← Podróż przez Język Angielski
Słowo „have” to jeden z trzech najważniejszych czasowników angielskiego (obok „be” i „do”). Znaczy przede wszystkim „mieć”: I have a brother. — Mam brata. Ale robi znacznie więcej niż polskie „mieć”. Pełni trzy role:
- czasownik główny — „mieć”, czyli posiadać, odczuwać, przeżywać: I have a car. — Mam samochód. I have a cold. — Jestem przeziębiony. - czasownik posiłkowy — tworzy czasy złożone (present perfect, past perfect) i po polsku nie ma własnego odpowiednika: I have lived here for two years. — Mieszkam tu od dwóch lat. - „have to” — „musieć”: I have to go. — Muszę iść.
Polszczyzna i angielszczyzna zgadzają się w najprostszym przypadku: Mam brata = I have a brother. Różnice zaczynają się dalej. Po pierwsze, angielski „have” używa się w połączeniu z rzeczownikiem tam, gdzie po polsku stoi zupełnie inny czasownik: have breakfast — jeść śniadanie, have a shower — brać prysznic, have a good time — dobrze się bawić. Po drugie, tam gdzie po polsku mówimy „mam” (mam 25 lat, mam rację, mam na imię Anna, mam głód), po angielsku stoi „be”: I am 25. You are right. My name is Anna. I am hungry. Po trzecie, „have” w trzeciej osobie zmienia się w „has”, a w pytaniach i przeczeniach potrzebuje pomocniczego „do”: Do you have a pen? I don't have time. Po czwarte, „have” jako czasownik posiłkowy tworzy czas, którego polszczyzna nie zna: present perfect.
Formy czasownika „have”:
- teraźniejszy: I have, you have, he/she/it has, we have, you have, they have - przeszły: had (dla wszystkich osób) - imiesłów bierny: had (I have had, she has had) - forma na -ing: having - przeczenie: I don't have, he doesn't have (skrót: I haven't got, he hasn't got); przeszły: I didn't have - skróty: I've, you've, we've, they've; he's, she's, it's (= has); I'd (= I had); haven't, hasn't, hadn't
Etymologia: „have” pochodzi od staroangielskiego „habban”, a to od pragermańskiego habjaną. Sięga indoeuropejskiego rdzenia kap-, „chwytać, brać”, więc jest spokrewnione z angielskim „heave” (dźwigać), a przez ten rdzeń także z łacińskim „capere” (brać). Odpowiedniki w innych językach germańskich to niemieckie „haben”, niderlandzkie „hebben” i szwedzkie „ha”. Podobieństwo do łacińskiego „habēre” jest przypadkowe: to osobny wyraz, choć znaczy to samo. Ciekawostka: wiele języków indoeuropejskich nie miało pierwotnie czasownika „mieć” i mówiło „jest mi” (łac. est mihi). Angielski czasownik „have” do dziś ma nieregularne formy: „has” (zamiast „haves”) i „had” (zamiast „haved”).
Częste pytania:
- Co znaczy „have” po polsku? Przede wszystkim „mieć”. W zwrotach ma inne znaczenia: have lunch — jeść obiad, have a rest — odpocząć, have a look — spojrzeć. Jako czasownik posiłkowy („have lived”, „have been”) zwykle nie tłumaczy się go osobno. „Have to” to „musieć”. - Kiedy „have”, a kiedy „has”? „Has” stoi tylko przy „he”, „she”, „it” i przy rzeczowniku w liczbie pojedynczej: Kasia has a lot to do. (11.16) Przy wszystkich innych podmiotach stoi „have”. Po „does” zawsze wraca zwykłe „have”: Does your brother have a car? (11.8), nie „has”. - Czy mówi się „I have a car” czy „I've got a car”? Obie formy są poprawne i znaczą to samo. „Have got” jest bardzo częste w brytyjskiej angielszczyźnie mówionej; w amerykańskiej częściej słyszy się „I have” z „do”: Do you have a pen?
