“well” → goed - The Adverb of Manner and Quality
◊ᴺᵉˣᵃˡ ◊ᴸᵃᵗⁱⁿᵘᵐ ◊ᴰᵘᵗᶜʰ ◊ᴸᵉˢˢᵒⁿ⁶¹ ◊ᵍᵒᵉᵈ
Welcome to Lesson 61 of the Dutch course from the Latinum Institute. This lesson focuses on the English adverb “well” and its Dutch counterpart, goed.
What does “well” mean in Dutch?
Goed is the ordinary Dutch word for “well” in the sense of manner and quality: ik slaap goed, “I sleep well”; hij kookt goed, “he cooks well”; het gaat goed, “it is going well”. It is also the ordinary Dutch word for “good”: een goed boek, “a good book”; het weer is goed, “the weather is good”. Dutch has one word where English has two. The WikiWoordenboek entry lists goed as an adjective, an adverb and a noun, and gives the adverb these senses: “in a proper manner” (op goede wijze), as an intensifier (“quite, very”), and as the particle of separable verbs such as goedvinden. Woorden.org adds the sense “very” in the clause het is goed mis, and the phrases goed en wel and zo goed als. You have met the word twice already: wie twee vliegen in één klap wil slaan, moet goed plannen in Lesson 58, and wie hard werkt, slaapt goed in Lesson 60. English “good” and Dutch goed are cognates, so the meaning gives no trouble. The work lies in the single form that does the job of both English words, in the comparison (beter, best), in the place of the word in the sentence, and in the small word wel, which looks as if it meant “well” and does not.
English “well” is also a noun (a well of water) and an opening word (“Well, …”). Neither is taught here: the water well is de put or de bron, and the opening word is usually nou or tja.
Three points require attention from the start.
First, the adverb is the bare word goed, with no ending: ik slaap goed, never ✗ “ik slaap goede”. The adjective takes -e only in the places where Dutch adjectives do: een goede pass (61.21, a de-word), het goede boek (a het-word with het), but een goed boek (a het-word with een) and goed nieuws (no article). After a verb such as zijn, the adjective is bare too: het weer is goed (61.16).
Second, goed has its own comparison and does not follow the regular pattern: goed, beter, best. Ik kan het beter, “I can do it better”; hij speelt het best, “he plays best”. The forms are cognate with English “better” and “best”, and ✗ “gooder” does not exist (61.23).
Third, goed is not wel. The word wel does not mean “well” in the sense of manner: hij zingt wel does not say that he sings well; it says that he does sing, with a note of concession or contradiction (the WikiWoordenboek gives ik denk dat hij het wél gedaan heeft, “I think he did do it”). For quality, use goed: hij zingt goed.
Etymology: goed is an inherited word. The WikiWoordenboek derives it from Middle Dutch goet and Old Dutch guot, from Proto-Germanic *gōdaz. It is a cognate of English “good”, German gut, Frisian goed and Old Norse góðr. The noun het goed, “goods, property”, has the plural goederen, which survives in goederentrein (“goods train”).
Key Takeaways: - Goed means both “well” and “good”, and as an adverb it never takes an ending: ik slaap goed, hij kookt goed - The comparison is goed, beter, best (not “gooder”); the adverb “best” is het best - Het gaat goed (met …) says how someone or something is doing; the answer to “hoe gaat het?” is “goed, dank je” - In the main clause goed stands after the verb and before the participle or the infinitive: ik heb niet goed geslapen, ik kan je niet goed horen; enough follows it: goed genoeg - Wel is not “well”; say goed. Say goed as /ɣut/, with a long oe and a final t, not as English “good”
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
goed /ɣut/ - One syllable. It begins with the Dutch g, a rough, voiced /ɣ/ made in the back of the mouth, with a little friction (in the south, and in Flanders, the sound is softer than in the north). The vowel oe is a long, close /u/, like the vowel of English “food” and not that of English “good”. The final d is said as /t/: Dutch does not keep a voiced stop at the end of a word, so goed ends like English “boot”, not like “good”.
goede /ˈɣu.də/ - The inflected form, in two syllables, with the stress on the first. The d is now between vowels and is said as /d/; the ending -e is a weak /ə/.
beter /ˈbeː.tər/ - “Better”. The stress is on the first syllable, and the vowel is a long /eː/.
best /bɛst/ - “Best”, with a short /ɛ/.
goedkoop /ɣutˈkoːp/ - “Cheap”. The d of goed is in front of k, so it is said /t/.
goedemorgen /ˌɣu.dəˈmɔr.ɣən/ - “Good morning”.
goedkeuren /ˈɣutˌkøː.rən/ - “To approve”, a separable verb with the stress on goed.
