###
This lesson focuses on the Dutch conjunction "dat" (that), which serves as a subordinator introducing dependent clauses. As one of the most frequently used words in Dutch, "dat" is essential for creating complex sentences and expressing thoughts, beliefs, observations, and reported speech. Unlike its English counterpart, Dutch "dat" triggers specific word order changes that are fundamental to Dutch syntax.
Course Index: https://latinum.substack.com/p/index
FAQ: What does "dat" mean in Dutch as a conjunction? "Dat" as a conjunction means "that" in English and introduces subordinate clauses. It connects a main clause with a dependent clause, typically after verbs of thinking, saying, feeling, or perceiving. When "dat" introduces a clause, it triggers the distinctive Dutch subordinate word order where the conjugated verb moves to the end of the clause.
Throughout this lesson's 30 examples, you'll encounter "dat" introducing various types of subordinate clauses - from reported speech to expressions of belief, emotion, and observation. You'll see how it transforms word order and how it differs from "dat" as a demonstrative pronoun (covered in a different lesson).
Educational Purpose: This material is designed for English speakers learning Dutch through the construed reading method, providing granular word-by-word analysis to build comprehension.
Key Takeaways: -
"Dat" as conjunction introduces subordinate clauses -
Triggers verb-final word order in the subordinate clause -
Essential for reported speech and complex thoughts -
Connects ideas and creates sentence depth
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
dat [dɑt] - like "dot" but with a broader 'a' sound denk [dɛŋk] - 'e' as in "den", ending with 'ng' sound komt [kɔmt] - 'o' as in "caught", clear final 't' omdat [ɔmˈdɑt] - stress on second syllable zodat [zoˈdɑt] - stress on second syllable
Note: The 't' in "dat" is always pronounced clearly in standard Dutch, unlike some other final consonants that may be softened.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
