← English for Albanian Speakers
the është nyja e shquar (definite article) e gjuhës angleze dhe fjala më e shpeshtë e saj. Shqipja e ka nyjën e shquar, por e vendos në fund të emrit, si mbaresë: libër → libri, tavolinë → tavolina, mace → macja. Anglishtja e bën ndryshe: the është fjalë më vete dhe qëndron para emrit (ose para mbiemrit apo numrorit që e paraprin emrin): the book, the old book, the third book. Prandaj në Pjesën A, pranë the shihni shenjën -: shqipja nuk ka fjalë të veçantë për të, sepse nyja shqipe fshihet te mbarimi i emrit që vjen pas (the book → libri). Me - shënohet çdo fjalë angleze që s'ka fjalë të veçantë në shqip (the, of, is në is shining). Kur përemri kryefjalë ose kundrinor përmbahet në vetë foljen shqipe (kam = I have), ai shënohet me (në-folje).
Një shënim për rendin e fjalëve: shqipja shpesh e vë mbiemrin dhe pronorin pas emrit (pema e madhe, babai i saj), kurse anglishtja i vë para (the big tree, her father). Në Pjesën A fjalët shqipe ndjekin rendin e anglishtes, që të shihni përgjigjen për çdo fjalë; rendin e vërtetë shqip e gjeni në Pjesën B.
Kur përdoret the:
- gjëja u përmend më parë: I have a cat. The cat is black. = Kam një mace. Macja është e zezë. (Herën e dytë është "e njëjta" mace.) - gjëja është e vetme në llojin e vet: the sun (dielli), the world (bota), the capital of Albania (kryeqyteti i Shqipërisë). - gjëja është e qartë nga situata: Close the door = Mbyll derën (derën që është këtu). - gjëja saktësohet më tej në fjali: the man who lives next door = burri që banon në shtëpinë ngjitur. - para shkallës sipërore dhe numërorëve rreshtorë: the highest mountain (mali më i lartë), the third floor (kati i tretë).
Si e shpreh shqipja të njëjtën gjë? Para së gjithash me mbaresën: libri është i njohur, një libër është i ri. "Libri është mbi tavolinë" flet për një libër të njohur: The book is on the table. "Ka një libër mbi tavolinë" njofton një libër të ri: There is a book on the table. Këtu fshihet edhe një kurth: pas parafjalëve shqipja shpesh përdor formën e pashquar (mbi tavolinë, në kopsht), ndërsa anglishtja kërkon the (on the table, in the garden). Anasjelltas, shqipja përdor formën e shquar në thënie të përgjithshme (Jeta është e bukur, Mjalti është i ëmbël), ndërsa anglishtja nuk përdor the (Life is beautiful, Honey is sweet).
Origjina: the vjen nga një përemër tregues i anglishtes së vjetër (se, sēo, þæt; më vonë þe), që do të thoshte afërsisht "ai". Me kalimin e kohës ky përemër u dobësua dhe u bë nyje.
the ka një shok: nyjën e pashquar a / an (a cat, an apple), që sjell një gjë të re, ende të panjohur. Ajo i përgjigjet fjalës shqipe një. Shqyrtohet gjerësisht në një mësim të veçantë; në këtë mësim shfaqet në shembuj.
