← Matutong Mag-Ingles: Paglalakbay sa Wika
Ang "to" ay isa sa pinakamadalas gamitin na salita sa Ingles. May dalawa itong pangunahing gamit. Una, ito ay pang-ukol na nangangahulugang "sa" o "papunta sa": "I go to school" – Pumapasok ako sa paaralan. Pangalawa, at ito ang paksa ng araling ito, ang "to" ay ang tanda ng pawatas (infinitive): "to eat", "to sleep", "to learn". Inilalagay ito bago ang batayang anyo ng pandiwa.
Sa Tagalog, walang hiwalay na salita para sa "to" na ito. Ang pandiwa mismo ang may anyong pawatas: kumain, matulog, mag-aral, lumangoy. Kapag may salitang nauuna, gaya ng "gusto", "kailangan" o "madali", ginagamit ang pang-angkop na -ng, -g o na: gusto kong kumain, kailangan nating umalis, madaling matuto. Sa Ingles, ang "to" ang gumagawa ng trabahong iyon: "I want to eat", "We need to leave", "It is easy to learn".
Ang "to" na pawatas ay ginagamit para sa:
- Pagkatapos ng ilang pandiwa: "I want to eat." – Gusto kong kumain. - Pagkatapos ng pang-uri: "It is easy to learn." – Madaling matuto. - Layunin (para, upang): "We went to the market to buy fish." – Pumunta kami sa palengke para bumili ng isda. - Pagkatapos ng "how", "what", "where": "Do you know how to swim?" – Marunong ka bang lumangoy? - Bilang paksa o panaguri: "My dream is to become a teacher." – Ang pangarap ko ay maging guro.
Pinagmulan ng salita: galing ang "to" sa Lumang Ingles na tō, na nangangahulugang "papunta sa". Sa simula, ang "to" bago ang pandiwa ay nagpapakita ng layunin, ng direksiyon papunta sa isang gawain. Ngayon, ito na ang karaniwang tanda ng pawatas.
Ano ang ibig sabihin ng "to" sa Tagalog? Kapag bago ang pandiwa, kadalasan ay ang pang-angkop na -ng o na (gusto kong umalis), o walang katumbas (nag-aaral magmaneho). Kapag layunin, "para" o "upang". Kapag pang-ukol (to school, to Manila), "sa".
Mga pangunahing punto:
- Ang "to" ay laging sinusundan ng batayang anyo ng pandiwa: "to eat", hindi "to ate", "to eating" o "to eats". - Sa Tagalog, puwedeng mawala ang "ito ay": Madaling matuto. Sa Ingles, kailangan ang "It is": "It is easy to learn." - Ang "para" bago ang pandiwa ay "to" lamang sa Ingles, hindi "for to" o "for": "I study to pass", hindi "I study for pass". - Walang "to" pagkatapos ng can, must, should, will, would at may: "I can swim", hindi "I can to swim". - Ang negatibo ay "not to": "They decided not to go."
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
to — malakas na anyo: /tuː/. Ginagamit ito sa dulo ng pangungusap o kapag binibigyang-diin: "I don't want to." /aɪ ˈdoʊnt ˈwɑnt tuː/
to — mahinang anyo bago ang katinig: /tə/. "I want to go." /aɪ ˈwɑnt tə ˈɡoʊ/. Ito ang pinakakaraniwang bigkas.
to — mahinang anyo bago ang patinig: /tʊ/ o /tu/. "I want to eat." /aɪ ˈwɑnt tʊ ˈiːt/
Sa mabilis at impormal na pagsasalita: want to → wanna /ˈwɑnə/; going to → gonna /ˈɡɑnə/; got to → gotta /ˈɡɑtə/. Naririnig ito sa usapan at sa mga awitin, pero hindi ito isinusulat sa pormal na sulatin.
Dalawang bagay ang dapat bantayan. Una, ang /t/ ng Ingles ay ginagawa sa likod ng ngipin, sa gilagid, at kapag nasa simula ng pantig na may diin, may kasamang buga ng hangin: [tʰ]. Ang /t/ ng Tagalog ay walang ganitong buga. Pangalawa, sa mahinang anyo, ang patinig ay hindi "u" kundi ang malabong tunog na /ə/, gaya ng "a" sa "about". Huwag sabihing "TU go" nang malakas; sabihing /tə ˈɡoʊ/, mabilis at magaan, at ang diin ay nasa pandiwa.
