Welcome to Lesson 39 of your Polish language journey!
This lesson teaches the Polish word for "all": wszystek, which in everyday speech appears as wszyscy, wszystkie and wszystko. Wszyscy tu są. "Everyone is here." Wszystkie dzieci śpią. "All the children are asleep." Wszystko jest gotowe. "Everything is ready." The word takes a group or a mass as a complete set, with nobody and nothing left out.
English "all" is one word for several jobs, and Polish shares them out by gender and number. "All the people" and "everybody" need the form wszyscy, used for groups that include at least one man. "All the books", "all the women", "all the children" need wszystkie, used for everything else in the plural. "Everything" is wszystko, a neuter singular that stands alone. The vocabulary list gives "all" as a determiner meaning totality, a complete set, so this lesson teaches the three forms together and then shows how Polish expresses "all the" with a singular noun: not with wszystek but with cały "whole": cały dzień "all day, the whole day".
Grammar: the dictionary form is wszystek (masculine), with wszystka (feminine) and wszystko (neuter). The word declines like an ordinary adjective in -ki (compare wielki "big"): genitive wszystkiego, dative wszystkiemu, instrumental wszystkim. In the nominative plural the k changes to c in the masculine-personal form, as in wielcy: wszyscy. Be aware that the masculine and feminine singular, wszystek and wszystka, are uncommon today. What you will meet all the time is the neuter wszystko and the plurals wszyscy and wszystkie, which are often used on their own, as pronouns, meaning "everybody" and "all of them". This lesson uses the dictionary form as its headword in the same way that Lesson 27 used mój.
Etymology: wszystek is an inherited Slavic word, the same family as Czech všechen and Russian весь (ves') "all". Around it Polish has a group of words about totality: wszędzie (everywhere), wszelki (every kind of), każdy (each, every), cały (whole), and the fixed phrases przede wszystkim (above all, first of all) and mimo wszystko (in spite of everything).
Orthography: the word starts with the cluster wsz-, which is pronounced [fʂ]. Write wszyscy with sc, not szcz, and wszystkie with -kie. The phrases przede wszystkim, mimo wszystko, ponad wszystko and po wszystkim are written as separate words. The holiday is written with capitals: Wszystkich Świętych "All Saints' Day".
Frequently Asked Question: What does "wszystek" mean in Polish?
Wszystek means "all, every, the whole of". In practice you meet its forms: wszyscy "all, everybody" (men, or men and women), wszystkie "all" (women only, animals, things), wszystko "everything, all". For "the whole day" or "the whole country" Polish says cały dzień, cała Polska.
Key Takeaways:
- Wszyscy = all, everybody (a group with at least one man: wszyscy ludzie); wszystkie = all (everything else in the plural: wszystkie kobiety, wszystkie dzieci, wszystkie sklepy). - Wszystko = everything: neuter singular, and the verb is neuter too: Wszystko jest gotowe. The relative word after it is co: wszystko, co mam. - The verb agrees: Wszyscy są / Wszystkie są / Wszystko jest. - With a singular noun, Polish uses cały: cały dzień; with a plural, wszystkie means each one of them: wszystkie dni. - Nie wszyscy = not everybody; nie wszystko = not everything. After a negative verb the object goes into the genitive: Nie wiem wszystkiego. - Fixed phrases: przede wszystkim, mimo wszystko, wszystkiego najlepszego, to wszystko, wszyscy razem.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
The word and its family. Each word is given in its citation form, one by one:
wszystek /ˈfʂɨstɛk/ – all (masculine singular, uncommon)
wszystka /ˈfʂɨstka/ – all (feminine singular, uncommon)
wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ – everything, all (neuter singular)
wszyscy /ˈfʂɨst͡sɨ/ – all, everybody (masculine-personal plural)
wszystkie /ˈfʂɨstkjɛ/ – all (non-masculine-personal plural)
wszystkiego /fʂɨstˈkjɛɡɔ/ – of everything (genitive); wszystkiemu /fʂɨstˈkjɛmu/ – to everything (dative)
wszystkim /ˈfʂɨstkim/ – to all; with everything; about everything
wszystkich /ˈfʂɨstkix/ – of all; for all
wszystkimi /fʂɨstˈkimi/ – with all (plural instrumental)
cały /ˈt͡sawɨ/ – whole (masculine), cała /ˈt͡sawa/ feminine, całe /ˈt͡sawɛ/ neuter
wszędzie /ˈfʂɛ̃d͡ʑɛ/ – everywhere
zawsze /ˈzafʂɛ/ – always
razem /ˈrazɛm/ – together
Sounds to watch:
- wsz- at the start is [fʂ]: the w loses its voice before the voiceless sz, so wszystko begins like English "f" followed by a hushing [ʂ], not like "v". Say the two sounds as one quick movement. - sc in wszyscy is two sounds, [s] and [t͡s], so the word ends in a clear [st͡sɨ]. It is not the sound of sz or cz. - -kie- in wszystkie, wszystkiego, wszystkiemu is [kjɛ]: the i only softens the k, and there is no separate "ee" syllable. So wszystkie has two syllables, WSZYST-kie, and wszystkiego has three, wszyst-KIE-go. - Stress falls on the next-to-last syllable: WSZYST-ko, WSZY-scy, WSZYST-kim, wszyst-KIE-go. It does not move to the last syllable in the longer forms. - y is [ɨ], a sound between English "i" in "bit" and the "u" of French "tu" pulled back: wszyscy, wszystko, który. i after k in wszystkim is a plain [i] with a softened [k]. - ą and ę are nasal vowels: są, dziękuję, przyjadą, wiedzą. At the end of a word, ę is often pronounced as a plain [ɛ] in speech (dziękuję [d͡ʑɛŋˈkujɛ]); the IPA lines of this lesson give the citation form with [ɛ̃]. - ł is pronounced like English "w": było, wracało, łąk. rz and ż are the same sound [ʐ]: rżące, może. ó and u are both [u].
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
39.1a Wszyscy all tu here są are.
39.1b Wszyscy /ˈfʂɨst͡sɨ/ all.VIR.PL.NOM tu /tu/ here są /sɔ̃w̃/ be.3PL.PRES
39.2a Wszystko everything jest is gotowe ready.
39.2b Wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ all.N.SG.NOM jest /jɛst/ be.3SG.PRES gotowe /ɡɔˈtɔvɛ/ ready.N.SG.NOM
39.3a Mam I-have wszystko everything.
39.3b Mam /mam/ have.1SG.PRES wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ all.N.SG.ACC
39.4a Wszystkie all dzieci children śpią sleep.
39.4b Wszystkie /ˈfʂɨstkjɛ/ all.NON-VIR.PL.NOM dzieci /ˈd͡ʑɛt͡ɕi/ child.NON-VIR.PL.NOM śpią /ɕpjɔ̃w̃/ sleep.3PL.PRES.IMPERF
39.5a Dziękuję I-thank wam you wszystkim all.