Pika kryesore (Key Takeaways):
- the = gjëja "e njohur, për të cilën po flasim"; në shqip kjo del në mbaresën e emrit (libri), në anglisht në një fjalë para emrit (the book) - përmendja e parë: a cat; e dyta: the cat - e vetme në llojin e vet: the sun, the world, the sky - situata e bën të qartë: Close the door, Pass the salt - shkalla sipërore dhe numërorët rreshtorë: the best, the highest, the first, the third - lumenj, dete, vargmale: the Drin, the Adriatic Sea, the Albanian Alps - pa the: emrat e njerëzve, qytetet dhe shumica e shteteve (Tirana, Albania, Kosovo), gjuhët (Albanian, English) - ✗ the Albania ← ✓ Albania - pas parafjalës: ✗ on table ← ✓ on the table - thënie të përgjithshme: ✗ The life is beautiful ← ✓ Life is beautiful - the more …, the more … = sa më shumë …, aq më shumë … - shqiptimi: /ðə/ para tingullit bashkëtingëllor, /ði/ para zanores; /ð/ është tingulli i shqipes dh
The English definite article the has no separate word in Albanian, which attaches its definite article to the end of the noun (libri, macja, dielli). This lesson shows Albanian speakers when English requires the (a noun already mentioned, a unique thing, a thing clear from the situation, a superlative, a river or a sea, a noun after a preposition where Albanian leaves the noun bare), and when it forbids it (personal names, most countries and cities, languages, general statements about plural and uncountable nouns, where Albanian uses the suffixed form), and it links the article to the Albanian habit of marking known information with the noun ending.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
1.1 The - book libri is është on mbi the - table tavolinë
1.2 Close mbyll the - door derën
1.3 The - sun dielli is - shining shkëlqen
1.4 Where ku is është the - station stacioni?
1.5 The - children fëmijët are janë in në the - garden kopsht
1.6 I (në-folje) have kam a një cat mace. The - cat macja is është black e-zezë
1.7 Please të-lutem, pass më-jep the - salt kripën
1.8 We (në-folje) live banojmë on në the - third e-tretë floor katin
1.9 Tirana Tirana is është the - capital kryeqyteti of i Albania Shqipërisë
1.10 Mount Mali-i Korab Korabit is është the - highest më-i-lartë mountain mali in në Albania Shqipëri
1.11 I (në-folje) saw pashë a një film film yesterday dje. The - film filmi was ishte very shumë long i-gjatë
1.12 The - man burri who që lives banon next në-shtëpinë door ngjitur is është a - doctor mjek
1.13 Durrës Durrësi lies shtrihet on buzë the - Adriatic Adriatik Sea Detit
1.14 The - young të-rinjtë should duhet-të respect respektojnë the - old të-moshuarit
1.15 The sa more më-shumë you (në-folje) read lexon, the aq more më-shumë you (në-folje) know di
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
1.1 The book is on the table. Libri është mbi tavolinë.
1.2 Close the door. Mbyll derën.
1.3 The sun is shining. Dielli shkëlqen.
1.4 Where is the station? Ku është stacioni?
1.5 The children are in the garden. Fëmijët janë në kopsht.
1.6 I have a cat. The cat is black. Kam një mace. Macja është e zezë.
1.7 Please pass the salt. Më jep kripën, të lutem.
1.8 We live on the third floor. Banojmë në katin e tretë.
1.9 Tirana is the capital of Albania. Tirana është kryeqyteti i Shqipërisë.
1.10 Mount Korab is the highest mountain in Albania. Mali i Korabit është mali më i lartë në Shqipëri.
1.11 I saw a film yesterday. The film was very long. Dje pashë një film. Filmi ishte shumë i gjatë.
1.12 The man who lives next door is a doctor. Burri që banon në shtëpinë ngjitur është mjek.
1.13 Durrës lies on the Adriatic Sea. Durrësi shtrihet buzë Detit Adriatik.
1.14 The young should respect the old. Të rinjtë duhet të respektojnë të moshuarit.
1.15 The more you read, the more you know. Sa më shumë lexon, aq më shumë di.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