Magkakapareho ng tunog ang to, too at two (/tuː/) sa malakas na anyo, pero magkakaiba ang baybay at kahulugan: to (papunta sa; tanda ng pawatas), too (din; masyado), two (dalawa).
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
12.1 I ko want gusto to -ng eat kumain
12.2 She siya likes mahilig to -ng sing kumanta
12.3 We namin need kailangan to -g rest magpahinga
12.4 Try subukan mo to -ng sleep matulog
12.5 It [–] is [–] easy madali to -ng learn matuto
12.6 He niya forgot nakalimutan to -ng call tawagan his ang kanyang mother nanay
12.7 My ko older brother kuya is [–] learning nag-aaral to [–] drive magmaneho
12.8 We kami went pumunta to sa the [–] market palengke to para buy bumili fish ng isda
12.9 Do ba you ka know marunong how [–] to -ng swim lumangoy?
12.10 The ang children mga bata started nagsimula to -ng cry umiyak
12.11 I ko would [–] like nais to -ng thank magpasalamat you sa iyo
12.12 She siya saved nag-ipon money ng pera to para buy makabili a [–] house ng bahay
12.13 They sila decided nagpasya not hindi to -ng go pumunta
12.14 It [–] is [–] important mahalaga to -ng tell magsabi the [–] truth ng totoo
12.15 My ko dream ang pangarap is ay to [–] become maging a [–] teacher guro
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
12.1 I want to eat. Gusto kong kumain.
12.2 She likes to sing. Mahilig siyang kumanta.
12.3 We need to rest. Kailangan naming magpahinga.
12.4 Try to sleep. Subukan mong matulog.
12.5 It is easy to learn. Madaling matuto.
12.6 He forgot to call his mother. Nakalimutan niyang tawagan ang kanyang nanay.
12.7 My older brother is learning to drive. Nag-aaral magmaneho ang kuya ko.
12.8 We went to the market to buy fish. Pumunta kami sa palengke para bumili ng isda.
12.9 Do you know how to swim? Marunong ka bang lumangoy?
12.10 The children started to cry. Nagsimulang umiyak ang mga bata.
12.11 I would like to thank you. Nais kong magpasalamat sa iyo.
12.12 She saved money to buy a house. Nag-ipon siya ng pera para makabili ng bahay.
12.13 They decided not to go. Nagpasya silang hindi pumunta.
12.14 It is important to tell the truth. Mahalagang magsabi ng totoo.
12.15 My dream is to become a teacher. Ang pangarap ko ay maging guro.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
12.1 I want to eat.
12.2 She likes to sing.
12.3 We need to rest.
12.4 Try to sleep.
12.5 It is easy to learn.
12.6 He forgot to call his mother.
12.7 My older brother is learning to drive.
12.8 We went to the market to buy fish.
12.9 Do you know how to swim?
12.10 The children started to cry.
12.11 I would like to thank you.
12.12 She saved money to buy a house.
12.13 They decided not to go.
12.14 It is important to tell the truth.
12.15 My dream is to become a teacher.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Ito ang mga tuntunin sa gramatika ng "to" bilang tanda ng pawatas sa Ingles:
1. To + batayang anyo. Pagkatapos ng "to", laging ang batayang anyo ng pandiwa: to eat, to sing, to go (12.1, 12.2, 12.13). Hindi nagbabago ang anyo kahit nakaraan ang pangungusap: "He forgot to call" (12.6), hindi "He forgot to called". Kahit "she" o "he" ang subject: "She likes to sing", hindi "She likes to sings".
2. Ang pawatas ng Tagalog. Ang Tagalog ay may sariling anyong pawatas: kumain, kumanta, matulog, mag-aral, magpahinga. Ang "to eat" ay katumbas ng "kumain" lamang; ang "to" ay walang hiwalay na salita. Kaya ang "to" sa Bahagi A ay kadalasang nakatapat sa pang-angkop.