Najważniejsze punkty:
- „Have” = mieć: I have a brother. (11.1) She has a cat. (11.2) W trzeciej osobie: has. - Pytania i przeczenia z „do”: Do you have a pen? (11.3) I don't have much money. (11.7) Does your brother have a car? (11.8). Po „do/does/don't/doesn't” zawsze „have”. - Gdzie po polsku „mam”, po angielsku często „be”: ✗ I have 25 years. → ✓ I am 25. ✗ I have hunger. → ✓ I am hungry. ✗ I have right. → ✓ I am right. - „Have to” = musieć. „Don't have to” = nie musieć (a nie „nie wolno”): You don't have to pay now. (11.14) - „Have” + imiesłów bierny = present perfect: I have lived here for two years. (11.11) Have you ever been to London? (11.12) Polszczyzna używa tu czasu teraźniejszego albo przeszłego. - „Have” + rzeczownik zastępuje wiele polskich czasowników: have breakfast, have a shower, have a good time. (11.17, 11.27)
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
11.1 I (ja) have mam a - brother brata
11.2 She ona has ma a - cat kota
11.3 Do czy you (ty) have masz a - pen długopis
11.4 We (my) have mamy time czas
11.5 He on has ma two dwie sisters siostry
11.6 They (oni) have mają a - small mały house dom near niedaleko the - river rzeki
11.7 I (ja) don't nie have mam much dużo money pieniędzy today dziś
11.8 Does czy your twój brother brat have ma a - car samochód
11.9 She ona has ma long długie dark ciemne hair włosy
11.10 Do czy you (ty) have masz brothers braci or lub sisters siostry
11.11 I (ja) have - lived mieszkam here tu for od two dwóch years lat
11.12 Have czy you (ty) ever kiedyś been byłeś to w London Londynie
11.13 She ona has musi to - get wstawać up - at o six szóstej every codziennie day -
11.14 You (ty) don't nie have musisz to - pay płacić now teraz you (ty) can możesz pay zapłacić later później
11.15 When kiedy we (my) arrived przyjechaliśmy the - film film had - already już started zaczął-się
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
11.1 I have a brother. Mam brata.
11.2 She has a cat. Ona ma kota.
11.3 Do you have a pen? Czy masz długopis?
11.4 We have time. Mamy czas.
11.5 He has two sisters. On ma dwie siostry.
11.6 They have a small house near the river. Mają mały dom niedaleko rzeki.
11.7 I don't have much money today. Nie mam dziś dużo pieniędzy.
11.8 Does your brother have a car? Czy twój brat ma samochód?
11.9 She has long dark hair. Ma długie ciemne włosy.
11.10 Do you have brothers or sisters? Czy masz braci lub siostry?
11.11 I have lived here for two years. Mieszkam tu od dwóch lat.
11.12 Have you ever been to London? Czy byłeś kiedyś w Londynie?
11.13 She has to get up at six every day. Codziennie musi wstawać o szóstej.
11.14 You don't have to pay now; you can pay later. Nie musisz płacić teraz, możesz zapłacić później.
11.15 When we arrived, the film had already started. Kiedy przyjechaliśmy, film już się zaczął.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