1.1 The book is on the table.
1.2 Close the door.
1.3 The sun is shining.
1.4 Where is the station?
1.5 The children are in the garden.
1.6 I have a cat. The cat is black.
1.7 Please pass the salt.
1.8 We live on the third floor.
1.9 Tirana is the capital of Albania.
1.10 Mount Korab is the highest mountain in Albania.
1.11 I saw a film yesterday. The film was very long.
1.12 The man who lives next door is a doctor.
1.13 Durrës lies on the Adriatic Sea.
1.14 The young should respect the old.
1.15 The more you read, the more you know.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Këto janë rregullat për the:
1. the nuk ndryshon dhe qëndron para emrit
- Ndryshe nga mbaresat e nyjës shqipe (libri, librat; tavolina, tavolinat), the nuk ndryshon as sipas gjinisë, as sipas numrit, as sipas rasës: the book, the books, the table, the children (1.5). - the qëndron para emrit, e nëse emrit i paraprin mbiemër, para mbiemrit: the third floor (1.8), the highest mountain (1.10), the pale crescent. ✗ big the tree. - Rendi i fjalëve: shqipja vë mbiemrin pas emrit (pemën e madhe), anglishtja para tij (the big tree). Po kështu pronori: babai i saj = her father; atëherë her zëvendëson the (✗ the her father).
2. Gjëja është përmendur më parë
- Përmendja e parë me a, e dyta me the: I have a cat. The cat is black (1.6); I saw a film yesterday. The film was very long (1.11). Shqip e njëjta gjë ndodh me mbaresën: një mace → macja, një film → filmi. - Kur nuk jeni të sigurt, bëjini vetes pyetjen: a e di dëgjuesi se për cilën gjë po flas? Nëse po, duhet the.
3. E vetme në llojin e vet
- the sun (1.3), the world, the sky, the moon, the Earth, the weather, the internet. - the capital of Albania (1.9): një vend ka vetëm një kryeqytet. Për profesionin thuhet ndryshe: She is a doctor, por She is the doctor I told you about ("mjekja për të cilën të fola").
4. Situata e bën të qartë
- Close the door (1.2), Where is the station? (1.4), Please pass the salt (1.7): të gjithë e dinë për cilën derë, cilin stacion a cilën kripë flitet. Shqip këto gjëra marrin mbaresën e shquar (derën, stacioni, kripën); anglisht: the. - Po kështu the market, the entrance, the stall (1.16–1.18, 1.23): vendi është i njohur.
5. Saktësimi më tej në fjali
- the man who lives next door (1.12) nuk është çdo burrë, por ai që banon në shtëpinë ngjitur. - the capital of Albania (1.9), the colour of the sky: grupi me of tregon për cilin kryeqytet a cilën ngjyrë bëhet fjalë. Shqip: kryeqyteti i Shqipërisë, ngjyra e qiellit.
6. Shkalla sipërore dhe numërorët rreshtorë
- the highest mountain (1.10), the best tomatoes (1.22), the best breakfast (1.30), the third floor (1.8). - Po kështu: the first, the last, the next, the only, the main, the same ("i njëjti"). - Shqipja e shpreh shkallën sipërore me më dhe nyjën e përparme (mali më i lartë, domatet më të mira), kurse anglishtja me the + best / -est. ✗ We live on third floor. ✗ Mount Korab is highest mountain in Albania.
7. Emrat gjeografikë
- Me the: lumenj (the Drin, the Danube, the Thames), dete dhe oqeane (the Adriatic Sea, the Ionian Sea, the Atlantic Ocean), vargmale (the Albanian Alps, 1.21; the Alps), shtete me emër në shumës ose me State, Kingdom, Republic (the Netherlands, the United Kingdom, the United States). - Pa the: qytete dhe shumica e shteteve (Tirana, Durrës, Albania, Kosovo), male të veçanta (Mount Korab, 1.10; Mount Everest), liqene (Lake Ohrid), kontinente (Europe, Asia). - Shqip thuhet Shqipëria, me mbaresën e shquar, dhe kjo shtyn drejt gabimit ✗ the Albania. Anglisht: Albania, in Albania, pa the.