3. Ang pang-angkop at ang "to". Sa Tagalog, kapag may salitang nauuna sa pawatas, idinudugtong ang pang-angkop: -ng pagkatapos ng patinig (gusto ko → gusto kong kumain, 12.1; madali → madaling matuto, 12.5); -g pagkatapos ng n (namin → naming, 12.3); na pagkatapos ng ibang katinig. Sa Ingles, ang "to" ang nasa lugar nito: "I want to eat", "It is easy to learn". Sa tanong, sa "ba" kumakabit ang pang-angkop: Marunong ka bang lumangoy? (12.9).
4. Mga pandiwang sinusundan ng "to". Want, need, like, try, forget, learn, start, decide, hope, plan at would like: "We need to rest" (12.3), "Try to sleep" (12.4), "They decided not to go" (12.13). Ang like at start ay puwede ring sundan ng "-ing": "She likes singing", "The children started crying". Pareho ang ibig sabihin.
5. Pang-uri + to. "It is easy to learn" (12.5), "It is important to tell the truth" (12.14). Sa Tagalog, sapat na ang "Madaling matuto" o "Mahalagang magsabi ng totoo". Sa Ingles, kailangan ng subject, kaya idinadagdag ang "It is". Hindi tama ang "Is easy to learn" o "Easy to learn" bilang buong pangungusap sa pormal na sulatin.
6. Layunin: to = para, upang. "We went to the market to buy fish" (12.8); "She saved money to buy a house" (12.12). Sa Tagalog: para bumili, para makabili, upang makabili. Sa Ingles, "to" lamang ang kailangan. Mali ang "for buy" at "for to buy". Sa pormal na Ingles, puwede ring "in order to": "She saved money in order to buy a house."
7. Ang dalawang "to". Sa 12.8 may dalawang "to": "went to the market" (pang-ukol, sa) at "to buy fish" (pawatas, para). Kapag pangngalan ang kasunod, pang-ukol ito: to school, to Manila. Kapag pandiwa ang kasunod, pawatas ito: to study, to swim.
8. Negatibo: not to. "They decided not to go" (12.13) = Nagpasya silang hindi pumunta. Ang "not" ay inilalagay bago ang "to". Sa impormal na Ingles, maririnig din ang "to not go", pero mas ligtas ang "not to go".
9. How to, what to, where to. "Do you know how to swim?" (12.9). Sa Tagalog: Marunong ka bang lumangoy? o Alam mo ba kung paano lumangoy? Iba pang halimbawa: "I don't know what to say" (Hindi ko alam kung ano ang sasabihin), "Tell me where to go" (Sabihin mo sa akin kung saan pupunta).
10. Pawatas bilang paksa o panaguri. "My dream is to become a teacher" (12.15) = Ang pangarap ko ay maging guro. Ang "to become" ay gumaganap bilang pangngalan, gaya ng "maging" sa Tagalog.
11. Walang "to" pagkatapos ng modal. Pagkatapos ng can, could, must, should, will, would, may at might, batayang anyo lamang: "I can swim", "You must study", "She will come". Pero may "to" ang have to, need to, ought to at would like to: "I would like to thank you" (12.11). Wala ring "to" pagkatapos ng let at make: "Let me go", "She made me laugh".
12. Pandiwang nakapatong. "Is learning to drive" (12.7): ang unang pandiwa (learning) ang nagbabago ayon sa panahunan; ang pawatas (to drive) ay hindi nagbabago. Sa Tagalog, ganito rin: nag-aaral (nagbabago) + magmaneho (pawatas).
Ang tandang [–] sa Bahagi A ay nangangahulugang walang tuwirang katumbas sa salin ang salitang Ingles: ang "a", "the", "it is", ang "do" sa tanong, ang "would", at ang "to" kapag walang pang-angkop sa Tagalog.