11.1 I have a brother.
11.2 She has a cat.
11.3 Do you have a pen?
11.4 We have time.
11.5 He has two sisters.
11.6 They have a small house near the river.
11.7 I don't have much money today.
11.8 Does your brother have a car?
11.9 She has long dark hair.
11.10 Do you have brothers or sisters?
11.11 I have lived here for two years.
11.12 Have you ever been to London?
11.13 She has to get up at six every day.
11.14 You don't have to pay now; you can pay later.
11.15 When we arrived, the film had already started.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Oto zasady gramatyczne dotyczące „have” w języku angielskim, objaśnione dla osób mówiących po polsku:
1. Formy: have, has, had
- I have, you have, we have, they have — I have a brother. (11.1) We have time. (11.4) They have a small house. (11.6) - he has, she has, it has — She has a cat. (11.2) He has two sisters. (11.5) She has long dark hair. (11.9) - przeszły i imiesłów: had — When we arrived, the film had already started. (11.15)
Polskie „mieć” ma sześć form osobowych (mam, masz, ma, mamy, macie, mają). Angielskie „have” ma w czasie teraźniejszym tylko dwie: „have” i „has”. Rzeczownik w liczbie pojedynczej też bierze „has”: Kasia has a lot to do. (11.16)
2. Pytania i przeczenia z „do”
Jako czasownik główny „have” w pytaniach i przeczeniach używa pomocniczego „do” (w trzeciej osobie „does”). Czasownik „have” zostaje w formie podstawowej:
- Do you have a pen? — Czy masz długopis? (11.3) - Does your brother have a car? — Czy twój brat ma samochód? (11.8) - I don't have much money today. — Nie mam dziś dużo pieniędzy. (11.7) - He doesn't have a car. — Nie ma samochodu. - Odpowiedzi krótkie: Do you have a pen? — Yes, I do. / No, I don't.
W brytyjskiej angielszczyźnie możliwa jest też druga konstrukcja, z „have got”, bez „do”:
- Have you got the keys? — Czy masz klucze? (11.23) - I've got a brother. = I have a brother. - He hasn't got a car. = He doesn't have a car. - Krótka odpowiedź: Yes, I have. / No, I haven't. (a nie „Yes, I do”)
Pytanie „Have you a pen?” bez „got” i bez „do” brzmi dziś książkowo i staroświecko. Nie używaj go.
Zwróć uwagę: po polsku w odpowiedzi wystarczy „Mam.” Po angielsku sam czasownik „have” w krótkiej odpowiedzi nie wystarczy: mówimy Yes, I do. albo Yes, I have. (przy „have got”).
3. „Have” + rzeczownik: gdzie polszczyzna używa innego czasownika
Angielski często łączy „have” z rzeczownikiem określającym czynność. Po polsku w takich zdaniach stoi odrębny czasownik:
- have breakfast / lunch / dinner — jeść śniadanie / obiad / kolację: she has a quick shower and has breakfast (11.17), She has lunch with a friend. (11.26) - have a shower / a bath — brać prysznic / kąpiel (11.17) - have a good time — dobrze się bawić: They have a good time. (11.27) - have a look — spojrzeć, przyjrzeć się; have a rest — odpocząć; have a walk — pójść na spacer; have a talk — porozmawiać - have a meeting — mieć spotkanie: She has a meeting with her boss. (11.25) - have a cold / a headache / a sore throat — być przeziębionym / boleć głowa / boleć gardło: He has a cold. (11.18), I have a sore throat. (11.20) - have a temperature — mieć gorączkę (11.19)
Ważne: mówimy have a shower, a nie „make a shower”, oraz have a good time, a nie „spend a good time”. Zdanie ✗ I make a shower to częsty błąd Polaków (od „robić prysznic”).
4. „Have to” — musieć
„Have to” wyraża konieczność: ktoś musi coś zrobić, bo tak wymagają okoliczności.
- She has to get up at six every day. — Musi wstawać o szóstej. (11.13) - Then you have to stay at home today. — W takim razie musisz dziś zostać w domu. (11.21) - Kasia has to be at work at ten. — Kasia musi być w pracy o dziesiątej. (11.22) - After work she has to buy some bread. — Po pracy musi kupić chleb. (11.28) - Przeszły: had to — I had to wait. — Musiałem czekać. - Pytanie: Do you have to go? — Czy musisz iść? (a nie ✗ Have you to go?)
Bardzo ważna różnica: you don't have to = nie musisz (nie ma konieczności). To nie to samo co mustn't / must not = nie wolno.
- You don't have to pay now. — Nie musisz płacić teraz. (11.14) Możesz zapłacić później. - You mustn't pay now. — Nie wolno ci teraz płacić. (zakaz)
5. „Have” jako czasownik posiłkowy: present perfect
Present perfect składa się z „have/has” i imiesłowu biernego (past participle): I have lived, she has made, we have been. Polszczyzna nie ma takiego czasu. W zdaniach, w których sytuacja trwa do teraz, po polsku stoi czas teraźniejszy:
- I have lived here for two years. — Mieszkam tu od dwóch lat. (11.11) Mieszkam tu nadal. - ✗ I live here for two years. → ✓ I have lived here for two years. / I've lived here for two years.