8. Pa the në anglisht, me mbaresë në shqip
- Në thënie të përgjithshme shqipja e mban mbaresën e shquar: Jeta është e bukur; Mjalti është i ëmbël; Fëmijëve u pëlqejnë mollët. Anglishtja e lë emrin pa nyje: Life is beautiful; Honey is sweet; Children like apples. - Krahasoni kuptimin e caktuar: The apples are red and sweet (1.19), The honey is dark (1.29). Këtu flitet për mollët e këtij pazari e për mjaltin e këtij kavanozi, prandaj the.
9. Emri pas parafjalës
- Pas parafjalëve shqipja shpesh e përdor emrin në formën e pashquar: mbi tavolinë (1.1), në kopsht (1.5), në hyrje (1.18), në botë (1.30). Kur gjëja është e njohur, anglishtja kërkon the: on the table, in the garden, at the entrance, in the world. - Shqipja e mban mbaresën kur ka mbiemër a numëror: në katin e tretë (1.8), nën pemën e madhe (1.27). Kjo përputhet me anglishten, por mos u mbështetni te forma shqipe: pyetja mbetet e njëjtë, a është gjëja e njohur? - ✗ The book is on table. ✓ The book is on the table.
10. the + mbiemër = grup njerëzish
- the young, the old (1.14), the poor, the unemployed. Folja pas tyre është në shumës: The young should respect the old. Shqip mjafton mbiemri me nyjë: të rinjtë, të moshuarit. - Po kështu emrat e kombeve të tilla si the French, the British.
11. the … the + shkalla krahasore
- The more you read, the more you know (1.15) = "Sa më shumë lexon, aq më shumë di". Këtu the i parë i përgjigjet fjalës sa, i dyti fjalës aq. Është ndërtim i veçantë dhe nuk ndryshon: The older, the wiser. The sooner, the better.
12. Kur nuk duhet the
- Emrat e përgjithshëm në shumës dhe emrat e pashumuar në kuptim të përgjithshëm (pika 8): Children like apples; Honey is sweet. - Emrat e njerëzve: Era buys apples (1.20). ✗ The Era. - Gjuhët, shkencat, ngjyrat: Albanian, English, history, red. - Vaktet dhe ditët: have breakfast, every Saturday (1.16). Por me shkallën sipërore the kthehet: the best breakfast (1.30). - Shprehje të ngurtësuara: go to school, go to bed, go to work, at home. Shqip përputhen: shkoj në shkollë, në shtëpi. I go to school = jam nxënës a student; I go to the school = shkoj në ndërtesën e shkollës për një arsye tjetër.
13. Rendi i fjalëve dhe e shquara
- Shqip e njohura del me emrin me mbaresë, e reja me një: Libri është mbi tavolinë, Ka një libër mbi tavolinë. Anglisht këtë e tregon nyja: The book is on the table (libri është i njohur); There is a book on the table (libri është i ri).
14. Shqiptimi i the
- Para tingullit bashkëtingëllor: /ðə/ (the book, the market). Para tingullit zanor: /ði/ (the apple, the hour, ku h nuk lexohet, the end). Para /j/ thuhet /ðə/: the university, the European (tingulli i parë këtu është /j/, jo zanore). - Me theks, kur dëshironi të thoni "ai i vetmi, pikërisht ai", the thuhet /ðiː/: He is the doctor ("ai është mjeku i vetëm"). - Tingulli /ð/ ekziston në shqip: është shkronja dh (dhe, dhëmb). Prandaj the tingëllon afërsisht si "dhë". Mos e zëvendësoni me "d", "z" ose "t".