Common error: English speakers say goed as /ɡʊd/, like English “good”, with a hard g, a short vowel and a voiced d. In Dutch the g is /ɣ/, the vowel is long and the last sound is /t/: /ɣut/.
Another common error: the two syllables of goede are run together as one. Say /ˈɣu.də/, with a clear weak vowel at the end.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
61.1 Het (ət) it gaat (ɣaːt) goes goed. (ɣut) well
61.2 Ik (ɪk) I slaap (slaːp) sleep goed. (ɣut) well
61.3 Jij (jɛi) you spreekt (spreːkt) speak goed (ɣut) good Nederlands. (ˈneː.dər.lɑnts) Dutch
61.4 Hij (hɛi) he kookt (koːkt) cooks goed. (ɣut) well
61.5 Dat (dɑt) that ruikt (rœykt) smells goed. (ɣut) good
61.6 Ik (ɪk) I kan (kɑn) can je (jə) you niet (nit) not goed (ɣut) well horen. (ˈhoː.rən) hear
61.7 Mijn (mɛin) my zus (zʏs) sister zingt (zɪŋt) sings heel (heːl) very goed. (ɣut) well
61.8 Hoe (hu) how goed (ɣut) well ken (kɛn) know je (jə) you hem? (hɛm) him
61.9 Het (ət) it is (ɪs) is goed, (ɣut) fine we (ʋə) we doen (dun) do het (ət) it zo. (zoː) so
61.10 Zij (zɛi) she heeft (heːft) has de (də) the toets (tuts) test goed (ɣut) well gemaakt. (ɣəˈmaːkt) made
61.11 Als (ɑls) if je (jə) you goed (ɣut) well luistert, (ˈlœy.stərt) listen hoor (hoːr) hear je (jə) you de (də) the zee. (zeː) sea
61.12 Ik (ɪk) I ken (kɛn) know hem (hɛm) him niet (nit) not goed (ɣut) well genoeg (ɣəˈnux) enough om (ɔm) in-order hem (hɛm) him dat (dɑt) that te (tə) to vragen. (ˈvraː.ɣən) ask
61.13 Het (ət) it gaat (ɣaːt) goes goed (ɣut) well met (mɛt) with mijn (mɛin) my opa, (ˈoː.pa) grandfather hoewel (huˈʋɛl) although hij (hɛi) he nog (nɔx) still moe (mu) tired is. (ɪs) is
61.14 Je (jə) you moet (mut) must goed (ɣut) well kijken (ˈkɛi.kən) look voordat (voːrˈdɑt) before je (jə) you de (də) the straat (straːt) street oversteekt. (ˈoː.vərˌsteːkt) cross
61.15 Ik (ɪk) I voel (vul) feel me (mə) myself vandaag (vɑnˈdaːx) today niet (nit) not zo (zoː) so goed, (ɣut) well dus (dʏs) so ik (ɪk) I blijf (blɛif) stay thuis. (tœys) home