39.5b Dziękuję /d͡ʑɛŋˈkujɛ̃/ thank.1SG.PRES.IMPERF wam /vam/ you.PL.DAT wszystkim /ˈfʂɨstkim/ all.PL.DAT
39.6a Wszystkie all sklepy shops są are dziś today zamknięte closed.
39.6b Wszystkie /ˈfʂɨstkjɛ/ all.NON-VIR.PL.NOM sklepy /ˈsklɛpɨ/ shop.M.PL.NOM są /sɔ̃w̃/ be.3PL.PRES dziś /d͡ʑiɕ/ today zamknięte /zamˈkɲɛ̃tɛ/ closed.NON-VIR.PL.NOM
39.7a Wszyscy all moi my koledzy colleagues mieszkają live w in Krakowie Kraków.
39.7b Wszyscy /ˈfʂɨst͡sɨ/ all.VIR.PL.NOM moi /ˈmɔi/ my.VIR.PL.NOM koledzy /kɔˈlɛd͡zɨ/ colleague.VIR.PL.NOM mieszkają /mjɛʂˈkajɔ̃w̃/ live.3PL.PRES.IMPERF w /v/ in(+LOC) Krakowie /kraˈkɔvjɛ/ Kraków.M.SG.LOC
39.8a Nie not wiem I-know wszystkiego of-everything, ale but wiem I-know dużo much.
39.8b Nie /ɲɛ/ NEG wiem /vjɛm/ know.1SG.PRES wszystkiego /fʂɨstˈkjɛɡɔ/ all.N.SG.GEN ale /ˈalɛ/ but wiem /vjɛm/ know.1SG.PRES dużo /ˈduʐɔ/ much
39.9a Wczoraj yesterday rozmawialiśmy we-talked długo long o about wszystkim everything.
39.9b Wczoraj /ˈft͡ʂɔraj/ yesterday rozmawialiśmy /rɔzmaˈvjaliɕmɨ/ talk.PAST.VIR.1PL.IMPERF długo /ˈdwuɡɔ/ long o /ɔ/ about(+LOC) wszystkim /ˈfʂɨstkim/ all.N.SG.LOC
39.10a Przede before wszystkim all musisz you-must odpocząć to-rest.
39.10b Przede /ˈpʂɛdɛ/ before(+INS) wszystkim /ˈfʂɨstkim/ all.N.SG.INS musisz /ˈmuɕiʂ/ must.2SG.PRES.IMPERF odpocząć /ɔtˈpɔt͡ʂɔ̃t͡ɕ/ rest.INF.PERF
39.11a Nie not wszystko everything złoto gold, co what się itself świeci shines.
39.11b Nie /ɲɛ/ NEG wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ all.N.SG.NOM złoto /ˈzwɔtɔ/ gold.N.SG.NOM co /t͡sɔ/ REL.NOM się /ɕɛ̃/ REFL.ACC świeci /ˈɕfjɛt͡ɕi/ shine.3SG.PRES.IMPERF
39.12a Wszystko everything dobre good, co what się itself dobrze well kończy ends.
39.12b Wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ all.N.SG.NOM dobre /ˈdɔbrɛ/ good.N.SG.NOM co /t͡sɔ/ REL.NOM się /ɕɛ̃/ REFL.ACC dobrze /ˈdɔbʐɛ/ well kończy /ˈkɔɲt͡ʂɨ/ end.3SG.PRES.IMPERF
39.13a Mimo despite wszystko everything warto worth było was spróbować to-try.
39.13b Mimo /ˈmimɔ/ despite wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ all.N.SG.ACC(FIXED) warto /ˈvartɔ/ worth.IMPERS było /ˈbɨwɔ/ be.PAST.N.SG spróbować /sprɔˈbɔvat͡ɕ/ try.INF.PERF
39.14a Wszystkiego of-everything najlepszego of-best z from okazji occasion urodzin of-birthday!
39.14b Wszystkiego /fʂɨstˈkjɛɡɔ/ all.N.SG.GEN najlepszego /najˈlɛpʂɛɡɔ/ best.N.SG.GEN z /z/ from(+GEN) okazji /ɔˈkazji/ occasion.F.SG.GEN urodzin /uˈrɔd͡ʑin/ birthday.F.PL.GEN
39.15a Wszyscy all za for jednego one, jeden one za for wszystkich all.
39.15b Wszyscy /ˈfʂɨst͡sɨ/ all.VIR.PL.NOM za /za/ for(+ACC) jednego /jɛdˈnɛɡɔ/ one.VIR.SG.ACC jeden /ˈjɛdɛn/ one.M.SG.NOM za /za/ for(+ACC) wszystkich /ˈfʂɨstkix/ all.VIR.PL.ACC
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
39.1 Wszyscy tu są. → "Everyone is here."
39.2 Wszystko jest gotowe. → "Everything is ready."
39.3 Mam wszystko. → "I have everything."
39.4 Wszystkie dzieci śpią. → "All the children are asleep."
39.5 Dziękuję wam wszystkim. → "Thank you all."
39.6 Wszystkie sklepy są dziś zamknięte. → "All the shops are closed today."
39.7 Wszyscy moi koledzy mieszkają w Krakowie. → "All my colleagues live in Kraków."
39.8 Nie wiem wszystkiego, ale wiem dużo. → "I don't know everything, but I know a lot."
39.9 Wczoraj rozmawialiśmy długo o wszystkim. → "Yesterday we talked for a long time about everything."
39.10 Przede wszystkim musisz odpocząć. → "First of all, you must rest."
39.11 Nie wszystko złoto, co się świeci. → "All that glitters is not gold." (a proverb)
39.12 Wszystko dobre, co się dobrze kończy. → "All's well that ends well." (a proverb)
39.13 Mimo wszystko warto było spróbować. → "In spite of everything, it was worth trying."
39.14 Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin! → "All the best on your birthday!"
39.15 Wszyscy za jednego, jeden za wszystkich. → "All for one, one for all."
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
39.1 Wszyscy tu są.
39.2 Wszystko jest gotowe.
39.3 Mam wszystko.
39.4 Wszystkie dzieci śpią.
39.5 Dziękuję wam wszystkim.
39.6 Wszystkie sklepy są dziś zamknięte.
39.7 Wszyscy moi koledzy mieszkają w Krakowie.
39.8 Nie wiem wszystkiego, ale wiem dużo.
39.9 Wczoraj rozmawialiśmy długo o wszystkim.
39.10 Przede wszystkim musisz odpocząć.
39.11 Nie wszystko złoto, co się świeci.
39.12 Wszystko dobre, co się dobrze kończy.
39.13 Mimo wszystko warto było spróbować.
39.14 Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin!
