama i tuliyoiandika hivi punde, inaanza kwa tiki ndogo kwenda juu hadi kwenye mstari. Kisha tunashuka chini moja kwa moja, na tunaendelea kushuka chini kama nyambizi. Na chini, tunaipa mkunjo mzuri.
Na juu, tunaiwekea nukta au kistari kidogo.
Herufi k
Hapa tuna herufi k.
Kwa mara nyingine, ina mkunjo juu, pambo dogo, kisha inashuka chini na kusimama.
Kisha tunainua kalamu yetu, na tunaenda mahali ambapo inakatiza mstari. Tunapita kwa mlalo, kisha tunashuka chini na kugusa mstari wima. Kisha tunaongeza mstari mdogo uliopinda kwa ajili ya sehemu ya chini ya k.
Na mstari huo mdogo uliopinda unaweza kujikunja kidogo ukipenda. Na mkunjo wa juu, unaojikunja kuelekea mbele, unaweza pia kujikunja zaidi kidogo ukipenda. Angalia mfano wa kihistoria.
Herufi l
Herufi l kwa kweli inaonekana sawa na mpigo wa kwanza tuliofanya kwa herufi k.
Kwa hiyo tuna mkunjo, na tunashuka chini moja kwa moja, na chini, tiki ndogo kwenda mbele.
Hilo ndilo jambo pekee. Herufi k haina tiki hiyo ndogo ya kwenda mbele chini ya mpigo wake wima.
Herufi m
Hapa tuna herufi m.
Kwa hiyo tunaanza kana kwamba tunaandika i, tiki ndogo kwenda juu hadi kwenye mstari, kisha chini moja kwa moja.
Kisha kidogo chini ya mstari, tunapanda juu kwa mshazari, kisha mkunjo mdogo kwenda chini, mpigo wa kurudi nyuma,
kisha tunarudia tena mara ya pili, tukipandisha kalamu yetu juu, hadi kwenye mstari, na mkunjo mdogo, mpigo wa kurudi nyuma.
Na hiyo ndiyo herufi yetu m.
Kwa hiyo haya ni kama mabano mawili, nadhani, au mabano mawili ya duara, aina unayoitumia katika hisabati.
Herufi n
Herufi n inaundwa kwa
kufanya tiki kwenda juu hadi kwenye mstari, kushuka chini moja kwa moja,
kisha kidogo chini ya mstari, kupanda juu kwa mshazari, kisha kufanya mstari wetu uliopinda kwenda chini, au umbo letu la bano kwenda chini, mkunjo mdogo.
Na hiyo ndiyo herufi n.
Herufi o
Hapa tuna herufi o. Hili ni somo lilelile tulilokuwa nalo katika mfululizo uliopita wa masomo.
Kwa hiyo unaweza kuiunda kwa kuchora mabano mawili ya mviringo yanayogusana,
mabano mawili yanayogusana.
Na o si duara kamili, bali ni ndefu kidogo na nyembamba. Au unaweza kuichora kwa mkono kama umbo linalofanana kidogo na yai. Na umbo hili linaweza kuinama kidogo upande mmoja, kama nilivyolichora hapa, au unaweza kulifanya liwe wima. Ni uamuzi wako.
Herufi p
Herufi p hapa inaanza kidogo juu ya mstari, kwa mkunjo unaoelekea mbele. Kwa hiyo tunapinda kuelekea nyuma tunapoiandika, kwa sababu tunaanzia juu.
Kisha tunashuka moja kwa moja chini. Na chini kabisa, tunapinda kuelekea nje.
Kisha, chini kidogo ya mstari, kwa mpigo wetu wa pili, tunapanda kwa mshazari, kisha tunachora umbo dogo la j ya kinyume, mpaka tuguse mstari wima.
Na hiyo ndiyo herufi yetu p.
Herufi q
Herufi q hapa ni sawa na herufi q ya somo letu la kwanza, isipokuwa kwamba chini, mkunjo mdogo wa haraka unaoelekea nje ni wa kupamba zaidi kidogo, au umepinda zaidi kidogo; lakini kwa mengine yote ni ileile.
Kwa hiyo tunapita kwa mlalo, kisha tunashuka chini, kisha chini kabisa tunapinda kuelekea nje kidogo,
kisha tunachukua mpigo wetu wa pili na kuchora umbo hili dogo la j ndani, kama tu tunavyoandika herufi a.
Na hiyo ndiyo herufi yetu q.
Herufi r
Herufi r inaundwa kutokana na herufi i, ile herufi i tuliyojifunza katika somo hili.
Kwa hiyo tuna tiki ndogo ya kupanda hadi kwenye mstari, tunashuka moja kwa moja chini, kisha tiki ndogo kuelekea nje chini kabisa.
Kisha tunachora mstari uliopinda kwenda juu. Unagusa kamba ya kuanikia nguo, kisha unashuka chini kidogo.
Na hiyo ndiyo herufi r.