22.1 Ik I denk think dat that hij he morgen tomorrow komt comes
22.2 Ze she zegt says dat that het it mooi beautiful weer weather wordt becomes
22.3 We we weten know dat that de the winkel shop gesloten closed is is
22.4 Hij he hoopt hopes dat that zijn his vrienden friends kunnen can komen come
22.5 Ik I geloof believe dat that je you gelijk right hebt have
22.6 Het it is is belangrijk important dat that we we op on tijd time zijn are
22.7 Ze they merken notice dat that er there iets something veranderd changed is is
22.8 Weet know je you dat that de the trein train vertraging delay heeft has
22.9 Hij he vergat forgot dat that hij he een an afspraak appointment had had
22.10 Ik I zie see dat that jullie you-plural hard hard gewerkt worked hebben have
22.11 Ze she beweert claims dat that ze she het it niet not gedaan done heeft has
22.12 We we horen hear dat that er there een a nieuw new restaurant restaurant geopend opened is is
22.13 Het it lijkt seems dat that het it gaat goes regenen rain
22.14 Ik I ben am blij happy dat that je you er there bent are
22.15 Hij he ontdekte discovered dat that zijn his sleutels keys weg away waren were
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
22.1 Ik denk dat hij morgen komt → "I think that he's coming tomorrow"
22.2 Ze zegt dat het mooi weer wordt → "She says that the weather will be nice"
22.3 We weten dat de winkel gesloten is → "We know that the shop is closed"
22.4 Hij hoopt dat zijn vrienden kunnen komen → "He hopes that his friends can come"
22.5 Ik geloof dat je gelijk hebt → "I believe that you're right"
22.6 Het is belangrijk dat we op tijd zijn → "It's important that we're on time"
22.7 Ze merken dat er iets veranderd is → "They notice that something has changed"
22.8 Weet je dat de trein vertraging heeft? → "Do you know that the train is delayed?"
22.9 Hij vergat dat hij een afspraak had → "He forgot that he had an appointment"
22.10 Ik zie dat jullie hard gewerkt hebben → "I see that you've worked hard"
22.11 Ze beweert dat ze het niet gedaan heeft → "She claims that she didn't do it"
22.12 We horen dat er een nieuw restaurant geopend is → "We hear that a new restaurant has opened"
22.13 Het lijkt dat het gaat regenen → "It seems that it's going to rain"
22.14 Ik ben blij dat je er bent → "I'm glad that you're here"
22.15 Hij ontdekte dat zijn sleutels weg waren → "He discovered that his keys were gone"
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
22.1 Ik denk dat hij morgen komt
22.2 Ze zegt dat het mooi weer wordt
22.3 We weten dat de winkel gesloten is
22.4 Hij hoopt dat zijn vrienden kunnen komen
22.5 Ik geloof dat je gelijk hebt
22.6 Het is belangrijk dat we op tijd zijn
22.7 Ze merken dat er iets veranderd is
22.8 Weet je dat de trein vertraging heeft?
22.9 Hij vergat dat hij een afspraak had
22.10 Ik zie dat jullie hard gewerkt hebben
22.11 Ze beweert dat ze het niet gedaan heeft
22.12 We horen dat er een nieuw restaurant geopend is
22.13 Het lijkt dat het gaat regenen
22.14 Ik ben blij dat je er bent
22.15 Hij ontdekte dat zijn sleutels weg waren
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Grammar Rules for This Passage:
The conjunction "dat" fundamentally changes Dutch sentence structure through subordinate clause word order:
1. Verb-Final Position: In subordinate clauses introduced by "dat", the conjugated verb moves to the end: -
Main clause: "Hij komt morgen" (He comes tomorrow) -
Subordinate: "...dat hij morgen komt" (that he tomorrow comes)
2. Perfect Tense in Subordinate Clauses: The auxiliary verb goes to the very end: -
"...dat jullie hard gewerkt hebben" (that you hard worked have) -
"...dat ze het niet gedaan heeft" (that she it not done has)
3. Modal Verbs in Subordinate Clauses: Modal verb + infinitive maintain their order but move to clause end: -
"...dat zijn vrienden kunnen komen" (that his friends can come)
4. Separable Verbs: In subordinate clauses, separable verbs reunite: -
Main: "Het restaurant is geopend" -
Subordinate: "...dat het restaurant geopend is"
5. Multiple Verbs: When multiple verbs appear, they cluster at the end in specific order: -
"...dat het gaat regenen" (that it goes rain = that it's going to rain)
Common Mistakes: -
Keeping main clause word order after "dat" -
Forgetting to move the finite verb to the end -
Misplacing auxiliary verbs in perfect constructions -
Separating prefix from verb in subordinate clauses
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
The Dutch conjunction "dat" reflects the language's Germanic heritage and its systematic approach to clause structure. Unlike English, where word order remains relatively stable, Dutch clearly marks subordination through syntactic changes, making the relationship between ideas explicit.
In formal Dutch writing, "dat" clauses are essential for academic and professional communication. Dutch speakers often use longer, more complex sentences with multiple subordinate clauses compared to English, especially in formal registers. This complexity is seen as a mark of education and eloquence.
Regional Variations: In spoken Dutch, especially in the Netherlands, "dat" clauses are sometimes shortened or the "dat" is dropped entirely in casual speech: "Ik denk (dat) hij komt" (I think he's coming). However, this is considered informal and should be avoided in writing.
Belgian Dutch tends to maintain "dat" more consistently, and Flemish speakers often construct even more elaborate subordinate clause chains than their northern neighbors.
Idiomatic Uses: -
"Dat dacht ik al" (That's what I thought) -
"Nou en of dat zo is!" (You bet that's the case!) -
"Dat zal wel" (That's probably true/I suppose so)
False Friends: The conjunction "dat" should not be confused with the demonstrative pronoun "dat" (that/it), though they're spelled identically. Context determines the function.
Register Considerations: In formal contexts, "dat" clauses allow for precise, nuanced expression. In informal speech, shorter constructions often replace complex "dat" clauses.
Reminder: Lesson for English speakers learning Dutch
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Part F-A: Interleaved Text From "De Avonden" by Gerard Reve (1947):
Hij he wist knew dat that het it zinloos senseless was was
Maar but hij he begreep understood dat that hij he door through moest must gaan go
Het it leek seemed alsof as-if hij he voelde felt dat that alles everything voorbij past was was
Ze they zeiden said dat that het it beter better zou would worden become
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Part F-B: The Text from F-A Hij wist dat het zinloos was. Maar hij begreep dat hij door moest gaan. Het leek alsof hij voelde dat alles voorbij was. Ze zeiden dat het beter zou worden. → "He knew that it was senseless. But he understood that he had to continue. It seemed as if he felt that everything was over. They said that it would get better."