Gabime të zakonshme (Common Mistakes):
- ✗ Close door. ← ✓ Close the door. - ✗ Sun is shining. ← ✓ The sun is shining. - ✗ Tirana is capital of Albania. ← ✓ Tirana is the capital of Albania. - ✗ I live in the Albania. ← ✓ I live in Albania. - ✗ The Tirana is a beautiful city. ← ✓ Tirana is a beautiful city. - ✗ The book is on table. ← ✓ The book is on the table. - ✗ The children are in garden. ← ✓ The children are in the garden. - ✗ I have a cat. Cat is black. ← ✓ I have a cat. The cat is black. - ✗ Where is station? ← ✓ Where is the station? - ✗ We live on third floor. ← ✓ We live on the third floor. - ✗ Mount Korab is highest mountain in Albania. ← ✓ Mount Korab is the highest mountain in Albania. - ✗ Young should respect old. ← ✓ The young should respect the old. - ✗ More you read, more you know. ← ✓ The more you read, the more you know. - ✗ The life is beautiful. ← ✓ Life is beautiful. - ✗ I have the breakfast at eight. ← ✓ I have breakfast at eight. - ✗ The Era is at the home. ← ✓ Era is at home. - ✗ "de" book, "ze" book. ← ✓ the book /ðə/, me tingullin shqip dh.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
- Albania, jo the Albania. Anglisht vendi quhet Albania, pa nyje: I live in Albania, She was born in Albania. Shqipja thotë Shqipëria, me mbaresën e shquar, prandaj shqiptarët e kanë të lehtë të bëjnë gabimin ✗ the Albania. Po kështu pa the: Kosovo, North Macedonia, Tirana, Durrës. - Mali i Korabit. Maja e Korabit (2764 m) është maja më e lartë e Shqipërisë; ngrihet në kufi me Maqedoninë e Veriut. Anglisht: Mount Korab is the highest mountain in Albania (1.10). Emri i malit të veçantë nuk ka the, ndërsa vargmalet e kanë: the Albanian Alps (1.21), the Balkans. Alpet Shqiptare quhen edhe Bjeshkët e Namuna; anglisht the Accursed Mountains. - Lumenj dhe dete. Anglisht: the Drin, the Adriatic Sea, the Ionian Sea. Durrësi shtrihet buzë Adriatikut (1.13). Bregdeti jugor quhet the Albanian Riviera. - Fjala më e shpeshtë. the është fjala më e shpeshtë e anglishtes së shkruar: e shihni pothuajse në çdo fjali. Prandaj përdorimi i nyjës duhet të bëhet automatik; the që mungon e zbulon menjëherë se anglishtja nuk është gjuha amtare e folësit. - Shqipja standarde dhe gegërishtja. Përkthimet shqipe në këtë mësim janë në shqipen standarde. Nëse flisni gegërisht, disa forma do t'ju duken ndryshe nga ato të të folmes suaj; rregullat për the mbeten të njëjta, sepse varen nga anglishtja, jo nga dialekti. - Ye Olde Shop. "Ye" i vjetër në tabelat ("Ye Olde Tea Shop") në fakt lexohet the. Në anglishten e mesme tingujt th shkruheshin me shkronjën þ ("torn"). Në shtyp e zëvendësuan me y, sepse i ngjante, dhe kështu u shfaq "ye". Prandaj "Ye Olde Shop" do të thotë "The Old Shop". - The në emra. Emrat e gazetave shpesh fillojnë me The: The Guardian, The Times. Në mes të fjalisë nyja shkruhet me shkronjë të vogël: I read the Guardian every morning. - Kërkesa të sjellshme. Duke kërkuar kripën, anglisht thuhet Could you pass the salt, please? (1.7). Pass the salt pa please tingëllon e prerë. Shqip "të lutem" shtohet lehtë; mbajeni të njëjtën sjellshmëri. - Matjet. Në pazaret shqiptare frutat shiten me kilogram (a kilo of apples, 1.20). Në SHBA thuhet a pound of apples, në Britani edhe kilo, edhe pound. Bukën e numërojnë me copë: a loaf of bread (1.25).