Gdy mówimy o doświadczeniu, po polsku stoi czas przeszły:
- Have you ever been to London? — Czy byłeś kiedyś w Londynie? (11.12) - Yes, I have. / No, I have never been there.
Past perfect (had + imiesłów) opisuje wydarzenie wcześniejsze niż inne wydarzenie w przeszłości:
- When we arrived, the film had already started. — Kiedy przyjechaliśmy, film już się zaczął. (11.15) Film zaczął się przed naszym przyjazdem.
Zdanie z present perfect w narracji: When she gets home, Ben has already made some soup. (11.29) Tu „has made” znaczy, że zupa jest już gotowa. Po polsku też można powiedzieć „Ben ma już ugotowaną zupę”: ta konstrukcja z „mieć” wygląda podobnie, ale w polszczyźnie jest rzadsza. W angielskim „have” + imiesłów stał się zwykłym czasem.
6. Skróty i formy słabe
W mowie i w nieformalnym piśmie „have” prawie zawsze się skraca:
- I have → I've; you have → you've; we have → we've; they have → they've - he has → he's; she has → she's; it has → it's. Uwaga: he's może znaczyć „he is” albo „he has”: He's a doctor. (is) He's made soup. (has). O wyborze decyduje to, co następuje: rzeczownik lub przymiotnik → is; imiesłów bierny → has. - I had → I'd (ale I'd może też znaczyć „I would”). - have not → haven't; has not → hasn't; had not → hadn't - Na końcu zdania i w krótkiej odpowiedzi nie skracamy: ✗ Yes, I've. → ✓ Yes, I have. - Jako czasownika głównego w znaczeniu posiadania zwykle nie skracamy: I have a brother. (11.1) Skracamy w „have got”: I've got a brother.
Typowe błędy Polaków:
- „Mam” zamiast „be” przy wieku, uczuciach, imieniu: ✗ I have 25 years. → ✓ I am 25 (years old). ✗ I have hunger. → ✓ I am hungry. ✗ I have cold. → ✓ I am cold. (ale: I have a cold = jestem przeziębiony) ✗ I have right. → ✓ I am right. ✗ I have name Anna. → ✓ My name is Anna. - „Have” zamiast „has” w trzeciej osobie: ✗ She have a cat. → ✓ She has a cat. - „Has” po „does”: ✗ Does your brother has a car? → ✓ Does your brother have a car? - Brak „do” w pytaniu: ✗ Have you brothers or sisters? → ✓ Do you have brothers or sisters? - „Don't have to” jako zakaz: ✗ You don't have to smoke here. (zakaz) → ✓ You mustn't smoke here. - Czas teraźniejszy zamiast present perfect: ✗ I live here for two years. → ✓ I have lived here for two years. - „Make” zamiast „have”: ✗ I make a shower every morning. → ✓ I have a shower every morning. - Pomijanie podmiotu i czasownika w odpowiedzi: ✗ Do you have a pen? — Have. → ✓ Yes, I do. - Wymowa „have” jako /heɪv/ (jak „save”): ✗. Poprawnie /hæv/.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
„Have” jest jednym z najczęstszych słów angielskiego. Występuje w grzecznościowych formułach, w życzeniach i w zamawianiu jedzenia.
Zamawianie i prośby:
- Can I have a coffee, please? — Poproszę kawę. Tak prosi się w kawiarni, w sklepie i w restauracji. Zdanie ✗ I want a coffee brzmi zbyt bezpośrednio (jak „Chcę kawę”). Grzeczne są: Can I have …?, Could I have …?, I'd like … - I'll have the soup. — Poproszę zupę. (zamawianie w restauracji; dosłownie „wezmę zupę”) - Do you have a minute? — Masz chwilę? - Do you have the time? — Czy możesz mi powiedzieć, która godzina?