Herufi s
Hii ndiyo herufi s. Ni sawa na herufi s ya somo la kwanza. Kwa hiyo ni umbo zuri lenye mikunjo.
Sehemu yake ya juu kabisa inagusa mstari, na tunaipinda kuzunguka.
Zingatia kwamba mkunjo wa juu ni mdogo kidogo kuliko mkunjo wa chini. Kwa hiyo ifikirie kama kichwa kidogo na tumbo kubwa.
Herufi t
Hapa tuna t ndogo, na tahadhari za kawaida zinatumika hapa pia. Herufi hii ni ndefu kuliko unavyodhani.
Kwa hiyo tunaanzia juu ya mstari kwa umbali mkubwa kiasi, lakini si juu kama l, bila shaka. Tunashuka moja kwa moja chini, kisha tunafanya tiki kuelekea nje chini kabisa,
kisha tunaikata t kwenye mstari.
Herufi u
Herufi u hapa inaundwa kwa njia inayofanana na ile ya somo la kwanza.
Kwa hiyo kwanza tunaanza na mpigo wa upande wa kulia. Tunashuka chini, kisha tunafanya mkunjo mdogo wa haraka kuelekea mbele.
Kisha tunarudi na kuchora mpigo wa pili. Una tiki ndogo ya kupanda hadi kwenye mstari, unashuka moja kwa moja chini, kisha tunaupinda kwenda juu na kufanya tiki mpaka uguse mstari wa kwanza.
Na hivyo ndivyo tunavyopata herufi yetu u.
Herufi v
Herufi yetu v hapa ni karibu sawa na v ya somo la kwanza, lakini ni ya kupamba zaidi kidogo.
Kuna tiki ndogo ya kupanda hadi kwenye mstari, kisha tunachora umbo letu la kawaida la v, kisha tiki ndogo mwishoni.
Tiki hizi zote mbili ziko palepale kwenye kamba ya kuanikia nguo.
Herufi w
Hapa tuna w yetu, na kwa w tuna uchaguzi: kuikatanisha mistari miwili katikati, au kutoikatanisha.
Kwa hiyo tunaanza: tiki ndogo ya kupanda hadi kwenye mstari, na tunachora v yetu.
Kisha tunainua kalamu yetu, na tunachora v yetu ya pili: tunashuka moja kwa moja chini, tunapanda, na kufanya tiki kuelekea nje. Na tunapata mkatano mdogo katikati.
Au unaweza kuiandika kwa mpigo mmoja: tiki ndogo ya kupanda hadi kwenye mstari, v, moja kwa moja chini hadi v ya pili, kisha tiki kuelekea nje, bila mkatano, bila kuinua kalamu yako.
Kwa hiyo, kama tuna mkatano, lazima uinue kalamu yako. Au kama huinui kalamu yako, tunapata mstari ulionyooka tu, wenye tiki ndogo kila upande.
Herufi x
Hapa tuna herufi yetu x.
Tunapinda kwenda juu kidogo hadi kwenye mstari, kisha tunashuka kwa mshazari, kisha chini kabisa tunapinda kuelekea nje. Hiki ni kimo cha herufi a.
Kisha tunainua kalamu yetu, na juu ya sehemu ya chini ya mpigo wa upande wa kulia, tunaanza mpigo wetu wa kushuka, na tunaenda kuelekea nyuma. Tunapinda kwenda juu hadi kwenye mstari, kisha tunashuka, kisha tunapinda kuelekea nje.
Na mstari huu unaweza kuwa mrefu kuliko mstari wa kwanza, lakini huo ni uamuzi wako.
Herufi y
Herufi y inaundwa kutokana na umbo la j.
Kwa hiyo tunafanya tiki ya kupanda kidogo sana hadi kwenye mstari. Tunashuka moja kwa moja chini na kufanya mkunjo mzuri chini kabisa. Kumbuka, hii ni nyambizi. Tunashuka chini sana.
Kisha tunainua kalamu yetu. Tunarudi kwenye mstari. Tunafanya tiki ya kupanda, tunashuka hadi kina cha a, kisha tunaileta ndani kwa mkunjo mdogo wa haraka ili iguse umbo la j.
Na hapo tuna herufi yetu y.
Herufi z
Na mwishowe, tumefika kwenye z: zed, au zee, kutegemea unakotoka.
Kwa hiyo tunachofanya ni hiki: tunafanya mkunjo mdogo wa haraka kwenda juu kidogo, kisha tunachora mstari wetu wa mlalo, kisha tunashuka kwa mshazari, mstari wa mlalo chini, kisha mkunjo mdogo wa haraka kwenda juu kidogo sana.
Na hiyo ndiyo herufi yetu z.
Mfano wa Kihistoria: Binti mfalme Elizabeth
Mwandiko wa Binti mfalme Elizabeth, binti wa Mfalme Henry wa Nane, akiwa na umri wa miaka 15, mwaka 1548. Kama unavyoona, maumbo mengi ya herufi tulizojifunza hapa katika kitabu hiki ni yaleyale.
