← Latinum Institute Ecclesiastical Latin Reading Course
65.1 Etiam also pater father meus my ad to ecclesiam church venit comes
65.2 Frāter brother etiam even in in perīculō danger fortis brave est is
65.3 In in caelō heaven etiam also angelī angels Deum God laudant praise
65.4 Magister teacher etiam also discipulōs pupils sapientiam wisdom docet teaches
65.5 Sacerdōs priest etiam even pauperēs poor amat loves
65.6 Monachī monks etiam also noctū at night ōrant pray
65.7 Etiam even peccātor sinner veniam forgiveness petere to seek potest is able
65.8 Pāpa pope etiam also simplicitātem simplicity laudat praises
65.9 Deus God etiam even inimīcōs enemies dīligit loves
65.10 Episcopus bishop etiam also aegrotōs sick vīsitat visits
65.11 Etiam also puerī boys psalmōs psalms cantant sing
65.12 Mārtyr martyr etiam even in in dolōre pain crēdit believes
65.13 Sanctī saints etiam also nōs us adiuvant help
65.14 Etiam even vetulae old women templum temple visitant visit
65.15 Christus Christ etiam even mortuōs dead resuscitat raises
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
65.1 Etiam pater meus ad ecclesiam venit. My father also comes to church.
65.2 Frāter etiam in perīculō fortis est. Brother is brave even in danger.
65.3 In caelō etiam angelī Deum laudant. In heaven the angels also praise God.
65.4 Magister etiam discipulōs sapientiam docet. The teacher also teaches wisdom to the pupils.
65.5 Sacerdōs etiam pauperēs amat. The priest loves even the poor.
65.6 Monachī etiam noctū ōrant. The monks pray even at night.
65.7 Etiam peccātor veniam petere potest. Even a sinner can seek forgiveness.
65.8 Pāpa etiam simplicitātem laudat. The pope also praises simplicity.
65.9 Deus etiam inimīcōs dīligit. God loves even enemies.
65.10 Episcopus etiam aegrotōs vīsitat. The bishop also visits the sick.
65.11 Etiam puerī psalmōs cantant. Even boys sing psalms.
65.12 Mārtyr etiam in dolōre crēdit. The martyr believes even in pain.
65.13 Sanctī etiam nōs adiuvant. The saints also help us.
65.14 Etiam vetulae templum visitant. Even old women visit the temple.
65.15 Christus etiam mortuōs resuscitat. Christ raises even the dead.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
65.1 Etiam pater meus ad ecclesiam venit.
65.2 Frāter etiam in perīculō fortis est.
65.3 In caelō etiam angelī Deum laudant.
65.4 Magister etiam discipulōs sapientiam docet.
65.5 Sacerdōs etiam pauperēs amat.
65.6 Monachī etiam noctū ōrant.
65.7 Etiam peccātor veniam petere potest.
65.8 Pāpa etiam simplicitātem laudat.
65.9 Deus etiam inimīcōs dīligit.
65.10 Episcopus etiam aegrotōs vīsitat.
65.11 Etiam puerī psalmōs cantant.
65.12 Mārtyr etiam in dolōre crēdit.
65.13 Sanctī etiam nōs adiuvant.
65.14 Etiam vetulae templum visitant.
65.15 Christus etiam mortuōs resuscitat.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
For English speakers learning Latin, understanding "etiam" involves several key points: -
Basic Function: -
Acts as an adverb -
Means "also" or "even" -
Does not change form -
Can modify entire clauses or specific words -
Position in Sentence: -
Usually placed before the word it modifies -
Can appear at start of clause for emphasis -
Sometimes follows the modified word -
Flexible placement for different emphasis -
Common Uses: -
Adding information (meaning "also") -
Emphasizing extremes (meaning "even") -
Strengthening statements -
Creating climax in series -
Differences from English: -
More flexible placement than English "also" -
Can combine meanings of "even" and "also" -
Often untranslatable directly -
Context determines exact meaning
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
For English speakers, understanding "etiam" requires cultural context: -
Religious Usage: -
Common in Christian texts -
Used for inclusive statements -
Important in theological arguments -
Emphasizes universal truths -
Literary Context: -
Frequent in sermons -
Used in prayers -
Important in biblical translations -
Common in church documents -
Historical Development: -
Classical to Christian transition -
Medieval Latin usage -
Church Latin traditions -
Modern ecclesiastical use -
Modern Relevance: -
Still used in Church Latin -
Found in modern prayers -
Used in papal documents -
Important in theological works
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
From Augustine's "Confessions" (Book X, Chapter 29):
Part F-A (Interleaved Text)
Sērō late tē you amāvī, I loved, pulchritūdō beauty tam so antīqua ancient et and tam so nova, new, sērō late tē you amāvī! I loved! Et and ecce behold intus within erās you were et and ego I forīs, outside, et and ibi there tē you quaerēbam; I was seeking; et and etiam even in into ista these formōsa, beautiful things, quae which fēcistī, you made, dēfōrmis deformed irruēbam I was rushing.
