1.1 Siddhārtha Siddhartha iuvenis young man nōbilis noble in in Indiā India antīquā ancient vīvēbat lived quī who fīlius son rēgis of king erat was
1.2 In in palātiō palace magnificō magnificent habitābat lived ubi where omnēs all dēliciae delights et and divitiae riches adflūēbant abounded
1.3 Pater father eius his semper always eum him ā from miseriae misery mundī of world aspectū sight custōdiēbat was guarding et and intra within mūrōs walls palātiī of palace continēbat was keeping
1.4 Ūnō on one diē day tamen however Siddhārtha Siddhartha clam secretly ē from palātiō palace effūgit escaped et and per through urbem city errāvit wandered
1.5 Ibi there quattuor four spectācula sights mīranda amazing vīdit saw quae which animum mind eius his valdē greatly commōvērunt disturbed
1.6 Prīmum first senem old man tremulum trembling cōnspexit spotted deinde then aegrum sick person dolōribus with pains cruciātum tortured tum then cadāver corpse in in fūnere funeral postrēmō finally monachum monk serēnum serene
1.7 Hīs by these vīsīs things seen intellēxit understood senectūtem old age morbōs diseases mortemque and death omnibus for all mortālibus mortals inēvitābilēs inevitable esse to be
1.8 Itaque therefore palātium palace dīvitiāsque and riches relīquit abandoned et and in into silvās forests sōlus alone discessit departed ut so that vēritātem truth dē about dolōre suffering humānō human quaereret he might seek
1.9 Multōs many annōs years cum with asceticīs ascetics vīxit lived corpusque and body suum his iēiūniīs with fasts pāene almost ad to mortem death afflixit afflicted
1.10 Tandem finally intellēxit understood viam way mediam middle inter between luxuriam luxury et and asperitātem harshness vēram true esse to be et and sub under arbore tree sacrā sacred meditārī to meditate coepit began
1.11 Diū for a long time noctem night tōtam whole immōtus unmoved sedēbat was sitting dum while Māras Mara daemonium demon eum him multīs with many modīs ways temptābat was testing
1.12 Pulchrās beautiful virginēs maidens ad to eum him mīsit sent postea afterward terribilēs terrible formās forms mōnstrōrum of monsters ostendit showed dēnique finally multās many sagittās arrows īgnītās fiery iēcit threw
1.13 Siddhārtha Siddhartha autem however immōtus unmoved manēbat was remaining et and terram earth digitō with finger tangens touching dīxit said "Terra Earth mihi for me testis witness est" is
1.14 Illā on that nocte night mentem mind suam his ab from omnibus all tenebris shadows līberāvit freed et and natūram nature rērum of things vēram true penitus deeply penetrāvit penetrated
1.15 Intellēxit understood dolōrem suffering ex from dēsīderiīs desires cupīdinibusque and passions orīrī to arise et and viam path ad to līberātiōnem liberation invēnit found
1.16 Octuplam eightfold viam path docuit taught quae which ad to fīnem end dolōris of suffering dūceret would lead et and pacem peace mentis of mind praebēret would provide
1.17 Ex from illō that tempore time "Buddha" Buddha id that est is "illūminātus" enlightened one appellātus called est was et and per through tōtam all Indiam India iter journey faciēbat was making
1.18 Omnibus to all hominibus people sine without discrīmine distinction doctrīnam teaching suam his nārrābat was telling et and multōs many discipulōs disciples colligēbat was gathering
1.19 Octōgintā eighty annōs years nātus born placidē peacefully et and serēnē serenely mortuus dead est is discipulīs to disciples dīcēns saying "Omnia all things mūtābilia changeable sunt are dīligenter diligently labōrāte" work
1.20 Doctrīna teaching eius his per through tōtam all Asiam Asia diffūsa spread est is et and usque all the way ad to nostra our tempora times multōs many hominēs people ad to sapientiam wisdom dūcit leads
1.1 Siddhārtha iuvenis nōbilis in Indiā antīquā vīvēbat quī fīlius rēgis erat.
1.2 In palātiō magnificō habitābat ubi omnēs dēliciae et divitiae adflūēbant.
1.3 Pater eius semper eum ā miseriae mundī aspectū custōdiēbat et intra mūrōs palātiī continēbat.
1.4 Ūnō diē tamen Siddhārtha clam ē palātiō effūgit et per urbem errāvit.
1.5 Ibi quattuor spectācula mīranda vīdit quae animum eius valdē commōvērunt.
1.6 Prīmum senem tremulum cōnspexit, deinde aegrum dolōribus cruciātum, tum cadāver in fūnere, postrēmō monachum serēnum.
1.7 Hīs vīsīs intellēxit senectūtem, morbōs, mortemque omnibus mortālibus inēvitābilēs esse.
1.8 Itaque palātium dīvitiāsque relīquit et in silvās sōlus discessit ut vēritātem dē dolōre humānō quaereret.
1.9 Multōs annōs cum asceticīs vīxit corpusque suum iēiūniīs pāene ad mortem afflixit.
1.10 Tandem intellēxit viam mediam inter luxuriam et asperitātem vēram esse et sub arbore sacrā meditārī coepit.
1.11 Diū noctem tōtam immōtus sedēbat dum Māras daemonium eum multīs modīs temptābat.
1.12 Pulchrās virginēs ad eum mīsit, postea terribilēs formās mōnstrōrum ostendit, dēnique multās sagittās īgnītās iēcit.
1.13 Siddhārtha autem immōtus manēbat et terram digitō tangens dīxit "Terra mihi testis est."
1.14 Illā nocte mentem suam ab omnibus tenebris līberāvit et natūram rērum vēram penitus penetrāvit.
1.15 Intellēxit dolōrem ex dēsīderiīs cupīdinibusque orīrī et viam ad līberātiōnem invēnit.
1.16 Octuplam viam docuit quae ad fīnem dolōris dūceret et pacem mentis praebēret.
1.17 Ex illō tempore "Buddha" id est "illūminātus" appellātus est et per tōtam Indiam iter faciēbat.
1.18 Omnibus hominibus sine discrīmine doctrīnam suam nārrābat et multōs discipulōs colligēbat.
1.19 Octōgintā annōs nātus placidē et serēnē mortuus est discipulīs dīcēns "Omnia mūtābilia sunt, dīligenter labōrāte."
1.20 Doctrīna eius per tōtam Asiam diffūsa est et usque ad nostra tempora multōs hominēs ad sapientiam dūcit.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
---