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Part F-C: Original Target Language Text of F-A Only Hij wist dat het zinloos was. Maar hij begreep dat hij door moest gaan. Het leek alsof hij voelde dat alles voorbij was. Ze zeiden dat het beter zou worden.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Part F-D: Grammar Commentary Reve's prose demonstrates the literary power of "dat" clauses. Note how each subordinate clause places its verb at the end: "was," "gaan," "was," "worden." The phrase "door moest gaan" shows a separated verb ("doorgaan" - to continue) that remains split even in the subordinate clause because of the modal "moest." The conditional "zou worden" (would become) maintains its verb cluster at the clause end. The "alsof" (as if) functions similarly to "dat" in triggering subordinate word order.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Part A: Interlinear Construed Text
22.16 De the minister minister verklaarde declared dat that de the maatregelen measures noodzakelijk necessary zijn are
22.17 Experts experts waarschuwen warn dat that de the situatie situation kan can verslechteren worsen
22.18 Het the rapport report toont shows aan on dat that de the cijfers numbers stijgen rise
22.19 Burgers citizens klagen complain dat that ze they niet not gehoord heard worden are
22.20 De the politie police meldt reports dat that er there geen no gewonden injured gevallen fallen zijn are
22.21 Wetenschappers scientists ontdekten discovered dat that het the virus virus zich itself sneller faster verspreidt spreads
22.22 De the gemeente municipality bevestigt confirms dat that het the project project doorgaat continues
22.23 Onderzoek research wijst points uit out dat that mensen people minder less bewegen move
22.24 De the directeur director ontkent denies dat that er there problemen problems zijn are
22.25 Economen economists voorspellen predict dat that de the rente interest zal will stijgen rise
22.26 Het the bedrijf company erkent acknowledges dat that fouten mistakes gemaakt made zijn are
22.27 Getuigen witnesses verklaren state dat that ze they niets nothing gezien seen hebben have
22.28 De the rechter judge oordeelde ruled dat that het the bewijs evidence onvoldoende insufficient was was
22.29 Analisten analysts verwachten expect dat that de the markt market zal will herstellen recover
22.30 Het it blijkt appears dat that de the informatie information niet not klopt correct-is
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Part B: Natural Sentences
22.16 De minister verklaarde dat de maatregelen noodzakelijk zijn → "The minister declared that the measures are necessary"
22.17 Experts waarschuwen dat de situatie kan verslechteren → "Experts warn that the situation could worsen"
22.18 Het rapport toont aan dat de cijfers stijgen → "The report shows that the numbers are rising"
22.19 Burgers klagen dat ze niet gehoord worden → "Citizens complain that they're not being heard"
22.20 De politie meldt dat er geen gewonden gevallen zijn → "The police report that there are no casualties"
22.21 Wetenschappers ontdekten dat het virus zich sneller verspreidt → "Scientists discovered that the virus spreads faster"
22.22 De gemeente bevestigt dat het project doorgaat → "The municipality confirms that the project will continue"
22.23 Onderzoek wijst uit dat mensen minder bewegen → "Research indicates that people exercise less"
22.24 De directeur ontkent dat er problemen zijn → "The director denies that there are problems"
22.25 Economen voorspellen dat de rente zal stijgen → "Economists predict that interest rates will rise"
22.26 Het bedrijf erkent dat fouten gemaakt zijn → "The company acknowledges that mistakes were made"
22.27 Getuigen verklaren dat ze niets gezien hebben → "Witnesses state that they saw nothing"
22.28 De rechter oordeelde dat het bewijs onvoldoende was → "The judge ruled that the evidence was insufficient"
22.29 Analisten verwachten dat de markt zal herstellen → "Analysts expect that the market will recover"
22.30 Het blijkt dat de informatie niet klopt → "It appears that the information is incorrect"
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Part C: Target Language Only
22.16 De minister verklaarde dat de maatregelen noodzakelijk zijn
22.17 Experts waarschuwen dat de situatie kan verslechteren