39.15 Wszyscy za jednego, jeden za wszystkich.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
These are the grammar rules for wszystek in Polish:
1. What the word is: three forms, three jobs
- Wszystek is a quantifying word that declines like an adjective. It takes a whole group or mass as a complete set: nobody and nothing is left out. The dictionaries list it as an adjective (the Wielki słownik języka polskiego PAN) or as a pronoun (Polish Wiktionary), because it is used in both ways: with a noun (wszystkie sklepy, 39.6) and alone (Wszyscy tu są, 39.1). - In today's Polish only three forms are common. Wszyscy is the plural for groups of men, or of men and women, and it is the word for "everybody": 39.1. Wszystkie is the plural for everything else: women only, animals, objects, children: 39.4, 39.6. Wszystko is the neuter singular, "everything": 39.2, 39.3. - The masculine singular wszystek and the feminine singular wszystka are uncommon in modern Polish and belong mostly to older or literary texts, where they mean "the whole of". A trace of the old dative plural remains in the formula wszem wobec i każdemu z osobna "to all in general and to each in particular", found in proclamations.
2. The forms
The word has the endings of an adjective with a stem in k. In the singular:
- Masculine: wszystek, wszystkiego, wszystkiemu, wszystkiego (accusative, animate) or wszystek (inanimate), wszystkim, wszystkim - Feminine: wszystka, wszystkiej, wszystkiej, wszystką, wszystką, wszystkiej - Neuter: wszystko, wszystkiego, wszystkiemu, wszystko, wszystkim, wszystkim
In the plural:
- Masculine-personal: wszyscy, wszystkich, wszystkim, wszystkich, wszystkimi, wszystkich - Non-masculine-personal: wszystkie, wszystkich, wszystkim, wszystkie, wszystkimi, wszystkich
(The order is nominative, genitive, dative, accusative, instrumental, locative. The vocative is the same as the nominative.)
Notice that wszystkim has several jobs: the neuter singular instrumental and locative (przede wszystkim, 39.10, o wszystkim, 39.9) and the plural dative (wam wszystkim, 39.5). The context tells them apart. And notice that wszystkich is the genitive, the accusative of persons and the locative of the plural: za wszystkich (39.15) is an accusative, dla wszystkich a genitive.
3. Which plural? wszyscy or wszystkie
Polish plural nouns split into two groups, and the word for "all" follows the noun:
- Wszyscy goes with the masculine-personal group: men and groups with at least one man. Wszyscy ludzie "all people", wszyscy studenci "all the students", wszyscy koledzy (39.7). A mixed group of women and men is also masculine-personal: Wszyscy byli zmęczeni. "Everyone was tired." - Wszystkie goes with every other plural: women (wszystkie kobiety), animals (wszystkie psy), objects (wszystkie sklepy, 39.6) and children (wszystkie dzieci, 39.4, because dzieci is in the non-masculine-personal group). - The verb, the adjective and the past participle agree with the group: Wszyscy byli zmęczeni. Wszystkie były zmęczone. The present of "to be" is the same for both: są (39.1, 39.6). - Position: wszystkie moje książki "all my books": the word for "all" comes first, then the possessive (39.7: wszyscy moi koledzy). - A pronoun can be joined to it: my wszyscy "all of us", wy wszyscy "all of you", oni wszyscy "all of them": My wszyscy jesteśmy zmęczeni. "We are all tired." After a verb it can stand alone as well: wszyscy razem "all together": Poszliśmy tam wszyscy razem. "We all went there together."
4. Wszystko: neuter, with co
- Wszystko takes a verb in the third person singular, neuter in the past: Wszystko jest dobrze. Wszystko było gotowe. Do not write wszystko są. - It cannot be followed by a noun in the way English does ("all the water"). Polish says cała woda (see section 5) or uses wszystko by itself: Wszystko mi się tu podoba. "I like everything here." - After wszystko the relative word is co, not które or który: Wszystko, co mam, jest twoje. "Everything I have is yours." (39.11 and 39.12 have the same word: złoto, co się świeci, dobre, co się dobrze kończy.) After wszyscy and wszystkie the relative word agrees with them: Wszyscy, którzy tam byli, wiedzą. "All who were there know." Wszystkie książki, które kupiłem... "All the books that I bought..." - The word changes its case as the sentence needs it. Accusative: Mam wszystko (39.3), Zapłacę za wszystko (39.21), ponad wszystko. Genitive: Nie wiem wszystkiego (39.8) and dotyka wszystkiego (39.29), and in Wszystkiego najlepszego! (39.14). Dative: przygląda się wszystkiemu (39.28), wam wszystkim (39.5). Locative: o wszystkim (39.9), po wszystkim. Instrumental: przede wszystkim (39.10), ze wszystkim.
5. Wszystko, wszyscy or cały?
English "all the" with a singular noun, or "the whole", is not translated with wszystek. Polish uses cały, cała, całe "whole":
- Cały dzień "the whole day", cała Polska "the whole of Poland", całe życie "all my life". These speak of one thing, or one stretch of time, as an unbroken whole. - Wszystkie dni "all the days", wszyscy Polacy "all the Poles". These speak of every individual in a group of many, one by one. The difference is real: Cały dzień padał deszcz. "It rained all day long, without a break." Wszystkie dni były deszczowe. "Every single day was rainy." - Cały also has a plural, całe noce "whole nights", which stresses duration; it is a different word from wszystkie noce "every night". - With a person, cały is usually "all of him / her": Jest cały mokry. "He is wet all over."
6. Not all: nie wszystko, nie wszyscy
- Nie wszystko and nie wszyscy mean "not everything" and "not everybody": 39.11 (Nie wszystko złoto, co się świeci): not everything that shines is gold. Nie wszyscy lubią kawę. "Not everybody likes coffee." - When the negation belongs to the verb, the object goes into the genitive: Nie wiem wszystkiego (39.8) "I don't know everything". Compare Wiem wszystko "I know everything". Do not write Nie wiem wszystko. - "Nobody" and "nothing" are different words: nikt and nic. Nikt nie przyszedł. "Nobody came."
7. Fixed phrases
- przede wszystkim – above all, first of all (39.10) - mimo wszystko – in spite of everything, all the same (39.13) - ponad wszystko – above everything: Kocha ją ponad wszystko. "He loves her above all things." - po wszystkim – afterwards, when it was all over: Po wszystkim poszliśmy na kawę. "When it was all over, we went for coffee." - to wszystko – that is all: Czy to wszystko? "Is that all?" (the shop assistant's question) – Tak, to wszystko, dziękuję. - wszystko jedno – all the same: Mnie jest wszystko jedno. "It's all one to me." - wszystko w porządku – everything is in order: Wszystko w porządku? "Is everything all right?" - wszystko będzie dobrze – everything will be fine - wszystkiego najlepszego – all the best, said for a birthday or a name day (39.14); also wszystkiego dobrego when parting - wszyscy razem – all together - Dzień dobry wszystkim! – "Good morning, everybody!" Witam wszystkich. – "Welcome, everybody."
Three sayings in the lesson use the word in the neuter and the plural: the proverbs Nie wszystko złoto, co się świeci (39.11) and Wszystko dobre, co się dobrze kończy (39.12), and the motto Wszyscy za jednego, jeden za wszystkich (39.15), the Polish form of "all for one, one for all".