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
61.1 Het gaat goed. → “It is going well.” / “Things are going well.”
61.2 Ik slaap goed. → “I sleep well.”
61.3 Jij spreekt goed Nederlands. → “You speak good Dutch.” / “You speak Dutch well.”
61.4 Hij kookt goed. → “He cooks well.”
61.5 Dat ruikt goed. → “That smells good.”
61.6 Ik kan je niet goed horen. → “I cannot hear you very well.”
61.7 Mijn zus zingt heel goed. → “My sister sings very well.”
61.8 Hoe goed ken je hem? → “How well do you know him?”
61.9 Het is goed, we doen het zo. → “That's fine, we'll do it this way.”
61.10 Zij heeft de toets goed gemaakt. → “She did the test well.”
61.11 Als je goed luistert, hoor je de zee. → “If you listen carefully, you can hear the sea.”
61.12 Ik ken hem niet goed genoeg om hem dat te vragen. → “I don't know him well enough to ask him that.”
61.13 Het gaat goed met mijn opa, hoewel hij nog moe is. → “My grandfather is doing well, although he is still tired.”
61.14 Je moet goed kijken voordat je de straat oversteekt. → “You must look carefully before you cross the street.”
61.15 Ik voel me vandaag niet zo goed, dus ik blijf thuis. → “I don't feel very well today, so I'm staying at home.”
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
61.1 Het gaat goed.
61.2 Ik slaap goed.
61.3 Jij spreekt goed Nederlands.
61.4 Hij kookt goed.
61.5 Dat ruikt goed.
61.6 Ik kan je niet goed horen.
61.7 Mijn zus zingt heel goed.
61.8 Hoe goed ken je hem?
61.9 Het is goed, we doen het zo.
61.10 Zij heeft de toets goed gemaakt.
61.11 Als je goed luistert, hoor je de zee.
61.12 Ik ken hem niet goed genoeg om hem dat te vragen.
61.13 Het gaat goed met mijn opa, hoewel hij nog moe is.
61.14 Je moet goed kijken voordat je de straat oversteekt.
61.15 Ik voel me vandaag niet zo goed, dus ik blijf thuis.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Grammar Rules for “well” in Dutch:
1. Goed as an Adverb and as an Adjective
Goed is one word with two jobs. As an adverb it says how an action is done, and it has no ending: - ik slaap goed (61.2), hij kookt goed (61.4), mijn zus zingt heel goed (61.7) - ik heb de toets goed gemaakt: the adverb stands before the participle (61.10)
As an adjective it says what a thing is like, and it follows the ordinary rules for Dutch adjectives: - after zijn, or after a verb of sensation, it is bare: het weer is goed (61.16), dat ruikt goed (61.5), dat smaakt goed, het ziet er goed uit - before a de-word it takes -e: een goede pass (61.21), de goede keeper - before a het-word with een it is bare, and with het or a plural it takes -e: een goed boek, het goede boek, goede boeken - before a het-word with no article it is bare: goed nieuws
Between the two, 61.3 jij spreekt goed Nederlands can be read either way: goed is an adverb of the verb (“you speak well”), or the adjective of Nederlands (“good Dutch”). The word is the same, and the English translation does the choosing.
2. Comparison
Goed has its own forms, as English “good” has: - positive: goed - comparative: beter (de tegenstander speelt beter, 61.23) - superlative: best; as an adverb, het best (zij zingt het best); as an adjective, de beste, het beste - inflected: een betere fiets, de beste fiets
Than is dan: beter dan eerst (61.23). “As … as” is even … als: ik kan het even goed als jij. The regular ✗ “gooder” and ✗ “meer goed” do not exist.
3. Where Goed Stands
In a main clause goed comes after the verb and after the subject, but before a participle, an infinitive or a separable particle: - het gaat goed (61.1), ik slaap goed (61.2) - with an infinitive: ik kan je niet goed horen (61.6), je moet goed kijken (61.14) - with the perfect: ze hebben goed gespeeld (61.27), jullie hebben het goed gedaan (61.28), zij heeft de toets goed gemaakt (61.10) - in a subordinate clause the verb goes last, after goed: als je goed luistert (61.11)
With the name of a language goed stands in front of it: ik spreek goed Nederlands, not ✗ “ik spreek Nederlands goed” (61.3).
Negation: niet goed means “not well, not properly”, and niet comes first: ik kan je niet goed horen (61.6), ik voel me niet zo goed (61.15), Sanne heeft niet goed geslapen (61.17).
4. Words Joined to Goed
- heel goed, erg goed, zo goed: ik zing heel goed (61.7), niet zo goed (61.15) - hoe goed? asks about degree: hoe goed ken je hem? (61.8). Hoe is the word of Lesson 59. - goed genoeg: genoeg follows the adjective or adverb, never precedes it: ik ken hem niet goed genoeg (61.12), and ✗ “genoeg goed” is wrong. - zo goed als means “as good as, practically”: het werk is zo goed als klaar (Woorden.org lists the phrase). - goed en wel: ik was nog niet goed en wel thuis, of de telefoon ging, “I had hardly got home properly when the telephone rang”. The phrase is in Woorden.org.
