Abecedaria Press · Puonjruok Ndiko
Puonj 2
E puonjni ibiro puonjori ndiko nyukta duto mayot, ma gin nyukta mopogore (ma ok oriwore). Olos ne ng'ato ang'ata ma tiyo gi kalam tame. Ma en chandruok ma ji mang'eny nigo, kendo yo mar golo chandruokno en timo mopogore chuth gi gima jopuonj puonjo pile.
Ka jopuonjre puonjore ndiko, pile ipuonjogi ni giket nyuktagi obed e wi laini, mondo nyukta ochak e laini kendo oidh malo. Kuom mano, gibedo gi chandruok maduong' e rito bath malo mar nyuktagi.
Kae, watimo mopogore chuth. Waliero nyukta mwa e laini.
Par ane ni laini en tol mar liero lewni, kendo ni nyukta ka nyukta omaki e tol no gi gik mamako lewni e tol. Wi nyukta ka nyukta mulo laini, kendo nyukta oliere piny koa e laini, mana kaka sati moliere e tol mar liero lewni.
Ka nyukta oliere e laini, ndiko nenore pile ka romre. Wangi dhi mana e laini, omiyo ok en gima duong' ahinya ka tiende nyukta duto ok romre e bor. Achiel kuom chandruoke madongo mag ndiko gi lwedo, ma en keto gik moko duto e laini maromre, ogol oko.
Nyukta duto magi gin kit Chancery molos mayot ahinya. Chancery ne itiyogo e ndiko gi lwedo e piny England e ndalo Ruoth Henry VIII gi Elizabeth I. En kit ndiko ma nigi kona mang'eny: olos mang'eny gi laini tir, ka laini mokulore ok ng'eny, kendo laini tir yot ahinya ne lwedo rito moloyo laini mokulore. Mano e momiyo wapuonjo Chancery mokwongo, kapok wapuonjo nyukta mopogore kata kit ndiko molworore (roundhand). Ne aloso nyukta duto magi ne japuonjrena moro ma ne ok nyal rito laini mokulore.
Nyukta ka nyukta e puonjni inyalo los mana gi laini tir kende. Ka inyalo ndiko laini mokulore, inyalo kulo kona moko. Ka pod ok inyal, laini tir oromo: nyukta mari biro nenore ka ok ber ahinya, to pod biro bedo maler, kendo ok onyal bedo nyukta machielo. Bang'e, ka ichako geno lweti moloyo, inyalo medo laini mokulore.
Wach ne jopuonj. Ka japuonjre yudo ka tek winjo ni nyukta oliere, go picha mar gik ariyo mamako lewni e wi nyukta, ka gima omaki e laini. Inyalo mana go picha mar sati matin moliere e laini, gi gik mamako lewni mage. Eka japuonjre biro winjo ni nyukta oliere e laini, mana kaka sati.
Ne puonjni e video (e Dhosungu): Nyukta moliere e laini
Par ni: nyukta chakore e laini kendo oliere piny koa e laini.
Mano e nyukta a mwa. Ka idwaro adier, inyalo miye ywayo matin mapiyo e piny, kendo inyalo mede kido mondo obed mabeyo moloyo ka idwaro, to mano en nyukta a mayot ahinya.
Bende tiendegi romre? Ka isendiko laini mar nyukta a, ywa laini gi rula e bwogi, kaluwore gi tiendegi. Mage ma ok ochopo laini? Mage ma okalo laini? Ndik laini mar nyukta kendo, mondo ilos ketho mari.
Mokwongo, ndik nyukta a. Obiro bedo rapim tut ma nyisi kaka laini mabor mar b onego lor piny marom nade.
Mano e nyukta b.
Bang'e inyalo keto rula e bwo nyukta a, mondo inon kaka b olor piny marom nade. Nyalo bedo ni ok obi bedo e kare e kinde mokwongo. Ok en gimoro, nikech waliero nyukta mwa e laini, kaka lewni e tol mar liero lewni. Bang'e wabiro chano tiende nyukta, mondo duto obed maber kendo maromre. E chakruok, waketo pachwa e kido mayot mag nyukta.