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Land Tokë of - Albania Shqipërisë! let më-lër me - bend të-ngul mine - eyes sytë on tek thee ti, thou ti rugged e-ashpër nurse ushqyese of e savage të-egër men burrave! The - cross kryqi descends zbret, thy minarets minaret-e-tua arise ngrihen, And dhe the - pale e-zbehtë crescent gjysmëhëna sparkles shkëlqen in në the - glen luginë.
— Lord Byron, Childe Harold's Pilgrimage, Canto II (1812), stanza XXXVIII, lines 5–8
"Land of Albania! let me bend mine eyes On thee, thou rugged nurse of savage men! The cross descends, thy minarets arise, And the pale crescent sparkles in the glen,"
«Tokë e Shqipërisë! Më lër të ngul sytë tek ti, ushqyese e ashpër e burrave të egër! Kryqi zbret, minaret e tua ngrihen, dhe gjysmëhëna e zbehtë shkëlqen në luginë.»
(Përkthimi shqip është bërë për këtë mësim, sa më afër fjalës; nuk është marrë nga asnjë përkthim i botuar. Teksti anglisht është i vargjeve 5–8 të strofës XXXVIII, i kontrolluar me një botim të poemës.)
Këta janë vargjet nga pesë deri në tetë të një strofe të Childe Harold's Pilgrimage të Lord Byronit. Byroni e vizitoi Shqipërinë në vjeshtën e vitit 1809; në Tepelenë u takua me Ali Pashën më 12 tetor. Kanto I dhe kanto II e poemës u botuan në vitin 1812 dhe e bënë Byronin të famshëm; Shqipëria shfaqet në kanton II. Në këto katër vargje the shfaqet tri herë, dhe çdo herë ka vendin e vet: the cross dhe the pale crescent janë dy simbole fetare, kryqi i krishterë dhe gjysmëhëna myslimane, secili i vetëm në llojin e vet (Pjesa D, pika 3); the glen është lugina që poeti e ka para syve (Pjesa D, pika 4). Si e shpreh Byroni këtë ndryshim, "kryqi zbret", mbetet çështje interpretimi; gramatikisht të dyja janë the + emër i vetëm. Vargjet janë shkruar në strofën spensere (nëntë vargje, rima ABABBCBCC, me pesë theksa në çdo varg). Krahasoni edhe vargun e parë: Land of Albania! thirret pa nyje, si kur i drejtohemi dikujt me emër.
- Land of Albania!: thirrje pa nyje; Albania është emër i veçantë dhe gjithnjë pa the (Pjesa D, pika 7). - let me bend mine eyes: let + kundrinor + folje në trajtën bazë ("më lër të ngul"). Mine eyes është formë e vjetruar e my eyes. - on thee, thou rugged nurse: thee dhe thou janë trajtat e vjetra të you (thou kryefjalë, thee kundrinor); thy = your. Shqipja ka vetëm ti. Thou rugged nurse është përsëri thirrje, pa the. - The cross descends: the + emër i vetëm në llojin e vet (Pjesa D, pika 3); descends është e tashmja e thjeshtë. - thy minarets arise: thy (= your) zëvendëson nyjën, sepse ai vetë e përcakton emrin (Pjesa D, pika 1). ✗ the thy minarets. - the pale crescent: the qëndron para mbiemrit, jo para emrit (Pjesa D, pika 1). - sparkles in the glen: parafjalë + the + emër (Pjesa D, pika 9). Shqip: në luginë, pa mbaresë; anglisht the mbetet.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
1.16 Every çdo Saturday të-shtunë morning në-mëngjes Era Era goes shkon to në the - market pazar with me her e-saj father babanë
1.17 The - market pazari is është big i-madh and dhe noisy i-zhurmshëm
1.18 At në the - entrance hyrje an një old e-moshuar woman grua sells shet apples mollë
1.19 The - apples mollët are janë red të-kuqe and dhe sweet të-ëmbla
1.20 Era Era buys blen a një kilo kilogram of - apples mollë and dhe a një jar kavanoz of - honey mjaltë
1.21 The - honey mjalti is është from nga a një village fshat in në the - Albanian Shqiptare Alps Alpet