"Sērō tē amāvī, pulchritūdō tam antīqua et tam nova, sērō tē amāvī! Et ecce intus erās et ego forīs, et ibi tē quaerēbam; et etiam in ista formōsa, quae fēcistī, dēfōrmis irruēbam."
Late have I loved you, beauty so ancient and so new, late have I loved you! And behold, you were within and I was outside, and there I sought you; and even into these beautiful things which you made, I in my deformity was rushing.
Augustine uses "etiam" to emphasize his spiritual blindness - that he sought God even in created things while missing God's presence within. The word placement emphasizes the extent of his misdirected search.
-
"etiam" modifies entire following phrase -
Complex sentence structure with multiple clauses -
Repetition for emphasis -
Use of present and imperfect tenses -
Careful word placement for rhetorical effect
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
65.16 Deus God meus my etiam even nunc now miserere have mercy meī on me
65.17 Etiam even in in tenebrīs darkness tēcum with you ambulō I walk
65.18 Sancta holy Virgo Virgin etiam also prō for nōbīs us ōrat prays
65.19 Angele angel Deī of God etiam also mē me custōdī guard
65.20 Etiam even in in morte death spērō I hope in in tē you
65.21 Dōmine Lord etiam also peccāta sins nostra our dēle destroy
65.22 Christus Christ etiam even hodiē today nōs us salvat saves
65.23 Etiam even in in tribulātiōne tribulation laudāmus we praise tē you
65.24 Spīritus Spirit Sanctus Holy etiam also nōs us docet teaches
65.25 Etiam even minimī least fidēlēs faithful grātiam grace accipient will receive
65.26 Maria Mary etiam also nōs us ad to Chrīstum Christ dūcit leads
65.27 Etiam even in in valle valley umbrae of shadow tū you mēcum with me es are
65.28 Crūx cross tua your etiam also nōs us redimit redeems
65.29 Etiam even in in exsiliō exile tē you laudāmus we praise
65.30 Ecclesia church tua your etiam also nōs us sanctificat sanctifies
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
65.16 Deus meus etiam nunc miserere meī. My God, have mercy on me even now.
65.17 Etiam in tenebrīs tēcum ambulō. Even in darkness I walk with you.
65.18 Sancta Virgo etiam prō nōbīs ōrat. The Holy Virgin also prays for us.
65.19 Angele Deī etiam mē custōdī. Angel of God, guard me also.
65.20 Etiam in morte spērō in tē. Even in death I hope in you.
65.21 Dōmine etiam peccāta nostra dēle. Lord, destroy also our sins.
65.22 Christus etiam hodiē nōs salvat. Christ saves us even today.
65.23 Etiam in tribulātiōne laudāmus tē. Even in tribulation we praise you.
65.24 Spīritus Sanctus etiam nōs docet. The Holy Spirit also teaches us.
65.25 Etiam minimī fidēlēs grātiam accipient. Even the least faithful will receive grace.
65.26 Maria etiam nōs ad Chrīstum dūcit. Mary also leads us to Christ.
65.27 Etiam in valle umbrae tū mēcum es. Even in the valley of shadow you are with me.
65.28 Crūx tua etiam nōs redimit. Your cross also redeems us.
65.29 Etiam in exsiliō tē laudāmus. Even in exile we praise you.
65.30 Ecclesia tua etiam nōs sanctificat. Your church also sanctifies us.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
65.16 Deus meus etiam nunc miserere meī.
65.17 Etiam in tenebrīs tēcum ambulō.
65.18 Sancta Virgo etiam prō nōbīs ōrat.
65.19 Angele Deī etiam mē custōdī.
65.20 Etiam in morte spērō in tē.
65.21 Dōmine etiam peccāta nostra dēle.
65.22 Christus etiam hodiē nōs salvat.
65.23 Etiam in tribulātiōne laudāmus tē.
65.24 Spīritus Sanctus etiam nōs docet.
65.25 Etiam minimī fidēlēs grātiam accipient.
65.26 Maria etiam nōs ad Chrīstum dūcit.
65.27 Etiam in valle umbrae tū mēcum es.
65.28 Crūx tua etiam nōs redimit.
65.29 Etiam in exsiliō tē laudāmus.
65.30 Ecclesia tua etiam nōs sanctificat.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
The Prayer genre section demonstrates several important grammatical features: -
Vocative Case: -
Used for direct address -
Examples: "Deus meus," "Angele Deī," "Dōmine" -
Often paired with imperatives -
Imperative Mood: -
Used for requests/commands -
Examples: "miserere," "custōdī," "dēle" -
Common in prayer language -
Position of "etiam": -
Before phrases in emphatic position -
With prepositional phrases -
Modifying entire clauses -
Before verbs for emphasis -
Special Prayer Constructions: -
First person plural for communal prayer -
Present tense for timeless truths -
Future tense for promises -
Ablative of place/circumstance
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
---