Mga Karaniwang Pagkakamali:
- "I want eat." Ang tama: I want to eat. - "I can to swim." Ang tama: I can swim. - "I went to the market for buy fish." Ang tama: I went to the market to buy fish. - "She wants to went home." Ang tama: She wants to go home. - "He likes to sings." Ang tama: He likes to sing. - "Is easy to learn English." Ang tama: It is easy to learn English. - "They decided to not go." Mas mabuti: They decided not to go. - "I don't know how swim." Ang tama: I don't know how to swim. - "Let me to go." Ang tama: Let me go.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Ang "to" ay isa sa pinakamadalas na salita sa Ingles, kasama ng "the", "of" at "and". Halos bawat pangungusap na may dalawang pandiwa ay may "to".
Wanna at gonna. Sa mga pelikula, sa mga awitin at sa usapan ng mga Amerikano, madalas marinig ang "I wanna go" at "I'm gonna call you". Ito ay "want to" at "going to" na binibigkas nang mabilis. Mainam itong maintindihan, pero sa sulatin, sa trabaho at sa pagsusulit, isulat ang buong anyo: "I want to go", "I am going to call you".
"Para" sa Taglish. Sa Taglish, madalas ang "para" sa gitna ng Ingles: "Nag-ipon ako para makabili ng phone." Kapag buong Ingles na, ang "para" ay nagiging "to": "I saved money to buy a phone." Isang karaniwang pagkakamali ang "for to buy" o "for buy", na literal na salin ng "para bumili".
Ang "split infinitive". Matagal nang pinagtatalunan sa Ingles kung puwedeng maglagay ng salita sa pagitan ng "to" at ng pandiwa: "to boldly go". Ang pinakakilalang halimbawa ay galing sa pambungad ng seryeng Star Trek (1966): "to boldly go where no man has gone before". Ngayon, tinatanggap na ito ng karamihan sa mga gramatiko, pero sa pormal na sulatin, mas ligtas pa rin ang "not to go" kaysa "to not go".
Mga ekspresyong may "to":
- Nice to meet you. — Ikinagagalak kitang makilala. - Glad to hear that. — Natutuwa akong marinig iyan. - To be honest… — Sa totoo lang… - Easy to say. — Madaling sabihin. - Ready to go? — Handa ka na bang umalis? - I'm happy to help. — Masaya akong tumulong. - Time to go! — Oras na para umalis! / Tara na!
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
William Shakespeare, Hamlet, Ikatlong Yugto, Unang Eksena (Act 3, Scene 1), ang simula ng pinakatanyag na monologo ni Hamlet. Tekstong Ingles: Mr. William Shakespeares Comedies, Histories, & Tragedies (ang First Folio, London, 1623), sa makabagong baybay. Salin sa Tagalog: pang-edukasyong salin ng Latinum Institute.
"To ang be mabuhay, or o not hindi to [–] be mabuhay, that iyan is [–] the ang question tanong: / Whether kung 'tis [–] nobler mas marangal in sa the [–] mind isip to ang suffer magtiis / The sa slings mga tirador and at arrows palaso of ng outrageous malupit na fortune kapalaran, / Or o to ang take humawak arms ng armas against laban sa a [–] sea dagat of ng troubles mga suliranin" - William Shakespeare
"To be, or not to be, that is the question: / Whether 'tis nobler in the mind to suffer / The slings and arrows of outrageous fortune, / Or to take arms against a sea of troubles"
"Ang mabuhay, o hindi mabuhay: iyan ang tanong: / Kung mas marangal sa isip ang magtiis / Sa mga tirador at palaso ng malupit na kapalaran, / O ang humawak ng armas laban sa dagat ng mga suliranin" (pang-edukasyong salin ng Latinum Institute)
Si William Shakespeare (1564–1616) ang pinakakilalang manunulat ng dula sa wikang Ingles. Sa dulang Hamlet, si Hamlet, prinsipe ng Denmark, ay nagdadalamhati sa pagkamatay ng kanyang ama at hindi makapagpasya kung ano ang dapat gawin. Sa monologong ito, nag-iisa siya at nagtatanong: alin ang mas marangal, ang tiisin ang lahat ng sakit ng buhay, o ang lumaban?
Ang buong tanong ay nakasalalay sa "to". Apat na pawatas ang nasa unang apat na linya: to be, (not) to be, to suffer, to take arms. Walang subject ang mga pandiwang ito, walang panahunan, walang tao. Hindi "I am" o "I suffer" ang sinasabi ni Hamlet, kundi ang mismong gawain, ang pagiging at ang pagtitiis. Kaya parang tanong ito ng lahat ng tao, hindi lamang ni Hamlet.