22.18 Het rapport toont aan dat de cijfers stijgen
22.19 Burgers klagen dat ze niet gehoord worden
22.20 De politie meldt dat er geen gewonden gevallen zijn
22.21 Wetenschappers ontdekten dat het virus zich sneller verspreidt
22.22 De gemeente bevestigt dat het project doorgaat
22.23 Onderzoek wijst uit dat mensen minder bewegen
22.24 De directeur ontkent dat er problemen zijn
22.25 Economen voorspellen dat de rente zal stijgen
22.26 Het bedrijf erkent dat fouten gemaakt zijn
22.27 Getuigen verklaren dat ze niets gezien hebben
22.28 De rechter oordeelde dat het bewijs onvoldoende was
22.29 Analisten verwachten dat de markt zal herstellen
22.30 Het blijkt dat de informatie niet klopt
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Part D: Grammar Notes for Genre Section
News reporting demonstrates formal "dat" clause usage with specific patterns:
Reporting Verbs: -
verklaren (declare), melden (report), bevestigen (confirm), ontkennen (deny) -
These always require "dat" for reported statements
Passive Voice in Subordinate Clauses: -
"dat ze niet gehoord worden" - passive with "worden" at end -
"dat fouten gemaakt zijn" - perfect passive, auxiliary last
Separable Verbs: -
"aantonen" (demonstrate) → "toont aan dat" -
"uitwijzen" (indicate) → "wijst uit dat" -
"doorgaan" (continue) → "dat het project doorgaat" (reunited in subordinate)
Future in Subordinate Clauses: -
"dat de rente zal stijgen" - future auxiliary "zal" before infinitive
Reflexive Verbs: -
"dat het virus zich sneller verspreidt" - reflexive "zich" stays with subject
This formal register maintains strict "dat" clause structure without the colloquial omissions common in speech.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
The conjunction "dat" maintains consistent pronunciation across all contexts:
Standard Pronunciation: -
[dɑt] with clear final 't' -
Never reduced to [da] in standard Dutch -
The 'a' is open, like British "bath"
Connected Speech: When "dat" precedes certain sounds, liaison occurs: -
"dat er" often sounds like [dɑtər] -
"dat ik" may become [dɑtɪk] -
"dat het" frequently reduces to "dat 't" [dɑt‿ət]
Stress Patterns: "Dat" is typically unstressed as a conjunction: -
"Ik DENK dat hij KOMT" (stress on main verbs) -
Never stressed unless for emphasis or contrast
Common Reductions in Speech: -
"dat je" → "dattie" (informal) -
"dat het" → "dat 't" -
"dat er" → "datter"
Spelling Considerations: -
Always "dat" as conjunction, never "det" or "d't" -
Compound conjunctions: "zodat" (so that), "omdat" (because), "doordat" (because of) -
Not to be confused with demonstrative "dat" or relative "dat"
Regional Variations: -
Northern Dutch: clearer 't' pronunciation -
Belgian Dutch: slightly longer 'a' sound -
Surinamese Dutch: maintains very clear articulation
Audio references: Listen to NOS journaal for formal pronunciation, or Dutch podcasts for natural speech patterns.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
The Latinum Institute has been creating online language learning materials since 2006. Our construed reading method, adapted from classical language pedagogy, provides learners with immediate comprehension through word-by-word glossing while gradually building pattern recognition and grammatical understanding.
This Dutch course applies the same proven methodology used in our Latin and Greek courses to modern language acquisition. By presenting authentic Dutch texts with granular interlinear translation, students develop reading proficiency naturally without memorizing isolated grammar rules.
Our approach emphasizes: -
Immediate comprehension through construed text -
Gradual pattern recognition -
Authentic language exposure -
Cultural and literary context -
Progressive complexity
The Institute's materials have helped thousands of autodidact learners achieve reading proficiency in multiple languages. Our courses are particularly effective for adult learners who prefer analytical approaches to language learning.
For testimonials and reviews, visit: https://uk.trustpilot.com/review/latinum.org.uk
Course resources and additional materials: https://latinum.org.uk
This systematic approach to Dutch continues the Institute's tradition of making language learning accessible and effective for independent learners worldwide.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
---