1.22 Her e-saj father babai looks-for kërkon the - best më-të-mira tomatoes domatet
1.23 Next pranë to - the - stall tezgës there - is ka a një small të-vogël bakery furrë
1.24 The - bread buka is është still ende warm e-ngrohtë
1.25 The - baker furrtari gives i-jep him (në-folje) a një loaf - of - black të-zezë bread bukë
1.26 The - sun dielli is është already tashmë high lart, and dhe the - market pazari is është full plot of me people njerëz
1.27 They (në-folje) sit ulen down - on në a një bench stol under nën the - big e-madhe tree pemën
1.28 Her e-saj father babai cuts pret the - bread bukën, and kurse Era Era opens hap the - jar kavanozin
1.29 The - honey mjalti is është dark i-errët, and kurse the - smell aroma is është wonderful e-mrekullueshme
1.30 It (në-folje) is është the - best më-i-mirë breakfast mëngjesi in në the - world botë
1.16 Every Saturday morning Era goes to the market with her father. Çdo të shtunë në mëngjes Era shkon në pazar me babanë e saj.
1.17 The market is big and noisy. Pazari është i madh dhe i zhurmshëm.
1.18 At the entrance an old woman sells apples. Në hyrje një grua e moshuar shet mollë.
1.19 The apples are red and sweet. Mollët janë të kuqe dhe të ëmbla.
1.20 Era buys a kilo of apples and a jar of honey. Era blen një kilogram mollë dhe një kavanoz mjaltë.
1.21 The honey is from a village in the Albanian Alps. Mjalti është nga një fshat në Alpet Shqiptare.
1.22 Her father looks for the best tomatoes. Babai i saj kërkon domatet më të mira.
1.23 Next to the stall there is a small bakery. Pranë tezgës ka një furrë të vogël.
1.24 The bread is still warm. Buka është ende e ngrohtë.
1.25 The baker gives him a loaf of black bread. Furrtari i jep një bukë të zezë.
1.26 The sun is already high, and the market is full of people. Dielli është tashmë lart, dhe pazari është plot me njerëz.
1.27 They sit down on a bench under the big tree. Ulen në një stol nën pemën e madhe.
1.28 Her father cuts the bread, and Era opens the jar. Babai i saj pret bukën, kurse Era hap kavanozin.
1.29 The honey is dark, and the smell is wonderful. Mjalti është i errët, kurse aroma është e mrekullueshme.
1.30 It is the best breakfast in the world! Është mëngjesi më i mirë në botë!
1.16 Every Saturday morning Era goes to the market with her father.
1.17 The market is big and noisy.
1.18 At the entrance an old woman sells apples.
1.19 The apples are red and sweet.
1.20 Era buys a kilo of apples and a jar of honey.
1.21 The honey is from a village in the Albanian Alps.
1.22 Her father looks for the best tomatoes.
1.23 Next to the stall there is a small bakery.
1.24 The bread is still warm.
1.25 The baker gives him a loaf of black bread.
1.26 The sun is already high, and the market is full of people.
1.27 They sit down on a bench under the big tree.
1.28 Her father cuts the bread, and Era opens the jar.
1.29 The honey is dark, and the smell is wonderful.
1.30 It is the best breakfast in the world!
the në përshkrim:
1. Nga a te the
- Gjëja e re me a / an, e njohura me the: a jar of honey (1.20) → the jar (1.28); a bakery (1.23) → the bakery, kur flitet prapë për të. Shqip: një kavanoz → kavanozi. - Emri në shumës, në përmendjen e parë, nuk ka nyje: sells apples (1.18) flet përgjithësisht për mollë; fjalia e radhës është tashmë për ato mollë: The apples are red and sweet (1.19).