8. Related words
- wszędzie – everywhere; zawsze – always; wszelki – every kind of, any (wszelkie prawa zastrzeżone "all rights reserved") - każdy – each, every, in the singular (każdy z nas "each of us"); where English "everyone" can be either, Polish wszyscy counts the group, and każdy looks at each member - cały – whole; całość – the whole, the totality
Common Mistakes English Speakers Make:
- Writing the neuter for people: Wszystko ludzie są tu. → Wszyscy ludzie są tu. - Using wszyscy for objects or for women alone: Wszyscy sklepy są zamknięte. → Wszystkie sklepy są zamknięte. Wszyscy kobiety. → Wszystkie kobiety. - Using wszystkie for a group with men: Wszystkie koledzy. → Wszyscy koledzy. - Translating "all day" word for word: Wszystek dzień. / Wszystkie dzień. → Cały dzień. - Using który after wszystko: Wszystko, które mam. → Wszystko, co mam. - Making the verb plural after wszystko: Wszystko są dobre. → Wszystko jest dobre. (and Wszystko było dobre) - Leaving the object in the accusative after a negative: Nie wiem wszystko. → Nie wiem wszystkiego. - Writing it as one word: przedewszystkim, mimowszystko → przede wszystkim, mimo wszystko. - Pronouncing the first sound as [v]: wszystko begins with [fʂ]. - Using wszystko for "all" with a noun, as in "all the water": wszystko woda → cała woda. - Forgetting the case that the verb or preposition demands: Dziękuję za wszystkie. does not mean "thank you for everything": → Dziękuję za wszystko.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Frequency and register
Wszyscy, wszystkie and wszystko are very common words, used in every register: conversation, news, official documents and poetry. The singular forms wszystek and wszystka are the exception: they belong to dialect and old literature, and a learner can leave them until reading older texts.
Wszystkiego najlepszego: birthdays and name days
The standard wish on a birthday (urodziny) or on a name day (imieniny) is Wszystkiego najlepszego!, literally "of everything the best". Poles celebrate name days too, on the day of the saint whose name they bear, and the same wish is said then. At a birthday party the traditional song is Sto lat, "a hundred years". Wishes from many people at once are written Wszystkiego najlepszego od wszystkich, "from all of us".
Wszystkich Świętych
All Saints' Day, Wszystkich Świętych, is on 1 November and is a public holiday in Poland. Families travel to visit the graves of relatives and light candles (znicze) on them, and in the evening many cemeteries are lit with thousands of small flames. The name is a genitive plural, day of All Saints, with wszystkich in front. The next day, 2 November, is Zaduszki, All Souls' Day.
Wszyscy for the group, każdy for the individual
Polish likes to count the group: Wszyscy mają się złożyć (39.20) "everybody is to chip in". When a speaker wants to look at each person, they use każdy "each": Każdy ma swój talent. "Everyone has a talent of their own." The difference is small, but you will hear it every day: Dzień dobry wszystkim greets a whole room at once as you enter, and Witam wszystkich opens a meeting.
Wszystko płynie
Among sayings, Wszystko płynie "everything flows" is the Polish form of the Greek panta rhei, which is attributed to Heraclitus. Another popular saying is Wszystko albo nic "all or nothing". Both use wszystko alone, as a complete statement.
Wszem wobec
The old dative wszem is preserved only in the formula wszem wobec i każdemu z osobna, once used at the opening of a proclamation, and today used jokingly for any loud announcement. If you hear it, it is not a mistake, it is a fossil.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz (1834), Book I (Księga pierwsza: Gospodarstwo), the evening scene at the manor, when the farm returns home. The lines are given in modern spelling, as in the Wolne Lektury text, and were checked against the 1834 print on Polish Wikisource (which has s pastwisk, mosiężnemi, daléj, zwolna, skoszonéj, któréj). Two old forms of the poet's own language are kept: the accusative w ulice (modern w ulicę) and the instrumental plural dzwonki, "with bells" (modern dzwonkami). The English translation is a literal one prepared for this lesson.
Part F-A: Interlinear Analysis
F.1a W in ślad track gospodarza of-the-master wszystko everything ze from żniwa harvest i and z from boru pine-forest,
F.1b W /v/ in(+ACC) ślad /ɕlat/ track.M.SG.ACC gospodarza /ɡɔspɔˈdaʐa/ master.M.SG.GEN wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ all.N.SG.NOM ze /zɛ/ from(+GEN) żniwa /ˈʐɲiva/ harvest.N.SG.GEN i /i/ and z /z/ from(+GEN) boru /ˈbɔru/ pine-forest.M.SG.GEN
F.2a I and z from łąk meadows, i and z from pastwisk pastures razem together wracało returned do to dworu manor.
F.2b I /i/ and z /z/ from(+GEN) łąk /wɔ̃k/ meadow.F.PL.GEN i /i/ and z /z/ from(+GEN) pastwisk /ˈpastfisk/ pasture.N.PL.GEN razem /ˈrazɛm/ together wracało /vraˈt͡sawɔ/ return.PAST.N.SG.IMPERF do /dɔ/ to(+GEN) dworu /ˈdvɔru/ manor.M.SG.GEN
F.3a Tu here owiec of-sheep trzoda flock becząc bleating w into ulice lane się itself tłoczy crowds
F.3b Tu /tu/ here owiec /ˈɔvjɛt͡s/ sheep.F.PL.GEN trzoda /ˈtʂɔda/ flock.F.SG.NOM becząc /ˈbɛ̃t͡ʂɔ̃t͡s/ bleat.ADV.PTCP.IMPERF w /v/ in(+ACC) ulice /uˈlit͡sɛ/ lane.F.SG.ACC(OLD) się /ɕɛ̃/ REFL.ACC tłoczy /ˈtwɔt͡ʂɨ/ crowd.3SG.PRES.IMPERF
F.4a I and wznosi raises chmurę cloud pyłu of-dust; dalej further z with wolna slowness kroczy strides
F.4b I /i/ and wznosi /ˈvznɔɕi/ raise.3SG.PRES.IMPERF chmurę /ˈxmurɛ̃/ cloud.F.SG.ACC pyłu /ˈpɨwu/ dust.M.SG.GEN dalej /ˈdalɛj/ further z wolna /ˈzvɔlna/ slowly (z + wolna) kroczy /ˈkrɔt͡ʂɨ/ stride.3SG.PRES.IMPERF
F.5a Stado herd cielic of-heifers tyrolskich Tyrolean z with mosiężnymi brass dzwonki bells;
F.5b Stado /ˈstadɔ/ herd.N.SG.NOM cielic /ˈt͡ɕɛlit͡s/ heifer.F.PL.GEN tyrolskich /tɨˈrɔlskix/ Tyrolean.F.PL.GEN z /z/ with(+INS) mosiężnymi /mɔɕɛ̃ʐˈnɨmi/ brass.M.PL.INS dzwonki /ˈd͡zvɔŋki/ bell.M.PL.INS(OLD)
F.6a Tam there konie horses rżące neighing lecą fly ze from skoszonej mown łąki meadow:
F.6b Tam /tam/ there konie /ˈkɔɲɛ/ horse.M.PL.NOM rżące /ˈrʐɔ̃t͡sɛ/ neighing.NON-VIR.PL.NOM lecą /ˈlɛt͡sɔ̃w̃/ fly.3PL.PRES.IMPERF ze /zɛ/ from(+GEN) skoszonej /skɔˈʂɔnɛj/ mown.F.SG.GEN łąki /ˈwɔ̃ki/ meadow.F.SG.GEN
F.7a Wszystko everything bieży runs ku towards studni well, której whose ramię arm z of drzewa wood
F.7b Wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ all.N.SG.NOM bieży /ˈbjɛʐɨ/ run.3SG.PRES.IMPERF ku /ku/ towards(+DAT) studni /ˈstudɲi/ well.F.SG.DAT której /ˈkturɛj/ which.F.SG.GEN ramię /ˈramjɛ̃/ arm.N.SG.NOM z /z/ of(+GEN) drzewa /ˈd͡ʐɛva/ wood.N.SG.GEN
F.8a Raz time wraz with-time skrzypi creaks i and napój drink w into koryta troughs rozlewa pours.