- "To be, or not to be": pawatas bilang paksa ng pangungusap. Sa Tagalog, ginagamit ang "ang" + pawatas: Ang mabuhay. Ihambing ang 12.15: "My dream is to become a teacher." - "Not to be": ang "not" ay nasa unahan ng "to" (Bahagi D, punto 8). - "'tis": makalumang pinaikling anyo ng "it is". Sa makabagong Ingles: "Whether it is nobler…". Ang "it" dito ay tumutukoy sa "to suffer", gaya ng "It is easy to learn" (12.5). - "Or to take arms": inuulit ang "to" sa ikalawang pawatas para malinaw ang paghahambing. Sa karaniwang Ingles, puwedeng isang beses lamang: "to suffer or take arms", pero mas malakas ang pag-uulit.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
12.16 Ana: I ko want gusto to -ng visit bumisita Baguio sa Baguio next sa susunod na month buwan
12.17 Ben: I ko would [–] love gustong-gusto to -ng come sumama with sa you iyo!
12.18 Ana: We natin need kailangan to -g buy bumili the [–] bus sa bus tickets ng tiket early nang maaga
12.19 Ben: What ano do [–] you mo want gusto to -ng see makita there roon?
12.20 Ana: I ako hope umaasa to -ng see makita the ang strawberry ng strawberry farm taniman in sa La Trinidad La Trinidad
12.21 Ben: And at I ko want gusto to -ng try tikman the ang ube ube jam jam
12.22 Ana: Remember tandaan mo to -ng bring magdala a [–] jacket ng jacket. It [–] is [–] cold malamig there doon
12.23 Ben: Is ba it [–] easy madali to -ng find makahanap a [–] room ng kuwarto there roon?
12.24 Ana: Yes oo, but pero we natin have kailangan to -g reserve magpareserba early nang maaga
12.25 Ben: Do [–] you mo know alam ba how kung paano to [–] get pumunta to sa Baguio Baguio?
12.26 Ana: It [–] is [–] better mas mabuti to -ng leave umalis at sa night gabi
12.27 Ben: Then kung gayon, I ko will [–] try susubukan to -ng sleep matulog on sa the [–] bus bus
12.28 Ana: Don't huwag mo forget kalimutan to -g tell sabihin your mo mother sa nanay
12.29 Ben: She siya will [–] be [–] happy matutuwa to -ng hear marinig that iyon
12.30 Ana: Great ayos! We tayo are [–] going pupunta to sa Baguio Baguio to para rest magpahinga and at to para eat kumain!
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
12.16 Ana: I want to visit Baguio next month. Gusto kong bumisita sa Baguio sa susunod na buwan.
12.17 Ben: I would love to come with you! Gustong-gusto kong sumama sa iyo!
12.18 Ana: We need to buy the bus tickets early. Kailangan nating bumili ng tiket sa bus nang maaga.
12.19 Ben: What do you want to see there? Ano ang gusto mong makita roon?
12.20 Ana: I hope to see the strawberry farm in La Trinidad. Umaasa akong makita ang taniman ng strawberry sa La Trinidad.
12.21 Ben: And I want to try the ube jam. At gusto kong tikman ang ube jam.
12.22 Ana: Remember to bring a jacket. It is cold there. Tandaan mong magdala ng jacket. Malamig doon.
12.23 Ben: Is it easy to find a room there? Madali bang makahanap ng kuwarto roon?
12.24 Ana: Yes, but we have to reserve early. Oo, pero kailangan nating magpareserba nang maaga.
12.25 Ben: Do you know how to get to Baguio? Alam mo ba kung paano pumunta sa Baguio?
12.26 Ana: It is better to leave at night. Mas mabuting umalis sa gabi.
12.27 Ben: Then I will try to sleep on the bus. Kung gayon, susubukan kong matulog sa bus.
12.28 Ana: Don't forget to tell your mother. Huwag mong kalimutang sabihin sa nanay mo.
12.29 Ben: She will be happy to hear that. Matutuwa siyang marinig iyon.
12.30 Ana: Great! We are going to Baguio to rest and to eat! Ayos! Pupunta tayo sa Baguio para magpahinga at para kumain!