5. Het Gaat Goed Met …
The question hoe gaat het (met je)? and the answer het gaat goed (met mij) say how a person is: health, spirits and affairs together. The thing asked about follows met: het gaat goed met mijn opa (61.13), met het bedrijf gaat het goed. The short answer is goed, dank je, usually followed by en met jou?. Ik ben goed does not give this answer. The sense of health also comes out in ik voel me niet zo goed (61.15). Woorden.org gives het goed maken as “to be well” and also “to make things right”.
6. Goed as Agreement
Het is goed means “that is fine, that is all right” (61.9). Alone, goed is the word that closes a point: Goed. Dan doen we het zo. The WikiWoordenboek lists the interjection goed zo, “an encouraging exclamation after a well-done deed”, as in 61.24, and goed zo, dat heb je goed gedaan.
7. Separable Verbs with Goed
Goed is the first part of separable verbs, and then it goes to the end of a main clause: - goedkeuren, “to approve”: de scheidsrechter keurt het doelpunt goed (61.26); the participle is goedgekeurd - goedvinden, “to agree to, to allow”: mijn moeder vindt het goed; the participle is goedgevonden (the WikiWoordenboek gives hij vond het goed) - goedmaken, “to make good, to make up for”: ik maak het goed
In a subordinate clause the two parts are written together: omdat de scheidsrechter het doelpunt goedkeurt.
8. Goed Is Not Wel
Wel is a particle with several jobs, none of them “well” as manner (the WikiWoordenboek): - contradiction: ik denk dat hij het wél gedaan heeft, “I think he did do it” - concession: hij is wel aanwezig, maar hij let niet op, “he is present, but he is not paying attention” - quantity: hij heeft wel zes pannenkoeken gegeten, “he has eaten no fewer than six pancakes” - the idioms wel degelijk (“definitely”) and wel eens (“sometimes, ever”) - het is wel goed, “it is all right”, with wel softening the agreement
Compare hij zingt goed (“he sings well”) with hij zingt wel (“he does sing”). Where English says “well”, Dutch says goed.
9. The Noun Het Goed, the Compounds
Het goed means “goods, property” (the plural is goederen) and, with the article, “the good”: het goede. The compounds of the adjective are common: goedkoop (“cheap”), goedaardig, goedhartig. The greetings are written as one word: goedemorgen, goedemiddag, goedenavond, goedenacht.
Common Mistakes to Avoid: - An ending on the adverb: ✗ “ik slaap goede” → ✓ “ik slaap goed” - Wel for “well”: ✗ “hij zingt wel” (to mean he sings well) → ✓ “hij zingt goed” - The English comparison: ✗ “gooder”, ✗ “meer goed” → ✓ “beter” - The wrong place for enough: ✗ “genoeg goed” → ✓ “goed genoeg” - The adverb after the noun: ✗ “ik spreek Nederlands goed” → ✓ “ik spreek goed Nederlands” - The wrong answer to how one is: ✗ “Ik ben goed” → ✓ “Het gaat goed (met mij)” or “Goed, dank je” - The greeting in two words: ✗ “goed morgen” → ✓ “goedemorgen” - The English pronunciation: ✗ /ɡʊd/ → ✓ /ɣut/ - The verb in second place in a subordinate clause: ✗ “als luistert je goed” → ✓ “als je goed luistert” ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Hoe Gaat Het?:
The question hoe gaat het? is the usual greeting between people who know one another: hoe gaat het met je?, hoe gaat het met u? The answer is nearly always a form of goed: goed, dank je, en met jou?. A fuller answer follows only if the person asks for it.
Goedemorgen, Goedemiddag, Goedenavond:
The greetings are built on goed, written as one word: goedemorgen, goedemiddag, goedenavond. At night, goedenacht. They are used with strangers, in shops and at the door of a house, and they are friendlier than the bare hallo.
Goed Zo:
Goed zo! is the encouraging cry when someone has done something right, as the trainer says to the team in 61.24. The tone is warm and a little teacherly. The phrase goed bezig! is an informal way to say that someone is doing well in what they are busy with.