F.8b Raz /ras/ time.M.SG.ACC wraz /vras/ at-once skrzypi /ˈskʂɨpi/ creak.3SG.PRES.IMPERF i /i/ and napój /ˈnapuj/ drink.M.SG.ACC w /v/ in(+ACC) koryta /kɔˈrɨta/ trough.N.PL.ACC rozlewa /rɔzˈlɛva/ pour.3SG.PRES.IMPERF
Part F-B: Natural Text with Translation
F.1 W ślad gospodarza wszystko ze żniwa i z boru, → "In the master's footsteps everything from the harvest and from the pine forest,"
F.2 I z łąk, i z pastwisk razem wracało do dworu. → "And from the meadows and from the pastures came back together to the manor."
F.3 Tu owiec trzoda becząc w ulice się tłoczy → "Here a flock of sheep, bleating, crowds into the lane"
F.4 I wznosi chmurę pyłu; dalej z wolna kroczy → "And raises a cloud of dust; further on, slowly, strides"
F.5 Stado cielic tyrolskich z mosiężnymi dzwonki; → "A herd of Tyrolean heifers with brass bells;"
F.6 Tam konie rżące lecą ze skoszonej łąki: → "There neighing horses race from the mown meadow:"
F.7 Wszystko bieży ku studni, której ramię z drzewa → "Everything runs to the well, whose wooden arm"
F.8 Raz wraz skrzypi i napój w koryta rozlewa. → "Creaks again and again and pours the drink into the troughs."
Part F-C: Original Polish Text
W ślad gospodarza wszystko ze żniwa i z boru,
I z łąk, i z pastwisk razem wracało do dworu.
Tu owiec trzoda becząc w ulice się tłoczy
I wznosi chmurę pyłu; dalej z wolna kroczy
Stado cielic tyrolskich z mosiężnymi dzwonki;
Tam konie rżące lecą ze skoszonej łąki:
Wszystko bieży ku studni, której ramię z drzewa
Raz wraz skrzypi i napój w koryta rozlewa.
Part F-D: Grammar and Literary Commentary
The passage is an evening tableau from Book I, where Mickiewicz describes life at Soplicowo, a Lithuanian manor. At the end of the working day the whole estate moves homeward behind its master, and the poet sets the scene out in a single movement, from the general to the particular.
Wszystko in the first line is the neuter singular used as a collective: it means "everything that works and lives on the farm" as it comes in from the fields. Because it is a neuter singular, the verb is the neuter singular too, wracało (F.2), even though the things that follow are many. This is the rule of section 4 of Section D: wszystko takes the third person singular. The line does not say what "everything" is; it announces the whole, and the next lines unpack it into the sheep (F.3), the heifers (F.5) and the horses (F.6). Then wszystko returns in F.7 with another singular verb, bieży: "everything runs to the well". This is the way poets and storytellers use wszystko: first the whole, then the parts, then the whole again.
W ślad gospodarza is "in the track of the master", with ślad in the accusative after w, as it is a movement, and gospodarza in the genitive. The places "everything" comes from are in the genitive after z / ze "from": ze żniwa, z boru, z łąk, z pastwisk. The repeated i z ... i z ... gives the list its easy, rolling rhythm. Żniwo is the harvest (the cutting of the grain; here, the harvest field), bór a pine forest, łąka a meadow, and pastwisko a pasture. Razem is "together": the whole farm returns as one body.
Becząc is the adverbial participle of beczeć "to bleat", formed from the imperfective verb: "while bleating". Owiec trzoda has the genitive before the noun it depends on, a poetic inversion; in plain prose it would be trzoda owiec. Tłoczyć się is "to crowd, to press together", and w ulice is the older form of the accusative singular ulicę, of motion into the lane. The next lines have a postponed subject: dalej z wolna kroczy / stado cielic, "further on, slowly, strides a herd of heifers". The verb comes before its subject, as is usual in verse. Z mosiężnymi dzwonki keeps the old instrumental plural of Mickiewicz's day; in modern Polish the noun takes the ending -ami, dzwonkami. Tam konie rżące lecą continues the movement, with tam "there" (Lesson 38) pointing to the field. In F.7, której ramię z drzewa is "whose arm (is) of wood": której is the relative word in the genitive, standing for the well, and ramię z drzewa is the long wooden sweep of the well. Raz wraz is "again and again". The subject of skrzypi and rozlewa is that arm of the well.
Rhythm and rhyme: the lines are in the thirteen-syllable verse (trzynastozgłoskowiec) of the poem, in rhymed couplets: boru rhymes with dworu, tłoczy with kroczy, dzwonki with łąki, drzewa with rozlewa. W ślad go-spo-da-rza wszy-stko ze żni-wa i z bo-ru: thirteen syllables, with a break after the seventh (wszystko).
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Pronouns and determiners are taught through dialogue and messaging. These are messages between a sister and a brother, Ania and Piotr, a few days before their grandmother's birthday party. They use the word for "all" in its main forms, as people, as things, and as "everything": wszyscy, wszystkie and wszystko, in the nominative and in the other cases.
Part A: Interlinear Construed Text
39.16a Ania: Ania: Piotrze Piotr, czy whether wszyscy all już already wiedzą know o about niedzieli Sunday?
39.16b Ania /ˈaɲa/ Ania.F.SG.NOM Piotrze /ˈpjɔtʂɛ/ Piotr.M.SG.VOC czy /t͡ʂɨ/ QUEST wszyscy /ˈfʂɨst͡sɨ/ all.VIR.PL.NOM już /juʂ/ already wiedzą /ˈvjɛd͡ʑɔ̃w̃/ know.3PL.PRES.IMPERF o /ɔ/ about(+LOC) niedzieli /ɲɛˈd͡ʑɛli/ Sunday.F.SG.LOC
39.17a Piotr: Piotr: Tak yes, napisałem I-wrote do to wszystkich all. Wszyscy all przyjadą will-come.