Kapok wandiko nyukta c, wabiro ndiko nyukta a, nikech mano biro nyisowa mang'eny kuom kaka c lor piny marom nade e bwo laini. Omiyo ndik nyukta a mari.
Kendo mano e nyukta c mari.
E chakruok, ka ne an e kari, ne abiro loso laini mokulore matin gi ywayo machielo mar kalam mari. Ka imedo lony, inyalo timo duto e ywayo achiel, ma ok iting'o kalam mari.
Kae nitie nyukta d. Nyukta d adier chalo mana gi nyukta a, makmana ni laini manie korachwich bor moloyo ahinya. To walose e yo mopogore matin.
Kapok wachako, waloso nyukta a, mondo wanyal ng'eyo kaka laini lor piny marom nade e bwo laini ma waliero nyukta kuome, kaka lewni e tol mar liero lewni.
Kendo mano e nyukta d.
Siem kuom laini ma idho malo gi laini ma lor piny. Laini ma idho malo chalo gi roket (ndege ma idho tir e polo), kendo laini ma lor piny chalo gi meli ma wuotho ei pi, ma dhi e bwo nam. Laini mari ma idho malo nyaka bed mabor kaka nyukta manie bwo laini kata moloyo, kendo inyalo mede bor ka idwaro. To kik obed machiek moloyo, nikech eka ng'ato nyalo kawe ni en nyukta a ka osomo piyo, kendo ok idwar ni ji okaw d mari ni en a.
Nyukta mwa maluwo en nyukta e. Mokwongo, wandiko nyukta a. Eka, e bath nyukta a, ndik nyukta c. Ibiro neno ni nyukta e chalo ahinya gi nyukta c, kendo adier, walose e yo achiel.
Kendo eka iyudo nyukta e.
E ywayo ariyo. Ka idwaro, inyalo timo ma e ywayo ariyo. Ichako malo korachwich. Iywayo kalam mari onindo kichomo koracham. Ilor piny, eka iloso ywayo matin mapiyo mokulore e piny. Eka iting'o kalam mari, kendo iywayo laini matin ma riwo bethe nyukta achiel, ma otenore.
Nyukta mwa maluwo en nyukta f. Koro, nyuktani kelo chandruok ne ji mang'eny ma pod chako puonjore, nikech nyuktani idho malo mabor, kaka roket, kendo olor piny mabor, kaka meli ma wuotho ei pi. Omiyo gima watimo en ma.
Mokwongo, iloso nyukta a. Mano biro nyisi kaka onego ichak malo marom nade, nikech wachako nyuktani e wiye. Itimo e laini ariyo.
Kendo mano e nyukta f.
Ka idwaro, inyalo kulo wiye gi tiende matin, mondo kik obed mabith ahinya. Kamano ochalo gi nyukta s mabor ahinya. Mano bende inyalo timo.
Koro wachopo e nyukta g. Nyukta g olos gi nyukta a moriwore gi bath piny mar nyukta f.
Kendo kaka watimo en ma. Mokwongo, wandiko nyukta a, nikech mano miyowa paro mar kaka bath nyukta g ma chalo gi meli ma wuotho ei pi onego lor piny marom nade e bwo laini.
Ka ingiyo nyukta a gi nyukta g, bath malo mar g onego chal gi nyukta a mari.
Nyukta maluwo en nyukta h, ma iloso e yo machal ahinya gi nyukta b. Mokwongo, wandiko nyukta a, kendo mano miyowa paro mar kaka nyukta mwa onego lor piny marom nade e bwo laini.
Ka imulo laini ma ochung' tir, kata isudo machiegni kode ahinya, ochalo gi b, kendo ok wadwar ni h mwa chal gi b. Omiyo nyaka bed gi kama nono e piny. Mano e pogruok maduong' e kind h gi b.
Nyukta mwa maluwo en nyukta i, ma en ma yot moloyo duto. En mana laini matin. Wachako e tol mar liero lewni, walor piny, kendo walor piny mana nyaka bor nyukta a. Omiyo mokwongo, wandiko nyukta a.
Kendo mano e nyukta i.