Goed and Lekker:
For food and drink Dutch has lekker, “tasty, nice”. Dat smaakt goed is correct, but dat smaakt lekker is the ordinary thing to say about a meal. Lekker also serves for a pleasant feeling: ik voel me lekker. Goed is the neutral word of quality and of correctness: de toets is goed gemaakt (61.10).
Nou, Tja:
English “Well, …” at the start of a reply is not goed. A Dutch speaker says nou, … or tja, …: nou, ik weet het niet. Goed at the start of a sentence means agreement: Goed. Dan gaan we.
Goed en Wel, Zo Goed als:
The phrase goed en wel means “hardly, scarcely” in the construction nog niet goed en wel …, of …. Zo goed als means “almost, practically”. Both are given by Woorden.org.
Goed as an Intensifier:
In informal Dutch goed can make a clause stronger. Woorden.org gives het is goed mis, “it is quite wrong”, and the WikiWoordenboek gives mijn dag is goed verpest, “my day is quite spoiled”. The sense is usually unfavourable. This lesson does not use it, and the learner should recognise it more than imitate it.
Set Phrases:
Goede Vrijdag is “Good Friday” (Woorden.org). In goede aarde vallen is “to be well received” (literally, “to fall in good earth”), and op goede voet staan met iemand is “to be on good terms with someone” (both from the WikiWoordenboek). The proverb Wie goed doet, goed ontmoet means “whoever does good, meets good”, much as English says “what goes around comes around”.
Register:
Goed is neutral and works everywhere, from the shop to the court. The plural of the noun, goederen, belongs to trade and transport, as in goederentrein.
Common Expressions with Goed: - “Hoe gaat het?” - How are you? / How is it going? - “Het gaat goed” - It is going well - “Goed, dank je” - Fine, thank you - “Goed zo!” - Well done! - “Goedemorgen” - Good morning - “Het is goed” - That is fine / All right - “Goed bezig” - Doing well - “Zo goed als” - As good as / Practically
Reminder: This lesson is designed for English speakers learning Dutch.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
From Psalm 133, verse 1, in the Statenvertaling, the Dutch Bible first published in 1637, as the text is given on bijbel-statenvertaling.com: the first verse of the song headed “Een lied Hammaäloth, van David.”
Zie, hoe goed en hoe lieflijk is het, dat broeders ook tezamen wonen.
F-A: Interlinear Analysis
Zie, (zi) see hoe (hu) how goed (ɣut) good en (ɛn) and hoe (hu) how lieflijk (ˈlif.lək) lovely is (ɪs) is het, (ət) it dat (dɑt) that broeders (ˈbru.dərs) brothers ook (oːk) also tezamen (təˈzaː.mən) together wonen. (ˈʋoː.nən) live
F-B: Natural Text with Translation
Zie, hoe goed en hoe lieflijk is het, dat broeders ook tezamen wonen.
→ “Behold, how good and how lovely it is, that brothers dwell together.”
F-C: Original Dutch Text
Zie, hoe goed en hoe lieflijk is het, dat broeders ook tezamen wonen.
F-D: Grammar and Vocabulary Notes
The verse has the lesson’s word once, in the phrase hoe goed, and it is a good place to see how Dutch separates the adjective from the adverb. Here goed is the adjective after is: “how good it is” (Section D, rule 1), and so it has no ending, as in het weer is goed (61.16). Hoe is the word of Lesson 59 and here asks about degree, as in hoe goed ken je hem? (61.8); in the verse it works as an exclamation, “how good!”, and not as a question.
The word order is not that of modern speech. In the verse the clause begins with the complement, hoe goed en hoe lieflijk, the verb is follows, and the subject is het, which stands for the clause that comes next: dat broeders ook tezamen wonen. Modern Dutch would say hoe goed en hoe lieflijk het is dat broeders samenwonen, or keep the old order for an elevated effect. In the clause with dat the verb is last, wonen, as in every subordinate clause (Section D, rule 3). The old word tezamen is today samen, “together” (compare 61.20), and the Herziene Statenvertaling, the modern revision, reads: Zie, hoe goed en hoe lieflijk is het dat broeders ook eensgezind samenwonen.
Lieflijk is “lovely, pleasant”, formed from lief, “dear”, with the suffix -lijk. Broeders is the plural of broeder, the older and fuller word where modern speech says broer (broers, 58.2).