Życzenia i zachęty:
- Have a good weekend! — Miłego weekendu! - Have a nice day! — Miłego dnia! - Have fun! — Baw się dobrze! - Have a seat. — Proszę usiąść. - Have a look. — Spójrz. / Proszę zobaczyć. - Let's have a coffee. — Napijmy się kawy.
Zwroty codzienne:
- I have no idea. — Nie mam pojęcia. - I've had enough. — Mam dość. - I have to go. — Muszę iść. - Let me have a look. — Pozwól mi spojrzeć. - I had my phone repaired. — Oddałem telefon do naprawy. (konstrukcja „have + rzecz + imiesłów”: ktoś inny wykonał pracę dla nas; podobnie I'm having my hair cut. — Obcinam włosy u fryzjera.)
Odmiany angielskiego:
- W brytyjskiej angielszczyźnie „have got” jest bardzo częste w mowie: I've got a brother. Have you got the keys? W amerykańskiej częściej: I have a brother. Do you have the keys? - Amerykanie mówią „gotten” jako imiesłów od „get” (I've gotten better), Brytyjczycy „got” (I've got better). W znaczeniu „mieć” obie odmiany używają „got”: I've got a cold. - W brytyjskiej angielszczyźnie mówi się zwykle have a shower, have a bath, have a rest. W amerykańskiej częściej take a shower, take a bath, take a rest. Obie formy są poprawne; „make a shower” nie jest poprawne w żadnej. - Czasownik „posiadać” ma w angielskim odpowiedniki bardziej formalne: own (być właścicielem: I own a flat) i possess (posiadać, w tekstach urzędowych). W zwykłej mowie mówi się po prostu „have”.
W polszczyźnie „mieć” występuje w wielu zwrotach, które po angielsku mają inne czasowniki: mieć rację — be right, mieć na imię — be called, mieć ochotę — feel like, mieć zamiar — be going to / intend to, mieć wrażenie — feel that. Uczmy się ich jako całości, a nie dosłownie.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
"I (ja) have mam a - dream marzenie that że one pewnego day dnia this ten nation naród will - rise powstanie up - and i live wprowadzi-w-życie out - the - true prawdziwy meaning sens of - its swojego creed credo" - Martin Luther King Jr., "I Have a Dream"
"I have a dream that one day this nation will rise up and live out the true meaning of its creed:" „Mam marzenie, że pewnego dnia ten naród powstanie i wprowadzi w życie prawdziwy sens swojego credo:” (przekład kursu; cytat urywa się przed samym credo)
To zdanie pochodzi z przemówienia „I Have a Dream” („Mam marzenie”), które Martin Luther King Jr. wygłosił 28 sierpnia 1963 roku w Waszyngtonie podczas Marszu na Waszyngton, na stopniach Lincoln Memorial. Zdanie ciągnie się dalej cytatem z amerykańskiej Deklaracji niepodległości (1776): „We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal.” King powtarza formułę „I have a dream” wielokrotnie, jako refren (w retoryce nazywa się to anaforą), i za każdym razem dodaje kolejne „marzenie”.
Dla uczącego się angielskiego to dobry przykład, że „have” nie jest tylko czasownikiem „mieć” w sensie posiadania przedmiotów. „Mam marzenie” oznacza „noszę w sobie marzenie”. Po polsku „mam marzenie” brzmi trochę inaczej niż „marzę o …”, ale angielskie „I have a dream” jest tak samo naturalne jak „I have a plan” (Mam plan) albo „I have an idea” (Mam pomysł). Słowo „dream” znaczy zarówno „sen”, jak i „marzenie”. W tym przemówieniu chodzi o marzenie, czyli o to, co chcemy zobaczyć w przyszłości.