39.17b Piotr /pjɔtr/ Piotr.M.SG.NOM Tak /tak/ yes napisałem /napiˈsawɛm/ write.PAST.M.1SG.PERF do /dɔ/ to(+GEN) wszystkich /ˈfʂɨstkix/ all.VIR.PL.GEN Wszyscy /ˈfʂɨst͡sɨ/ all.VIR.PL.NOM przyjadą /pʂɨˈjadɔ̃w̃/ arrive.3PL.FUT.PERF
39.18a Ania: Ania: Świetnie splendid! Mam I-have już already wszystkie all składniki ingredients na for tort cake.
39.18b Ania /ˈaɲa/ Ania.F.SG.NOM Świetnie /ˈɕfjɛtɲɛ/ splendidly Mam /mam/ have.1SG.PRES już /juʂ/ already wszystkie /ˈfʂɨstkjɛ/ all.NON-VIR.PL.ACC składniki /skwadˈɲiki/ ingredient.M.PL.ACC na /na/ for(+ACC) tort /tɔrt/ cake.M.SG.ACC
39.19a Piotr: Piotr: A and ja I kupiłem bought kwiaty flowers i and wszystko everything, co what babcia grandma lubi likes.
39.19b Piotr /pjɔtr/ Piotr.M.SG.NOM A /a/ and ja /ja/ I.NOM kupiłem /kuˈpiwɛm/ buy.PAST.M.1SG.PERF kwiaty /ˈkfjatɨ/ flower.M.PL.ACC i /i/ and wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ all.N.SG.ACC co /t͡sɔ/ REL.ACC babcia /ˈbapt͡ɕa/ grandma.F.SG.NOM lubi /ˈlubi/ like.3SG.PRES.IMPERF
39.20a Ania: Ania: A and prezent present? Zosia Zosia mówi says, że that wszyscy all mają are-to się themselves złożyć to-chip-in.
39.20b Ania /ˈaɲa/ Ania.F.SG.NOM A /a/ and prezent /ˈprɛzɛnt/ present.M.SG.NOM Zosia /ˈzɔɕa/ Zosia.F.SG.NOM mówi /ˈmuvi/ say.3SG.PRES.IMPERF że /ʐɛ/ that.CONJ wszyscy /ˈfʂɨst͡sɨ/ all.VIR.PL.NOM mają /ˈmajɔ̃w̃/ have.3PL.PRES(=OBLIGATION) się /ɕɛ̃/ REFL.ACC złożyć /ˈzwɔʐɨt͡ɕ/ chip-in.INF.PERF
39.21a Piotr: Piotr: Dobrze well, ja I zapłacę will-pay za for wszystko everything, a and wy you oddacie will-give-back mi to-me w on niedzielę Sunday.
39.21b Piotr /pjɔtr/ Piotr.M.SG.NOM Dobrze /ˈdɔbʐɛ/ well ja /ja/ I.NOM zapłacę /zaˈpwat͡sɛ̃/ pay.1SG.FUT.PERF za /za/ for(+ACC) wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ all.N.SG.ACC a /a/ and wy /vɨ/ you.PL.NOM oddacie /ɔdˈdat͡ɕɛ/ give-back.2PL.FUT.PERF mi /mi/ I.DAT w /v/ in(+ACC) niedzielę /ɲɛˈd͡ʑɛlɛ̃/ Sunday.F.SG.ACC
39.22a Ania: Ania: Dziękuję I-thank ci you za for wszystko everything, braciszku little-brother!
39.22b Ania /ˈaɲa/ Ania.F.SG.NOM Dziękuję /d͡ʑɛŋˈkujɛ̃/ thank.1SG.PRES.IMPERF ci /t͡ɕi/ you.SG.DAT za /za/ for(+ACC) wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ all.N.SG.ACC braciszku /braˈt͡ɕiʂku/ little-brother.M.SG.VOC
39.23a Piotr: Piotr: Nie not ma has za for co what. Wszyscy all pomagają help, więc so to it nic nothing trudnego difficult.
39.23b Piotr /pjɔtr/ Piotr.M.SG.NOM Nie /ɲɛ/ NEG ma /ma/ have.3SG.PRES(=EXIST) za /za/ for(+ACC) co /t͡sɔ/ what.ACC Wszyscy /ˈfʂɨst͡sɨ/ all.VIR.PL.NOM pomagają /pɔmaˈɡajɔ̃w̃/ help.3PL.PRES.IMPERF więc /vjɛ̃t͡s/ so to /tɔ/ it.N.SG.NOM nic /ɲit͡s/ nothing.NOM trudnego /trudˈnɛɡɔ/ difficult.N.SG.GEN
39.24a Ania: Ania: Wszystkie all pokoje rooms są are już already posprzątane tidied, ale but w in kuchni kitchen jest is jeszcze still bałagan mess.
39.24b Ania /ˈaɲa/ Ania.F.SG.NOM Wszystkie /ˈfʂɨstkjɛ/ all.NON-VIR.PL.NOM pokoje /pɔˈkɔjɛ/ room.M.PL.NOM są /sɔ̃w̃/ be.3PL.PRES już /juʂ/ already posprzątane /pɔspʂɔ̃ˈtanɛ/ tidied.NON-VIR.PL.NOM ale /ˈalɛ/ but w /v/ in(+LOC) kuchni /ˈkuxɲi/ kitchen.F.SG.LOC jest /jɛst/ be.3SG.PRES jeszcze /ˈjɛʂt͡ʂɛ/ still bałagan /baˈwaɡan/ mess.M.SG.NOM
39.25a Piotr: Piotr: Spokojnie calmly, w on sobotę Saturday wszyscy all ci you pomożemy we-will-help.
39.25b Piotr /pjɔtr/ Piotr.M.SG.NOM Spokojnie /spɔˈkɔjɲɛ/ calmly w /v/ in(+ACC) sobotę /sɔˈbɔtɛ̃/ Saturday.F.SG.ACC wszyscy /ˈfʂɨst͡sɨ/ all.VIR.PL.NOM ci /t͡ɕi/ you.SG.DAT pomożemy /pɔˈmɔʐɛmɨ/ help.1PL.FUT.PERF
39.26a Ania: Ania: Babcia grandma lubi likes, kiedy when wszystko everything jest is na on swoim own miejscu place.
39.26b Ania /ˈaɲa/ Ania.F.SG.NOM Babcia /ˈbapt͡ɕa/ grandma.F.SG.NOM lubi /ˈlubi/ like.3SG.PRES.IMPERF kiedy /ˈkjɛdɨ/ when wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ all.N.SG.NOM jest /jɛst/ be.3SG.PRES na /na/ on(+LOC) swoim /ˈsfɔim/ own.N.SG.LOC miejscu /ˈmjɛjst͡su/ place.N.SG.LOC
39.27a Piotr: Piotr: Wiem I-know. Zawsze always mówi says, że that wszystko everything ma has swój its czas time.