F-E: Literary Commentary
The verse says that the common life of brothers is both good and lovely, and in the Statenvertaling goed is the plain word of ordinary worth, the same goed that says in 61.4 that a man cooks well. The double hoe gives the line its rhythm: the first adjective, goed, names what is of worth, and the second, lieflijk, what is pleasant. The verse links the lesson’s two senses: what is goed is what is done well, and the psalm gives the word to the best kind of dwelling, in company and in peace. The next verse (133:2) is Het is gelijk de kostelijke olie op het hoofd, nederdalende op den baard, den baard van Aäron, die nederdaalt tot op den zoom zijner klederen.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Part A: Interlinear Construed Text
61.16 Zaterdag (ˈzaː.tər.dɑx) Saturday speelt (speːlt) plays Sanne (ˈsɑ.nə) Sanne een (ən) a belangrijke (bəˈlɑŋ.rɛi.kə) important wedstrijd, (ˈʋɛt.strɛit) match en (ɛn) and het (ət) the weer (ʋeːr) weather is (ɪs) is goed. (ɣut) good
61.17 Sanne (ˈsɑ.nə) Sanne heeft (heːft) has de (də) the nacht (nɑxt) night ervoor (ɛrˈvoːr) before-it niet (nit) not goed (ɣut) well geslapen. (ɣəˈslaː.pən) slept
61.18 Maar (maːr) but op (ɔp) on het (ət) the veld (vɛlt) field voelt (vult) feels ze (zə) she zich (zɪx) herself meteen (məˈteːn) at-once goed. (ɣut) well
61.19 De (də) the scheidsrechter (ˈsxɛits.rɛx.tər) referee fluit, (flœyt) whistles en (ɛn) and het (ət) the spel (spɛl) game begint (bəˈɣɪnt) begins goed. (ɣut) well
61.20 De (də) the ploeg (plux) team van (vɑn) of Sanne (ˈsɑ.nə) Sanne speelt (speːlt) plays goed (ɣut) well samen. (ˈsaː.mən) together
61.21 Na (naː) after tien (tin) ten minuten (miˈny.tən) minutes geeft (ɣeːft) gives Eva (ˈeː.va) Eva een (ən) a goede (ˈɣu.də) good pass (pɑs) pass aan (aːn) to Sanne. (ˈsɑ.nə) Sanne
61.22 Sanne (ˈsɑ.nə) Sanne schiet, (sxit) shoots maar (maːr) but de (də) the keeper (ˈkiː.pər) goalkeeper reageert (ˌreː.aːˈɣeːrt) reacts heel (heːl) very goed. (ɣut) well
61.23 Na (naː) after de (də) the pauze (ˈpʌu.zə) break speelt (speːlt) plays de (də) the tegenstander (ˈteː.ɣən.stɑn.dər) opponent beter (ˈbeː.tər) better dan (dɑn) than eerst. (eːrst) first
61.24 Goed (ɣut) good zo, (zoː) so meiden, (ˈmɛi.dən) girls blijf (blɛif) stay rustig (ˈrʏs.təx) calm spelen, (ˈspeː.lən) play zegt (zɛxt) says de (də) the trainer. (ˈtrɛ.nər) trainer
61.25 Vlak (vlɑk) just voor (voːr) before het (ət) the eind (ɛint) end krijgt (krɛixt) gets Sanne (ˈsɑ.nə) Sanne de (də) the bal, (bɑl) ball en (ɛn) and deze (ˈdeː.zə) this keer (keːr) time mikt (mɪkt) aims ze (zə) she goed. (ɣut) well
61.26 De (də) the scheidsrechter (ˈsxɛits.rɛx.tər) referee keurt (køːrt) judges het (ət) the doelpunt (ˈdul.pʏnt) goal goed. (ɣut) good
61.27 Na (naː) after afloop (ˈɑf.loːp) the-end zijn (zɛin) are ze (zə) they moe, (mu) tired maar (maːr) but ze (zə) they hebben (ˈhɛ.bən) have goed (ɣut) well gespeeld. (ɣəˈspeːlt) played
61.28 De (də) the trainer (ˈtrɛ.nər) trainer zegt: (zɛxt) says Jullie (ˈjʏ.li) you-PL hebben (ˈhɛ.bən) have het (ət) it goed (ɣut) well gedaan. (ɣəˈdaːn) done
61.29 Thuis (tœys) at-home eet (eːt) eats Sanne (ˈsɑ.nə) Sanne goed, (ɣut) well want (ʋɑnt) because ze (zə) she heeft (heːft) has veel (veːl) much honger. (ˈhɔŋ.ər) hunger
61.30 Vanavond (vɑˈnaː.vɔnt) tonight slaapt (slaːpt) sleeps ze (zə) she vast (vɑst) surely goed, (ɣut) well denkt (dɛŋkt) thinks haar (haːr) her moeder. (ˈmu.dər) mother
Part B: Natural Sentences
61.16 Zaterdag speelt Sanne een belangrijke wedstrijd, en het weer is goed. → “On Saturday Sanne plays an important match, and the weather is good.”