To kik igo kido molworore e wiye. Mano nenore ka gima mar nyiero. Omiyo ket tone, kata ywayo matin mapiyo kaka ma asendiko.
Nyukta mwa maluwo en nyukta j, ma nenore mayot, to adier kelo chandruok matin nikech olor piny kaka meli ma wuotho ei pi. Mokwongo, ndik nyukta a mari.
Kendo mano e nyukta j.
To kik igo kido molworore e wiye, nikech mano nenore ka gima ofuwo.
Nyukta j adier en nyukta i mabor. Kendo e dho Latin, iluonge mana kamano, ni nyukta i mabor.
Nyukta k nigi laini mabor ma ochung' tir, mana kaka nyukta h ma wasendiko. Omiyo wachako ka gima wandiko h.
Inyalo bende timo ma e ywayo ariyo. Ilor tir piny, eka iywayo onindo, ilor laini mari piny, imulo laini ma ochung' tir, eka iwuoge kendo kichomo korachwich ma ok iting'o kalam mari. Mano ok nenore maber kaka ka ilor piny, iywayo onindo, iduoge iye, iloso kona mari matin, ma ok omul chuth tiend laini ma ochung' tir, par ane wachni, eka iting'o kalam mari kendo iloso ywayo matin kochomo korachwich.
Omiyo ochalo gi nyukta maduong' R, to nyukta maduong' R nigi bendera e wiye, ma ochomo malo e polo.
Koro wan gi nyukta l. Mokwongo, wandiko nyukta a. Nyukta l en nyukta ma inyalo lose machiek moloyo ka ok ing'eyo, kendo eka ochal gi nyukta i. Omiyo onego iparo ni nyuktani idho malo kaka roket.
Mano duto. Mano e nyukta l.
To rieko maduong' en neno ni obor moromo, nikech gima timore ne jopuonjrena mang'eny en ni gilose machiek moloyo, kendo eka ochal gi nyukta i.
Bang'e en nyukta n, ma wabiro ndiko kapok wandiko nyukta m, ma ok kaka nyukta luwore. Omiyo indiko nyukta a, to bang'e e bathe, iloso nyukta i. Bang'e machiegni gi wi nyukta i, iloso laini mokulore, to bang'e ilor piny, mi iloso nyukta i machielo. Mano e kaka en adier. Omiyo en nyukta i ariyo ma ni bath moro gi moro, ma oriwore gi laini mokulore.
Yo achiel mar paro kuom nyuktani en ni chalo mana gi nyukta h. Mana ni onge gi bathe mabor ma idho malo nyaka e polo.
Koro, ka laini mokulore no chandi, to awachoni ni itim kama. Iloso nyukta i, to bang'e machiegni gi wi nyukta i, iloso mana laini motenore matin ahinya, ma chiegni nindo, to bang'e ilor piny. Omiyo nyukta n mari nigi kona moloyo, kendo ok okulore ahinya, to yore ariyo duto ber.
Koro wan gi nyukta m. Wachako gi nyukta a mwa kaka pile,
Omiyo e yo mayot, nyukta m en nyukta n ariyo. Waloso nyukta n mwa, wating'o kalam marwa, kendo waloso machielo ma oriwore kode tir. Onge chandruok, yot ahinya.
Nyukta o e nyukta ma tek moloyo nyukta duto. Ne onyiswa ni jagoro picha Raphael ne ogoro kido molworore gana gi gana, ka otemo goro moro achiel makare chuth. Wan ok wabi timo kamano. Wabiro miyo obed mayot.
Kendo ranyisi mag lworo ariyogi, ka gimulore, loso kido mar nyukta o. Koro kido mar nyukta o no bor kendo diny. Bore romo gi mar nyukta a mwa.
Wanyalo kulo ranyisi mar lworo moloyo matin, mi mano biro miyowa nyukta o ma olworore moloyo matin. Kata, ka in gi chir, inyalo chako e laini mi igor kido molworore nyaka piny, kendo idwoke kama ne ichakoe.