39.27b Piotr /pjɔtr/ Piotr.M.SG.NOM Wiem /vjɛm/ know.1SG.PRES Zawsze /ˈzafʂɛ/ always mówi /ˈmuvi/ say.3SG.PRES.IMPERF że /ʐɛ/ that.CONJ wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ all.N.SG.NOM ma /ma/ have.3SG.PRES swój /sfuj/ own.M.SG.ACC czas /t͡ʂas/ time.M.SG.ACC
39.28a Ania: Ania: Zosia Zosia przyjedzie will-come z with małym small Jankiem Janek, który who przygląda looks się himself wszystkiemu to-everything z with wielką great ciekawością curiosity.
39.28b Ania /ˈaɲa/ Ania.F.SG.NOM Zosia /ˈzɔɕa/ Zosia.F.SG.NOM przyjedzie /pʂɨˈjɛd͡ʑɛ/ arrive.3SG.FUT.PERF z /z/ with(+INS) małym /ˈmawɨm/ small.M.SG.INS Jankiem /ˈjaŋkjɛm/ Janek.M.SG.INS który /ˈkturɨ/ who.M.SG.NOM przygląda /pʂɨˈɡlɔ̃da/ look-at.3SG.PRES.IMPERF się /ɕɛ̃/ REFL.ACC wszystkiemu /fʂɨstˈkjɛmu/ all.N.SG.DAT z /z/ with(+INS) wielką /ˈvjɛlkɔ̃w̃/ great.F.SG.INS ciekawością /t͡ɕɛkaˈvɔɕt͡ɕɔ̃w̃/ curiosity.F.SG.INS
39.29a Piotr: Piotr: Janek Janek? On he dotyka touches wszystkiego of-everything i and chce wants wszystko everything wiedzieć to-know!
39.29b Piotr /pjɔtr/ Piotr.M.SG.NOM Janek /ˈjanɛk/ Janek.M.SG.NOM On /ɔn/ he.M.SG.NOM dotyka /dɔˈtɨka/ touch.3SG.PRES.IMPERF wszystkiego /fʂɨstˈkjɛɡɔ/ all.N.SG.GEN i /i/ and chce /xt͡sɛ/ want.3SG.PRES.IMPERF wszystko /ˈfʂɨstkɔ/ all.N.SG.ACC wiedzieć /ˈvjɛd͡ʑɛt͡ɕ/ know.INF.IMPERF
39.30a Ania: Ania: To that dobrze good. Niech let wszyscy all będą be szczęśliwi happy, a and babcia grandma najbardziej most!
39.30b Ania /ˈaɲa/ Ania.F.SG.NOM To /tɔ/ that.N.SG.NOM dobrze /ˈdɔbʐɛ/ well Niech /ɲɛx/ let.PTCL wszyscy /ˈfʂɨst͡sɨ/ all.VIR.PL.NOM będą /ˈbɛ̃dɔ̃w̃/ be.3PL.FUT szczęśliwi /ʂt͡ʂɛ̃ˈɕlivi/ happy.VIR.PL.NOM a /a/ and babcia /ˈbapt͡ɕa/ grandma.F.SG.NOM najbardziej /najˈbard͡ʑɛj/ most
Part B: Natural Sentences
39.16 Ania: Piotrze, czy wszyscy już wiedzą o niedzieli? → "Ania: Piotr, does everyone already know about Sunday?"
39.17 Piotr: Tak, napisałem do wszystkich. Wszyscy przyjadą. → "Piotr: Yes, I wrote to everyone. Everybody will come."
39.18 Ania: Świetnie! Mam już wszystkie składniki na tort. → "Ania: Great! I already have all the ingredients for the cake."
39.19 Piotr: A ja kupiłem kwiaty i wszystko, co babcia lubi. → "Piotr: And I bought flowers and everything Grandma likes."
39.20 Ania: A prezent? Zosia mówi, że wszyscy mają się złożyć. → "Ania: And the present? Zosia says everyone is to chip in."
39.21 Piotr: Dobrze, ja zapłacę za wszystko, a wy oddacie mi w niedzielę. → "Piotr: Fine, I'll pay for everything, and you can pay me back on Sunday."
39.22 Ania: Dziękuję ci za wszystko, braciszku! → "Ania: Thank you for everything, little brother!"
39.23 Piotr: Nie ma za co. Wszyscy pomagają, więc to nic trudnego. → "Piotr: Don't mention it. Everyone is helping, so it's nothing difficult."
39.24 Ania: Wszystkie pokoje są już posprzątane, ale w kuchni jest jeszcze bałagan. → "Ania: All the rooms are already tidied, but there is still a mess in the kitchen."
39.25 Piotr: Spokojnie, w sobotę wszyscy ci pomożemy. → "Piotr: Don't worry, on Saturday we'll all help you."
39.26 Ania: Babcia lubi, kiedy wszystko jest na swoim miejscu. → "Ania: Grandma likes it when everything is in its place."
39.27 Piotr: Wiem. Zawsze mówi, że wszystko ma swój czas. → "Piotr: I know. She always says that everything has its time."
39.28 Ania: Zosia przyjedzie z małym Jankiem, który przygląda się wszystkiemu z wielką ciekawością. → "Ania: Zosia will come with little Janek, who looks at everything with great curiosity."
39.29 Piotr: Janek? On dotyka wszystkiego i chce wszystko wiedzieć! → "Piotr: Janek? He touches everything and wants to know everything!"
39.30 Ania: To dobrze. Niech wszyscy będą szczęśliwi, a babcia najbardziej! → "Ania: Good. Let everyone be happy, and Grandma most of all!"
Part C: Polish Text Only
39.16 Ania: Piotrze, czy wszyscy już wiedzą o niedzieli?
39.17 Piotr: Tak, napisałem do wszystkich. Wszyscy przyjadą.
39.18 Ania: Świetnie! Mam już wszystkie składniki na tort.
39.19 Piotr: A ja kupiłem kwiaty i wszystko, co babcia lubi.
39.20 Ania: A prezent? Zosia mówi, że wszyscy mają się złożyć.
39.21 Piotr: Dobrze, ja zapłacę za wszystko, a wy oddacie mi w niedzielę.
39.22 Ania: Dziękuję ci za wszystko, braciszku!
39.23 Piotr: Nie ma za co. Wszyscy pomagają, więc to nic trudnego.
39.24 Ania: Wszystkie pokoje są już posprzątane, ale w kuchni jest jeszcze bałagan.
39.25 Piotr: Spokojnie, w sobotę wszyscy ci pomożemy.
39.26 Ania: Babcia lubi, kiedy wszystko jest na swoim miejscu.
39.27 Piotr: Wiem. Zawsze mówi, że wszystko ma swój czas.
39.28 Ania: Zosia przyjedzie z małym Jankiem, który przygląda się wszystkiemu z wielką ciekawością.
39.29 Piotr: Janek? On dotyka wszystkiego i chce wszystko wiedzieć!
39.30 Ania: To dobrze. Niech wszyscy będą szczęśliwi, a babcia najbardziej!
Part D: Grammar Notes for Genre Section
This exchange shows the word for "all" as a group, as a set of things, and as "everything", and it shows the cases that follow from the verbs and prepositions.