61.17 Sanne heeft de nacht ervoor niet goed geslapen. → “Sanne did not sleep well the night before.”
61.18 Maar op het veld voelt ze zich meteen goed. → “But on the field she feels well at once.”
61.19 De scheidsrechter fluit, en het spel begint goed. → “The referee blows the whistle, and the game gets off to a good start.”
61.20 De ploeg van Sanne speelt goed samen. → “Sanne's team plays well together.”
61.21 Na tien minuten geeft Eva een goede pass aan Sanne. → “After ten minutes Eva gives Sanne a good pass.”
61.22 Sanne schiet, maar de keeper reageert heel goed. → “Sanne shoots, but the goalkeeper reacts very well.”
61.23 Na de pauze speelt de tegenstander beter dan eerst. → “After the break the opponent plays better than before.”
61.24 Goed zo, meiden, blijf rustig spelen, zegt de trainer. → “Well done, girls, keep playing calmly,” says the trainer.
61.25 Vlak voor het eind krijgt Sanne de bal, en deze keer mikt ze goed. → “Just before the end Sanne gets the ball, and this time she aims well.”
61.26 De scheidsrechter keurt het doelpunt goed. → “The referee allows the goal.”
61.27 Na afloop zijn ze moe, maar ze hebben goed gespeeld. → “At the end they are tired, but they have played well.”
61.28 De trainer zegt: Jullie hebben het goed gedaan. → “The trainer says: You have done it well.”
61.29 Thuis eet Sanne goed, want ze heeft veel honger. → “At home Sanne eats heartily, because she is very hungry.”
61.30 Vanavond slaapt ze vast goed, denkt haar moeder. → “Tonight she will surely sleep well,” thinks her mother.
Part C: Target Language Only
61.16 Zaterdag speelt Sanne een belangrijke wedstrijd, en het weer is goed.
61.17 Sanne heeft de nacht ervoor niet goed geslapen.
61.18 Maar op het veld voelt ze zich meteen goed.
61.19 De scheidsrechter fluit, en het spel begint goed.
61.20 De ploeg van Sanne speelt goed samen.
61.21 Na tien minuten geeft Eva een goede pass aan Sanne.
61.22 Sanne schiet, maar de keeper reageert heel goed.
61.23 Na de pauze speelt de tegenstander beter dan eerst.
61.24 Goed zo, meiden, blijf rustig spelen, zegt de trainer.
61.25 Vlak voor het eind krijgt Sanne de bal, en deze keer mikt ze goed.
61.26 De scheidsrechter keurt het doelpunt goed.
61.27 Na afloop zijn ze moe, maar ze hebben goed gespeeld.
61.28 De trainer zegt: Jullie hebben het goed gedaan.
61.29 Thuis eet Sanne goed, want ze heeft veel honger.
61.30 Vanavond slaapt ze vast goed, denkt haar moeder.
Part D: Grammar Notes for Genre Section
The Text: The narrative follows one match from the night before to the night after, and every sentence carries goed or its comparative. The present tense tells the match itself (61.16, 61.18 to 61.26), the perfect looks back (61.17, 61.27, 61.28), and the future is expressed with the present and vast (61.30). The word is an adverb in nearly every line, the adjective in 61.16 and 61.21, an interjection in 61.24 and a verb particle in 61.26.
