“even” → zelfs - The Adverb of Emphasis and Inclusion
◊ᴺᵉˣᵃˡ ◊ᴸᵃᵗⁱⁿᵘᵐ ◊ᴰᵘᵗᶜʰ ◊ᴸᵉˢˢᵒⁿ⁶³ ◊ᶻᵉˡᶠˢ
Welcome to Lesson 63 of the Dutch course from the Latinum Institute. This lesson focuses on the English adverb “even” and its Dutch counterpart, zelfs.
What does “even” mean in Dutch?
Zelfs is the Dutch adverb that adds the surprising case: zelfs ik weet het, “even I know it”; het is zelfs mooi, “it is even beautiful”; zelfs als het regent, “even if it rains”. The WikiWoordenboek says that it announces a statement that emphasises or underscores an assertion, often against expectation, and Woorden.org defines it as “boven verwachting”, “beyond expectation”. The vocabulary list for this lesson names the function of the English word: “emphasis/inclusion”, scalar. A scalar word places something on a scale and says that the thing named is the last one one would have expected to be included. That is what zelfs does, and it is the word taught here.
English “even” has other jobs, and Dutch gives them to other words. “Even” in “not even” is niet eens (Section D, rule 3). “Even” before a comparative, “even colder”, is nog: nog kouder (63.20). “Even if” is zelfs als (63.11), and “even though” is hoewel. The meanings “level” and “an even number” belong to a Dutch adjective even, which has the same spelling as the English word and is a false friend: a Dutch even number is een even getal (Section D, rule 6). The Dutch adverb even does not mean “even” at all; it means “briefly” (wacht even, “wait a moment”) and “equally” (dat is even goed, “that is just as good”). The lesson takes zelfs as its headword because it is the one Dutch word that does what the list asks of the English one.
Three points require attention from the start.
First, zelfs is an adverb and never changes. It has no article, no plural and no ending. It stands directly before the word it emphasises: zelfs ik (63.1), zelfs de kat (63.5), zelfs in de winter (63.10), zelfs geen tijd (63.14). Change the place and the meaning changes: zelfs ik heb het gedaan, “even I did it”, is not the same as ik heb het zelfs gedaan, “I even did it”.
Second, zelfs is not zelf. Zelf means “self”, as in ik zelf, “I myself”, and ik heb het zelf gedaan, “I did it myself”. Zelfs ends in an -s and means “even”. Compare zelfs ik weet het (63.1), “even I know it”, and ik weet het zelf, “I know it myself”.
Third, for “cannot even, does not even” with a verb Dutch says niet eens, not ✗ “zelfs niet”: hij kan niet eens lezen (63.6), hij hoort haar niet eens (63.23). With a noun, “not even a …” is zelfs geen: zelfs geen tijd (63.14), zelfs geen treinen (63.17).
Etymology: zelfs is built from zelf, “self”, which the WikiWoordenboek names as its source, with the ending -s that Dutch uses to make adverbs. The WikiWoordenboek gives its first record as 1285, with the sense “against expectation”, and Woorden.org cites etymologiebank.nl for the same date. The English “even” and the Dutch adverb even are cognates; zelfs is not related to either of them.
Key Takeaways: - Zelfs is an invariable adverb: “even” in the sense of “including the surprising case” (zelfs ik, zelfs de kat, zelfs als) - It stands directly before the word or phrase it emphasises: zelfs in de winter, zelfs geen tijd - “Not even” with a verb is niet eens (hij kan niet eens lezen); “not even a” with a noun is zelfs geen - “Even” before a comparative is nog (nog kouder), never even; the Dutch word even means “briefly” or “equally” - Zelfs (“even”) and zelf (“self”) are two words: zelfs ik weet het, ik weet het zelf
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
zelfs /zɛlfs/ - One syllable. It begins with a voiced /z/, as in English “zoo”. The vowel is a short /ɛ/, as in English “bed”. The word ends in the cluster /lfs/, said without any vowel between the l and the f. The WikiWoordenboek notes that some speakers put a very light vowel into the cluster and say it in two syllables, /ˈzɛlᵊfs/; the one-syllable form is the standard to copy.
zelf /zɛlf/ - “Self”. The same word without the final /s/. The difference between zelf and zelfs is one sound, and it is the difference between “myself” and “even”.
eens /eːns/ - “Once, ever”, and the second half of niet eens. The vowel is a long, close /eː/, with no glide, and the word ends in /ns/. In running speech it is often weak, /əns/.
niet eens /nit eːns/ - “Not even”. Two words, with the stress on eens: hij kan niet eens lezen.
nog /nɔx/ - “Still, yet, even more” (in nog kouder). The vowel is a short /ɔ/ and the final g is the rough /x/, as in weg (Lesson 62).
even /ˈeː.vən/ - The Dutch adverb “briefly, equally” and the adjective “level, even (of numbers)”. Two syllables, with the stress on the first and a long /eː/. It is spelt like English “even” and pronounced differently.
Common error: English speakers add a vowel and a hiss at the end, /ˈzɛl.fɪz/, or drop the s and say the word zelf. The word is one syllable and ends in a sharp /s/: /zɛlfs/.