2. E njohur nga situata
- the market (1.16, 1.17, 1.26), the entrance (1.18), the stall (1.23): vendi që lexuesi e sheh në mendje që nga fillimi i tregimit. Prandaj pa a. - the baker (1.25): në pazar ka një furrtar, dhe situata e tregon. the sun (1.26), the smell (1.29): dielli i vetëm, aroma e vetme e këtij vendi.
3. Shkalla sipërore
- the best tomatoes (1.22), the best breakfast in the world (1.30): pas shkallës sipërore zakonisht vijnë in the world, in Albania, of all, e para tyre qëndron the. - Shqipja e bën me më (domatet më të mira, mëngjesi më i mirë); anglishtja me the + best (ose the + -est).
4. Kur nuk ka the
- Emrat: Era (1.16, 1.20, 1.28). Ditët: Saturday (1.16). Shumësi i përgjithshëm: apples (1.18, 1.20), tomatoes (1.22), people (1.26). E pashumueshmja në kuptim të përgjithshëm: of honey (1.20), of black bread (1.25): pas a jar of, a loaf of emri qëndron pa nyje. - Pronorët zëvendësojnë nyjën: her father (1.16, 1.22, 1.28); ✗ the her father. Shqip: babai i saj.
5. Nyja dhe parafjala
- at the entrance (1.18), in the Albanian Alps (1.21), on a bench, under the big tree (1.27): nyja qëndron pas parafjalës dhe para mbiemrit: under the big tree, jo ✗ the under big tree. - Shqipja e ka emrin herë pa mbaresë, herë me të: në hyrje (1.18), në Alpet Shqiptare (1.21), nën pemën e madhe (1.27). Anglishtja e ka the në të tria rastet, sepse çdo herë gjëja është e njohur.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
- the – /ðə/ para bashkëtingëlloreve, /ði/ para zanoreve. Ky tingull është i njëjti me dh shqip (dhe, dhëmb): maja e gjuhës prek lehtë dhëmbët e përpara, zëri dridhet. /ə/ është ë shqip, e shkurtër dhe e pathekur. Pra the afërsisht si "dhë"; para zanores si "dhi". Mos e thoni "de" /de/ ose "ze" /ze/. - the book /ðə bʊk/, the table /ðə ˈteɪbl/, the market /ðə ˈmɑːkɪt/. Pa theks, the thuhet shpejt e dobët, pothuajse në një fjalë me emrin. - the apple /ði ˈæpl/, the end /ði end/, the hour /ði ˈaʊə/ (h nuk lexohet). - the university /ðə ˌjuːnɪˈvɜːsəti/, the European /ðə ˌjʊərəˈpiːən/: fjalët fillojnë me /j/, prandaj the thuhet /ðə/. - the me theks /ðiː/: He is the doctor. - Albania /ælˈbeɪniə/: theksi në rrokjen e dytë; /æ/ është zanore e hapur midis a dhe e. Tirana /tɪˈrɑːnə/. Adriatic /ˌeɪdriˈætɪk/. - th pa zë, si te think /θɪŋk/ dhe thanks /θæŋks/ (fjalë që do të takoni më vonë): është tingulli shqip th (thotë, thellë), ndryshe nga the, ku tingulli është me zë. - honey /ˈhʌni/, bread /bred/ (ea lexohet si "e"), tomatoes /təˈmɑːtəʊz/ (britanik) ose /təˈmeɪtoʊz/ (amerikan). - world /wɜːld/: fillon me /w/ (buzët e rrumbullakosura si për u shqip, e jo v); zanorja është e gjatë, pa tingullin r (në shqiptimin britanik r nuk lexohet). - mountain /ˈmaʊntɪn/, highest /ˈhaɪɪst/: ou dhe igh janë diftongje (/aʊ/ dhe /aɪ/); gh nuk lexohet.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
---
Course Index: [latinum.substack.com/p/index](https://latinum.substack.com/p/index)