Adjective and Adverb: In 61.16 het weer is goed, goed is the bare adjective after is. In 61.21 een goede pass has the ending -e, because pass is a de-word (Section D, rule 1). In the other lines goed is the adverb, with no ending.
Position: In 61.17 niet comes before goed and the participle follows: niet goed geslapen. In 61.22 heel stands before goed. In 61.27 and 61.28 goed stands before the participle (gespeeld, gedaan), and het in 61.28 stands before goed (jullie hebben het goed gedaan). In 61.20 goed comes before samen (Section D, rule 3).
Reflexive Verb: 61.18 voelt ze zich goed has the reflexive zich, “she feels well”. In the first person it is ik voel me goed (61.15). After the fronted op het veld the order is verb, subject, zich, meteen, goed.
Beter: 61.23 speelt de tegenstander beter dan eerst has the comparative of goed followed by dan (Section D, rule 2). Eerst here means “at first, before”.
Goed Zo: 61.24 goed zo, meiden is the exclamation of encouragement (Section D, rule 6). The speech tag zegt de trainer comes after the speech, and the verb is before the subject.
Goedkeuren: 61.26 keurt het doelpunt goed has the separable verb goedkeuren, with the verb in second place and the particle goed at the end of the clause (Section D, rule 7). The participle would be goedgekeurd. The reading “allows the goal” is the sense of the verb in a match; the same word means “to approve” elsewhere.
Eten: 61.29 eet Sanne goed means that she eats well, in the sense of a good appetite, with a good meal. The reason is given with want, the conjunction that leaves the order of the clause unchanged.
Vast: 61.30 slaapt ze vast goed has vast as a particle of assumption, “surely, no doubt”. The mother is guessing, and the main clause with the speech is followed by denkt haar moeder.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Key Sounds in This Lesson:
The Dutch /ɣ/ of goed, gaat, gemaakt, geslapen and gedaan. It is a rough, voiced sound made at the back of the mouth, not the hard English /ɡ/.
The long /u/ of goed, goede, doen, moet and moe. It is a pure vowel, with no glide, and is held longer than the vowel of English “good”.
The final /t/ of goed, written d. The same happens in veld /vɛlt/ and kind /kɪnt/: the written d is said as /t/ at the end of a word, and it goes back to /d/ when a vowel is added (goed, goede /ˈɣu.də/).
The long /eː/ of beter, begint, meteen and reageert, and the short /ɛ/ of best, ken, hem and veld.
The diphthong /ɛi/ of hij, mijn, blijf, kijken and meiden, and /œy/ of ruikt, luistert, thuis and fluit. Neither is like English “eye” or “ow”.
The weak vowel /ə/ of the endings -en, -e and ge-: goede /ˈɣu.də/, kijken /ˈkɛi.kən/, gemaakt /ɣəˈmaːkt/.
Writing Goed:
The adverb and the adjective are spelt alike. The e is added only for the inflected adjective: goede (not ✗ “goeie” in careful writing, though goeie is a common spoken and informal form). The comparative is beter, with one t, and the superlative is best. The words that begin with goed- are written as one word: goedkoop, goedemorgen, goedenavond. The separable verbs are one word in the infinitive and in the participle (goedkeuren, goedgekeurd), and split in the main clause (hij keurt het goed). In the phrase goed zo the two words are separate. The phrases goed en wel and zo goed als are written as separate words.
Names of persons and places have a capital (Sanne, Eva, Utrecht), and the days of the week have none: zaterdag is written with a capital in 61.16 only because it begins the sentence.
Audio Practice Suggestion: listen for hoe gaat het? and goed, dank je in greetings, for goedemorgen and goedenavond in shops, for goed zo in sport and in the classroom, and for goed genoeg and niet goed in everyday talk. Notice how the final d of goed is a sharp t, and how the g is rough.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
◊ᴺᵉˣᵃˡ ◊ᴸᵃᵗⁱⁿᵘᵐ ◊ᴰᵘᵗᶜʰ ◊ᴸᵉˢˢᵒⁿ⁶¹ ◊ᵍᵒᵉᵈ ◊ᶜᵒᵐᵖˡᵉᵗᵉ
---
Course Index: [latinum.substack.com/p/index](https://latinum.substack.com/p/index)