Wszyscy for the people: 39.16, 39.17, 39.20, 39.23, 39.25, 39.30. In every case the speakers are a family, a mixed group, so the masculine-personal form is correct, and the verb agrees: wiedzą (39.16), przyjadą (39.17), mają (39.20), pomagają (39.23), będą (39.30). In 39.25 wszyscy stands next to the verb pomożemy "we will help" with a subject understood from the ending: "we, all of us". The adjective follows the same group: szczęśliwi (39.30), the masculine-personal plural.
Wszystkie for the things: wszystkie składniki (39.18) and wszystkie pokoje (39.24). Both nouns are masculine objects, and in the plural they belong to the non-masculine-personal group. So the word for "all" is wszystkie, and the participle is posprzątane (39.24).
Wszystko in the sentence: it is the subject of a clause (kiedy wszystko jest na swoim miejscu, 39.26; że wszystko ma swój czas, 39.27) with a verb in the third person singular. It is the object after kupiłem, chce wiedzieć and, after a preposition, za wszystko (39.21, 39.22): the accusative. In 39.19 the clause wszystko, co babcia lubi has the relative word co, as is required, and co is itself the object of lubi, so there is nothing to agree. After a verb that takes the genitive, the word follows: dotyka wszystkiego (39.29), because dotykać governs the genitive. After a verb that takes the dative, it is wszystkiemu: przygląda się wszystkiemu (39.28), because przyglądać się governs the dative. In the same line 39.29 chce wszystko wiedzieć has the accusative, because wiedzieć takes a direct object. Compare the two objects in one sentence: dotyka wszystkiego (genitive) and chce wszystko wiedzieć (accusative).
Wszystkich: napisałem do wszystkich (39.17): do governs the genitive, and the plural genitive is wszystkich.
Paying and paying back: zapłacę za wszystko (39.21): the verb zapłacić takes za with the accusative for the thing paid for. Oddacie mi w niedzielę: oddacie is the future of the perfective verb oddać, "give back", and mi is the dative of ja. W niedzielę is the accusative of the day of the week after w, "on Sunday": the same as w sobotę (39.25). Note the other Sunday in 39.16: o niedzieli, the locative, "about Sunday".
Thanks and replies: Dziękuję ci za wszystko (39.22): dziękować takes the dative of the person (ci) and za with the accusative for the thing. Nie ma za co (39.23) is the standard reply, "don't mention it", literally "there is not for what"; the ma is the same nie ma as in Lesson 38, and nic trudnego has the genitive after nic, as the adjective follows the pronoun of absence (nic nowego, nic trudnego).
Obligation with mieć: wszyscy mają się złożyć (39.20): mieć with an infinitive means "is to, are supposed to". Złożyć się is "to club together", with się as a part of the verb.
Dobrze, spokojnie, najbardziej: adverbs, as in the earlier lessons: dobrze "well, fine", spokojnie "calmly, don't worry", najbardziej "most", formed with the prefix naj- on bardziej.
Imperative with niech: Niech wszyscy będą szczęśliwi (39.30): niech and the third person gives a wish or a command: "let everybody be happy". It is the same niech as in Lesson 38 (niech tam będzie).
Vocative: Piotrze (39.16) and braciszku (39.22) are vocatives, the special case for addressing someone: Piotr → Piotrze, braciszek → braciszku.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
wsz-, sc and the cluster in wszystko
The beginning of the word, wsz-, is [fʂ]: the w takes the voicelessness of the sz after it. So wszyscy is [ˈfʂɨst͡sɨ], wszystko [ˈfʂɨstkɔ] and wszędzie [ˈfʂɛndʑɛ]. Inside the word there is a run of consonants, -stk- in wszystko, and none of them is silent: say [s], [t], [k] one after another. The letters sc in wszyscy are [st͡s]. Do not confuse them with szcz, which is [ʂt͡ʂ], as in Szczecin ([ˈʂt͡ʂɛt͡ɕin]).
-kie- and -ki-
In wszystkie, wszystkiego and wszystkiemu the i is a mark of softness for the k and the following vowel is [ɛ]: [kjɛ]. In wszystkim and wszystkich the i is a vowel in its own right after a softened [k], with no extra "y" glide. The forms wszystkim and wszystkich have two syllables, so they are stressed on the first.
Nasal vowels
The nasal letters ą and ę are written the same wherever they stand, and pronounced according to what comes after them. Before a stop or affricate they are a nasal vowel, often with a short [n], [m] or [ŋ] before the consonant (before t, d, c: [n]; before p, b: [m]; before k, g: [ŋ]): rżące [ˈrʐɔnt͡sɛ], będą [ˈbɛndɔw̃], dziękuję [d͡ʑɛŋˈkujɛ]. Before ł and l they are the plain vowel followed by [w]: zaczęli [zaˈt͡ʂɛwi]. At the end of a word, ę is usually plain [ɛ] in speech (dziękuję, niedzielę, sobotę, ulice), but ą keeps its nasal glide and ends in [ɔw̃]: są, pomagają, wielką, ciekawością. The IPA lines in this lesson use the citation notation [ɛ̃], [ɔ̃] and [ɔ̃w̃] throughout.
Voicing
Polish consonants take their voicing from the next consonant, and a voiced consonant at the end of a word is devoiced. So ślad is [ɕlat], łąk [wɔŋk], pastwisk [ˈpastfisk], z wolna [ˈzvɔlna], and wszystko begins with [f]. Z before a voiceless consonant is [s]: z pastwisk [s ˈpastfisk]. In connected speech a final consonant also takes its voicing from the next word. The IPA in the interlinear lines gives each word in its citation form, except for such changes inside one word.
ó, u, rz, ż, ch, h
Some sounds have two spellings. Ó and u are both [u]: dużo, kuchnia. Rz and ż are both [ʐ]: rżące, kończy, może. Ch and h are both [x]: kuchni, chce. The spelling tells you the origin of the word, and you must learn it with the word.
The letters ł and y
Ł is pronounced like English "w": było, wracało, małym. Y is [ɨ]: wszyscy, który, pyłu.
Dialogue and quotation marks
In the messages of the Genre Section the speaker's name comes first, followed by a colon. In prose dialogue, Polish starts speech with a dash: – Młyn jest tam – powiedziała kobieta (Lesson 38). Quotation marks, when used, have the opening mark low and the closing mark high: „…”.
Capitals
Names of people, places and holidays are capitalised: Ania, Piotr, Kraków, Wszystkich Świętych. The names of the days of the week and of the months are written in lower case: niedziela, sobota, listopad. In letters and messages addressed to one person, the pronouns of address are traditionally capitalised (Ty, Wy, Wam), but in ordinary messages like those in this lesson they are lower case.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
---
Course Index: [latinum.substack.com/p/index](https://latinum.substack.com/p/index)