Ka mano tek ahinya, to gima itimo en ni iloso ranyisi mar lworo ma nigi kona mobith. Omiyo ilor piny mi iloso kido ma nigi kona ang'wen ma ochung' e kona achiel. Omiyo kar goro kido molworore, iloko nyukta o mari obedo kido ma nigi kona ang'wen ma ochung' e kona achiel. Kendo ing'eyo kaka igoro kido ma kamano.
Nyukta maluwo en nyukta p. Nyuktani chalo ahinya gi nyukta b, makmana ni kar laini bedo ewi tol mar liero lewni, en e bwoe.
Omiyo mae chalo chuth gi nyukta b, makmana ni en gi laini ma lor piny kar laini ma idho malo.
Par ni, laini ma lor piny nyaka lor piny mabor ahinya.
Nyukta maluwo en nyukta q, ma en kit nyukta a. Chalo ahinya gi nyukta a. Omiyo wandiko nyukta a mwa, to bang'e e bathe, watimo gik maluwogi.
Omiyo nyukta q chalo ahinya gi nyukta a. Mana ni en gi laini mabor ma lor piny, gi ywayo matin mapiyo ma ochomo nyime e tiende.
Nyukta maluwo en nyukta r. Mokwongo wandiko nyukta a mwa.
Omiyo chalo gi bath malo mar nyukta n, ma onge ywayo mar ariyo mar nyukta n ma lor piny kaka nyukta i mar ariyo. Kendo mano e nyukta r.
Nyukta maluwo en nyukta s. Bore romo gi nyukta a. Bath mare ma tek moloyo en ni nyaka irit kalam mari maber mondo ilos laini mokulore ariyo.
Mae nyalo bedo mokulore matin, kaka kido mar nyukta s madier.
Kata ka laini mokulore chandi, inyalo miyo ochal moloyo gi laini ma lokore koni gi koni. Omiyo mano e nyukta s.
Nyukta t en nyukta ma nyaka irite maber ahinya, kata obedo ni yot ahinya, nikech en nyukta mabor, to ok bor ka nyukta l.
Omiyo ne ni nyukta t nigi bath matin ma wuok malo ewi laini ma ng'ado t, kendo bath no nyalo wuok malo mabor ahinya.
Ka onge bath ma wuok malo no, kendo isomo piyo, to nyalo chalo gi nyukta c, kendo ok idwar mano. Mano emomiyo nyaka bed gi laini ma wuok malo ewi, mondo ka isomo piyo, kik ikawe ni en nyukta c.
Nyukta u luwo bang' nyukta t maber ahinya.
Kata ka idwaro, inyalo timo e yo machielo. Inyalo chako gi nyukta i manie bath korachwich, to bang'e inyalo ndiko mano manie bath koracham, ilor piny kendo idok malo gi ywayo matin mapiyo ma mule.
Omiyo inyalo lose e yo achiel kuom yore ariyo. Inyalo chako e bath koracham, kata inyalo chako e bath korachwich. Yiero en mari.
Omiyo ka ineno maber, chalo matin gi nyukta a ma onge wiye, kendo mano e gima en chuth.
Nyukta maluwo en nyukta v, kendo walose e ywayo achiel.
En nyukta mayot ahinya.
Nyukta mwa maluwo en nyukta w, ma en nyukta machielo mayot. Wachako gi nyukta a,
Omiyo en nyukta v achiel ma nyukta v machielo luwo, kendo ok iting'o kalam mari.
Ka idwaro, inyalo ting'o kalam mari. Iloso nyukta v achiel, to bang'e iloso nyukta v maluwo e bathe.
Nyukta maluwo en nyukta x.
Tenruokni kik bed mochung' ahinya, kendo kik bed monindo ahinya.
Maluwo en nyukta y. Koro, mae chalo gi kit nyukta v, to en gi laini motenore mabor ma lor piny kaka meli ma wuotho ei pi.
Omiyo chalo gi nyukta v ma nigi sip mabor kochomo bath koracham.
Nyukta mwa maluwo en nyukta z, kata "zed", kaka jomoko luonge. Omiyo mae ok tek.
Kendo mano e nyukta z mwa.

Puonjruok Ndiko — Bath Mokwongo: Nyukta Motenore Mayot · Evan Millner · Published by Abecedaria Press