- „I have a dream” — czasownik „have” w teraźniejszym z podmiotem „I”: forma „have”, nie „has”. Po polsku: Mam marzenie. - „that one day this nation will rise up …” — dopełnienie: zdanie podrzędne z „that” (że). „One day” to „pewnego dnia” (o przyszłości) albo „kiedyś”. - „will rise up and live out” — dwa czasowniki po jednym „will”: czas przyszły (will + czasownik). „Rise up” = powstać; „live out” = wcielać w życie, realizować. „Will” raz wystarczy na oba czasowniki. - „its creed” — „its” to dzierżawcze od „nation” (rzecz, a więc „it”): jego, swoje. „Creed” = credo, wyznanie wiary, zbiór zasad, w które się wierzy. - „the true meaning of its creed” — „of” odpowiada tu polskiemu dopełniaczowi: sens czego? — swojego credo.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Kasia jest Polką i mieszka w Leeds ze współlokatorem, Benem. Dzisiaj ma dużo do zrobienia, a Ben jest przeziębiony. W tej krótkiej narracji „have” pojawia się we wszystkich swoich rolach: jako „mieć”, w zwrotach (have breakfast, have a shower, have a good time), jako „have to” i jako czasownik posiłkowy w present perfect.
11.16 Kasia Kasia has ma a - lot dużo to - do do-zrobienia today dziś
11.17 First najpierw she ona has bierze a - quick szybki shower prysznic and i has je breakfast śniadanie
11.18 Her jej flatmate współlokator Ben Ben is leży still jeszcze in w bed łóżku He (on) has jest a - cold przeziębiony
11.19 "Do czy you (ty) have masz a - temperature gorączkę" she ona asks pyta
11.20 "No nie I (ja) don't nie have mam a - temperature gorączki but ale I (mnie) have boli a - sore - throat gardło" says mówi Ben Ben
11.21 "Then w-takim-razie you (ty) have musisz to - stay zostać at w home domu today dziś"
11.22 Kasia Kasia has musi to - be być at w work pracy at o ten dziesiątej
11.23 "Have czy you (ty) got masz your - keys klucze" Ben Ben calls woła from z his - bed łóżka
11.24 "Yes tak I (ja) have mam them je in w my - bag torbie"
11.25 She ona has ma a - meeting spotkanie with ze her swoim boss szefem
11.26 At o one pierwszej she ona has je lunch obiad with z a - friend przyjaciółką
11.27 They (one) have bawią-się a - good dobrze time - and i talk rozmawiają for przez two dwie hours godziny
11.28 After po work pracy she ona has musi to - buy kupić some - bread chleb
11.29 When kiedy she ona gets wraca home do-domu Ben Ben has ma already już made ugotowaną some - soup zupę
11.30 "Thank dziękuję you - for za the - soup zupę" says mówi Kasia Kasia "Now teraz we (my) both oboje have mamy a - quiet spokojny evening wieczór"
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
11.16 Kasia has a lot to do today. Kasia ma dziś dużo do zrobienia.
11.17 First, she has a quick shower and has breakfast. Najpierw bierze szybki prysznic i je śniadanie.
11.18 Her flatmate Ben is still in bed. He has a cold. Jej współlokator Ben jeszcze leży w łóżku. Jest przeziębiony.
11.19 "Do you have a temperature?" she asks. „Czy masz gorączkę?” – pyta.
11.20 "No, I don't have a temperature, but I have a sore throat," says Ben. „Nie, nie mam gorączki, ale boli mnie gardło” – mówi Ben.
11.21 "Then you have to stay at home today." „W takim razie musisz dziś zostać w domu.”
11.22 Kasia has to be at work at ten. Kasia musi być w pracy o dziesiątej.
11.23 "Have you got your keys?" Ben calls from his bed. „Czy masz klucze?” – woła Ben z łóżka.
11.24 "Yes, I have them in my bag." „Tak, mam je w torbie.”
