Kaka Imako Kalam

Wach matin ne jopuonj gi jopuonjre. Ne watiyo gi AI (rieko mar kompiuta) mondo walok bukni e Dholuo. Ne wanono gik moko duto nyadiriyo, kendo ne watimo duto ma wanyalo. Ka nitie ketho, biro bedo mayot neno, nikech lero mar kaka kalam onego wuothi luwo paro maler, omiyo unyalo loso ketho no. Ka uhero, unyalo tudoru kodwa e Substack, e https://universitasscholarium.substack.com/, kendo wabiro loso ketho no.

Kapok wachako, onego ipuonjori kaka imako kalam.

Ka indiko gi lwedo korachwich, kaw kalam kata pensel e lweti koracham. Mak kalam e kind lith lwedo maduong' gi lith lwedo ma inyisogo, ka wi kalam ma indikogo ochomo ng'ut lweti.

Gi lweti korachwich, los nyukta 'o' gi lith lwedo maduong' gi lith lwedo ma inyisogo. Eka iyaw 'o' no, kendo iket kalam e iye, kimako kalam e dierne, kama pek mare romre e bethe ariyo. Bang'e, ywa lith lwedo ma inyisogo piny mos mos, mondo onindi e wi kalam kaluwore gi bor kalam.

Rang picha.

Bath kalam ma malo onego onindi kamoro e kama yom manie kind chogo matin manie lith lwedo maduong' gi chogo matin manie lith lwedo ma inyisogo, machiegni moloyo gi chogo matin manie lith lwedo ma inyisogo. Lwedo ka lwedo opogore matin, omiyo ibiro yudo kari ka isiko itiyo gi kalam, ka ipuonjori tiyo gi kalam kaka idwaro. Ibiro winjo ni mano e kare.

To pod ok inyal ndiko: kalam dwaro gima tingo koa piny. Ma e bath matek.

Ket lith lwedo ma e dier (lith lwedo mar ariyo, ka ikwano kochakore e lith lwedo maduong') e bwo kalam. Ma e mesa mar kalam. Kalam onindo e lith lwedoni. Lith lwedo ariyo modong' ok ibi dwarogi, kendo ginyalo pondo ei lweti, kata ginyalo dolore matin mondo kik gibed e yo.

Koro, kik imak 'o' matek, mak mos, kendo gi lweti machielo ma nono, ywa kalam malo kendo piny. Ok idwar ni wi kalam ma indikogo obed machiegni ahinya gi lith lwedo, nikech eka wangi ok bi nyalo neno wi kalam e karatas. Bende ok idwar ni obed mabor ahinya, nikech ok ibi nyalo rito kalam. Ber ka bor mar kalam mawuok kochomo karatas romo gi bor mar bath lith lwedo matin achiel.

Ma en lony matek ahinya, to en 90% mar tich duto mar bedo gi ndiko gi lwedo maber.

Koro, mak kalam e 'o', ka itingo koa piny, kendo ilok kalam matin matin e kind lith lwedo maduong' gi lith lwedo ma inyisogo. Ka indiko gi kalam mar sani, ok ibi dwaro loke kamano, to ne kit ndiko kaka Sanskrit, kata kit ndiko moko mabeyo mag Latin kaka copperplate, ibiro dwaro loke, ka indiko gi kalam ma wiye opapore. Sani, wapuonji ka gima itiyo gi pensel kata biro ma pile.

Ka puonj dhi nyime, abiro paroni seche ka seche kuom kaka imako kalam mari, kendo abiro penji ni: bende imako kalam matek moloyo? Bende bor mar kalam mawuok oko mar 'o' romo gi bor mar bath lith lwedo matin achiel, koso kalam odiere matek e lith lwedo?

Weche ma paroni magi dwarore, nikech lweti dwaro puonjore, kendo mano kawo kinde. Jopuonjre moko puonjore gisano, to moko kawo kinde mabor moloyo. Ng'ato ka ng'ato puonjore.

Kae nitie picha moko mag kamera gi picha mondik gi lwedo, ma nyiso kalam ka omaki e yo makare. Nitie picha moloyo achiel, nikech picha achiel kende ok oromo.