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
12.16 Ana: I want to visit Baguio next month.
12.17 Ben: I would love to come with you!
12.18 Ana: We need to buy the bus tickets early.
12.19 Ben: What do you want to see there?
12.20 Ana: I hope to see the strawberry farm in La Trinidad.
12.21 Ben: And I want to try the ube jam.
12.22 Ana: Remember to bring a jacket. It is cold there.
12.23 Ben: Is it easy to find a room there?
12.24 Ana: Yes, but we have to reserve early.
12.25 Ben: Do you know how to get to Baguio?
12.26 Ana: It is better to leave at night.
12.27 Ben: Then I will try to sleep on the bus.
12.28 Ana: Don't forget to tell your mother.
12.29 Ben: She will be happy to hear that.
12.30 Ana: Great! We are going to Baguio to rest and to eat!
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Nagpaplano sina Ana at Ben ng biyahe sa Baguio, ang malamig na lungsod sa kabundukan ng Cordillera. Ipinapakita ng kanilang usapan ang halos lahat ng gamit ng "to":
- Pandiwa + to: "want to visit" (12.16), "need to buy" (12.18), "hope to see" (12.20), "try to sleep" (12.27). Laging batayang anyo pagkatapos ng "to". - Would love to / would like to: "I would love to come with you!" (12.17). Mas malakas ang "love" kaysa sa "like"; sa Tagalog, gustong-gusto. - Remember to / don't forget to: "Remember to bring a jacket" (12.22), "Don't forget to tell your mother" (12.28). Ito ay paalala tungkol sa gagawin pa lamang. Tandaan: ang "remember + -ing" ay iba: "I remember visiting Baguio" = Naaalala ko noong bumisita ako sa Baguio (nangyari na). - Pang-uri + to: "easy to find" (12.23), "better to leave" (12.26), "happy to hear" (12.29). Sa 12.23 at 12.26, kailangan ang "it is"; sa Tagalog, wala: Madali bang makahanap…? Mas mabuting umalis… - Have to: "we have to reserve early" (12.24) = kailangan (tingnan ang Aralin 11). - How to: "Do you know how to get to Baguio?" (12.25) = Alam mo ba kung paano pumunta sa Baguio? Dalawang "to" dito: "how to get" (pawatas) at "to Baguio" (pang-ukol, sa). - Layunin: "We are going to Baguio to rest and to eat!" (12.30) = para magpahinga at para kumain. Tatlong "to": "going to Baguio" (sa) at "to rest", "to eat" (para). - Will + pandiwa, walang "to": "I will try" (12.27), "She will be happy" (12.29). Hindi "I will to try".
Ang ube jam ay kilalang pasalubong mula sa Baguio, at ang mga taniman ng strawberry sa La Trinidad, Benguet, malapit sa lungsod, ay dinarayo ng mga turista. Ang "ube" ay hindi isinalin; ginagamit din ang salitang ito sa Ingles.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
- to /tə/ (mahina), /tuː/ (malakas): sa karaniwang pagsasalita, mahina ang "to" at nasa pandiwa ang diin: "I want to EAT." - Huwag ipagpalit ang to, too at two. "I want to go too" = Gusto ko ring pumunta. "Two tickets to Baguio" = Dalawang tiket papuntang Baguio. - Wanna, gonna, gotta: para lamang sa impormal na usapan at sa mga text message. Sa sulatin: want to, going to, have got to. - Sa malakas na anyo, ang /uː/ ay mahaba, mas mahaba kaysa sa "u" ng Tagalog. - Ang /t/ sa "to" ay may buga ng hangin kapag binibigyang-diin: [tʰuː]. Subukan ito nang may papel sa harap ng bibig: dapat gumalaw ang papel. - Pagkatapos ng "to", walang -s, -ed o -ing ang pandiwa: to go, to eat, to visit.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
---
Course Index: [latinum.substack.com/p/index](https://latinum.substack.com/p/index)