11.25 She has a meeting with her boss. Ma spotkanie ze swoim szefem.
11.26 At one she has lunch with a friend. O pierwszej je obiad z przyjaciółką.
11.27 They have a good time and talk for two hours. Dobrze się bawią i rozmawiają przez dwie godziny.
11.28 After work she has to buy some bread. Po pracy musi kupić chleb.
11.29 When she gets home, Ben has already made some soup. Kiedy wraca do domu, Ben ma już ugotowaną zupę.
11.30 "Thank you for the soup," says Kasia. "Now we both have a quiet evening." „Dziękuję za zupę” – mówi Kasia. – „Teraz oboje mamy spokojny wieczór.”
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
11.16 Kasia has a lot to do today.
11.17 First, she has a quick shower and has breakfast.
11.18 Her flatmate Ben is still in bed. He has a cold.
11.19 "Do you have a temperature?" she asks.
11.20 "No, I don't have a temperature, but I have a sore throat," says Ben.
11.21 "Then you have to stay at home today."
11.22 Kasia has to be at work at ten.
11.23 "Have you got your keys?" Ben calls from his bed.
11.24 "Yes, I have them in my bag."
11.25 She has a meeting with her boss.
11.26 At one she has lunch with a friend.
11.27 They have a good time and talk for two hours.
11.28 After work she has to buy some bread.
11.29 When she gets home, Ben has already made some soup.
11.30 "Thank you for the soup," says Kasia. "Now we both have a quiet evening."
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
1. „Have” w różnych rolach
W tej narracji „have” pojawia się w pięciu rolach. Po polsku za każdym razem stoi inny czasownik albo zwrot:
- posiadanie i stan: Kasia has a lot to do. — ma dużo do zrobienia (11.16); She has a meeting. — Ma spotkanie. (11.25); I have them in my bag. — Mam je w torbie. (11.24) - czynność z rzeczownikiem: has a quick shower — bierze prysznic, has breakfast — je śniadanie (11.17); has lunch — je obiad (11.26); They have a good time. — Dobrze się bawią. (11.27) - choroba: He has a cold. — Jest przeziębiony. (11.18); I have a sore throat. — Boli mnie gardło. (11.20); Do you have a temperature? — Czy masz gorączkę? (11.19) - konieczność: you have to stay — musisz zostać (11.21); Kasia has to be — musi być (11.22); she has to buy — musi kupić (11.28) - czas złożony: Ben has made some soup. — Ben ugotował zupę. (11.29)
2. Pytania i przeczenia
- Do you have a temperature? (11.19) — pytanie z „do”. - I don't have a temperature. (11.20) — przeczenie z „don't”. Po polsku dopełnienie w dopełniaczu: nie mam gorączki. Po angielsku forma się nie zmienia: a temperature. - Have you got your keys? (11.23) — wariant z „have got”, bez „do”. Odpowiedź: Yes, I have. (11.24 pokazuje krótszą wersję: I have them in my bag.)
3. Choroby i dolegliwości
Po polsku mówimy „Boli mnie głowa”, „Boli mnie gardło”, po angielsku podmiotem jest osoba, a „have” łączy ją z dolegliwością:
- I have a headache. — Boli mnie głowa. - I have a sore throat. — Boli mnie gardło. (11.20) - He has a cold. — Jest przeziębiony. (11.18) - She has a temperature. — Ma gorączkę.
Dla „cold” trzeba uważać: He has a cold. = jest przeziębiony. He is cold. = jest mu zimno. Po polsku potocznie mówi się „mam zimno”, więc łatwo o błąd ✗ I have cold. → ✓ I am cold.
4. „Have to” w narracji
Trzy zdania z „have to” (11.21, 11.22, 11.28) pokazują ten sam wzór: podmiot + have/has + to + czasownik. W trzeciej osobie: has to. Po polsku stoi „musi” z bezokolicznikiem.
Po „to” zawsze bezokolicznik: Kasia has to be at work. (11.22), nie ✗ has to being. W wymowie „have to” brzmi /ˈhæf tə/, a „has to” /ˈhæs tə/.
5. „Have” i „have got”
- Have you got your keys? — Czy masz klucze? (11.23) - Yes, I have them in my bag. — Tak, mam je w torbie. (11.24)
Dwie konstrukcje w jednym dialogu to normalne w angielszczyźnie brytyjskiej. W amerykańskiej Ben zapytałby: Do you have your keys?
6. Present perfect w narracji
When she gets home, Ben has already made some soup. (11.29)
- „Has made” = „has” + imiesłów bierny od „make” (make — made — made). - „Already” zwykle stoi między „has” a imiesłowem: has already made. - Po „when” w zdaniach o przyszłości angielski używa czasu teraźniejszego: When she gets home, … (nie ✗ When she will get home). W tej narracji opisujemy teraźniejszość, więc po polsku też stoi „wraca”.
7. „We both have”
Now we both have a quiet evening. (11.30) — „Both” stoi między podmiotem a czasownikiem: we both have, nie ✗ we have both. W polszczyźnie szyk jest swobodniejszy: oboje mamy / mamy oboje.
Rady dla Polaków:
- Gdy po polsku mówisz „mam” o wieku, uczuciu, imieniu albo o racji, po angielsku użyj „be”: I am 25. I am hungry. My name is … You are right. - Gdy po polsku mówisz „jem śniadanie”, „biorę prysznic”, „dobrze się bawię”, po angielsku użyj „have”: I have breakfast. I have a shower. I have a good time. - Gdy po polsku mówisz „muszę”, po angielsku powiedz „I have to” albo „I must”. Przy negacji pamiętaj o różnicy: don't have to (nie muszę) ≠ mustn't (nie wolno). - Gdy po polsku mówisz „od dwóch lat” w czasie teraźniejszym, po angielsku użyj present perfect: I have lived here for two years.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
- „Have” wymawia się /hæv/. Samogłoska /æ/ nie istnieje w polszczyźnie. Jest to dźwięk pośredni między polskim „e” a „a”: usta szeroko otwarte, język nisko i z przodu. Jeśli powiesz „hev” z polskim „e”, Anglik usłyszy inne słowo: had /hæd/ i head /hed/ to para minimalna; podobnie bad /bæd/ — bed /bed/. - Końcowe /v/ musi pozostać dźwięczne. Polszczyzna ma ogłuszanie na końcu wyrazu (wóz wymawiamy „wus”), więc Polacy mówią „haf”. Po angielsku „have” kończy się dźwięcznym /v/, a /f/ w „half” /hɑːf/ jest innym słowem. Przy „has” końcowe /z/ też musi być dźwięczne: /hæz/, nie „has” z /s/. - Pisownia: „have” kończy się na -e, ale nie wymawia się go /heɪv/ jak „save” czy „wave”. To wyjątek: have /hæv/. Nie wymawiaj nigdy ✗ /heɪv/. - Początkowe /h/ jest słabym wydechem, bez tarcia w gardle. Polskie „h” (/x/) jest mocniejsze. Wystarczy lekki oddech, jakby się chuchało na szybę. - Formy mocne i słabe: w zdaniu „have” zwykle nie jest akcentowane i brzmi słabo. - mocna: have /hæv/, has /hæz/, had /hæd/ - słabe: have /həv/, /əv/, /v/; has /həz/, /əz/, /z/; had /həd/, /əd/, /d/ - Przykład: w zdaniu „I have a brother” zwykle słyszymy /aɪ həv ə ˈbrʌðə/, z akcentem na „brother”. Formy mocne używamy, gdy zdanie kończy się na „have” (Yes, I have.) albo gdy chcemy coś podkreślić (I do have a brother!). - „Have to” i „has to” wymawia się z dźwięcznością zmienioną na bezdźwięczną: /ˈhæf tə/, /ˈhæs tə/. W piśmie często spotykamy „hafta”, ale to forma nieformalna i pisać tak nie należy. - Skróty piszemy z apostrofem: I've, you've, we've, they've; he's, she's; I'd; haven't, hasn't, hadn't. Wymowa: I've /aɪv/, we've /wiːv/, haven't /ˈhævnt/, hasn't /ˈhæznt/, hadn't /ˈhædnt/.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
---
Course Index: [latinum.substack.com/p/index](https://latinum.substack.com/p/index)