Another common error: the word eens is said with the English vowel of “ens”, short and flat. The Dutch vowel is long: /eːns/.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
63.1 Zelfs (zɛlfs) even ik (ɪk) I weet (ʋeːt) know het. (ət) it
63.2 Zelfs (zɛlfs) even hij (hɛi) he lacht. (lɑxt) laughs
63.3 Het (ət) it is (ɪs) is zelfs (zɛlfs) even mooi. (moːi) beautiful
63.4 Wij (ʋɛi) we zijn (zɛin) are zelfs (zɛlfs) even blij. (blɛi) happy
63.5 Zelfs (zɛlfs) even de (də) the kat (kɑt) cat slaapt. (slaːpt) sleeps
63.6 Hij (hɛi) he kan (kɑn) can niet (nit) not eens (eːns) even lezen. (ˈleː.zən) read
63.7 Zelfs (zɛlfs) even mijn (mɛin) my moeder (ˈmu.dər) mother wist (ʋɪst) knew het (ət) it niet. (nit) not
63.8 Ik (ɪk) I heb (hɛp) have zelfs (zɛlfs) even een (ən) a nieuwe (ˈni.ʋə) new fiets (fits) bike gekocht. (ɣəˈkɔxt) bought
63.9 Het (ət) it regent (ˈreː.ɣənt) rains hard, (hɑrt) hard maar (maːr) but zelfs (zɛlfs) even dan (dɑn) then gaat (ɣaːt) goes hij (hɛi) he fietsen. (ˈfit.sən) cycle
63.10 Zelfs (zɛlfs) even in (ɪn) in de (də) the winter (ˈʋɪn.tər) winter loopt (loːpt) walks zij (zɛi) she naar (naːr) to haar (haːr) her werk. (ʋɛrk) work
63.11 Zelfs (zɛlfs) even als (ɑls) if het (ət) it regent, (ˈreː.ɣənt) rains blijven (ˈblɛi.vən) stay wij (ʋɛi) we buiten. (ˈbœy.tən) outside
63.12 Mijn (mɛin) my oma (ˈoː.maː) grandma is (ɪs) is tachtig, (ˈtɑx.təx) eighty maar (maːr) but zij (zɛi) she zwemt (zʋɛmt) swims zelfs (zɛlfs) even elke (ˈɛl.kə) every dag. (dɑx) day
63.13 Niet (nit) not alleen (ɑˈleːn) only de (də) the kinderen, (ˈkɪn.də.rən) children maar (maːr) but zelfs (zɛlfs) even de (də) the ouders (ˈʌu.dərs) parents deden (ˈdeː.dən) did mee. (meː) along
63.14 Het (ət) it was (ʋɑs) was zo (zoː) so druk (drʏk) busy dat (dɑt) that hij (hɛi) he zelfs (zɛlfs) even geen (ɣeːn) no tijd (tɛit) time had (hɑt) had om (ɔm) in-order te (tə) to eten. (ˈeː.tən) eat
63.15 Zelfs (zɛlfs) even de (də) the beste (ˈbɛs.tə) best breister (ˈbrɛis.tər) knitter laat (laːt) lets wel (ʋɛl) indeed eens (eːns) once een (ən) a steekje (ˈsteːk.jə) little-stitch vallen. (ˈvɑ.lən) fall
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
63.1 Zelfs ik weet het. → “Even I know it.”
63.2 Zelfs hij lacht. → “Even he laughs.”
63.3 Het is zelfs mooi. → “It is even beautiful.”
63.4 Wij zijn zelfs blij. → “We are even happy.”
63.5 Zelfs de kat slaapt. → “Even the cat is sleeping.”
63.6 Hij kan niet eens lezen. → “He cannot even read.”
63.7 Zelfs mijn moeder wist het niet. → “Even my mother did not know.”
63.8 Ik heb zelfs een nieuwe fiets gekocht. → “I have even bought a new bike.”
63.9 Het regent hard, maar zelfs dan gaat hij fietsen. → “It is raining hard, but even then he goes cycling.”
63.10 Zelfs in de winter loopt zij naar haar werk. → “Even in winter she walks to work.”
63.11 Zelfs als het regent, blijven wij buiten. → “Even if it rains, we stay outside.”
63.12 Mijn oma is tachtig, maar zij zwemt zelfs elke dag. → “My grandma is eighty, but she even swims every day.”
63.13 Niet alleen de kinderen, maar zelfs de ouders deden mee. → “Not only the children, but even the parents joined in.”
63.14 Het was zo druk dat hij zelfs geen tijd had om te eten. → “It was so busy that he did not even have time to eat.”
63.15 Zelfs de beste breister laat wel eens een steekje vallen. → “Even the best knitter now and then drops a stitch.”
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
63.1 Zelfs ik weet het.
63.2 Zelfs hij lacht.
63.3 Het is zelfs mooi.
63.4 Wij zijn zelfs blij.
63.5 Zelfs de kat slaapt.
63.6 Hij kan niet eens lezen.
63.7 Zelfs mijn moeder wist het niet.
63.8 Ik heb zelfs een nieuwe fiets gekocht.
63.9 Het regent hard, maar zelfs dan gaat hij fietsen.
63.10 Zelfs in de winter loopt zij naar haar werk.
63.11 Zelfs als het regent, blijven wij buiten.
63.12 Mijn oma is tachtig, maar zij zwemt zelfs elke dag.
63.13 Niet alleen de kinderen, maar zelfs de ouders deden mee.
63.14 Het was zo druk dat hij zelfs geen tijd had om te eten.
63.15 Zelfs de beste breister laat wel eens een steekje vallen.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Grammar Rules for “even” in Dutch:
1. Zelfs: The Adverb of the Surprising Case
Zelfs is an adverb. It does not change, it takes no article and it has no plural. It says that the thing named is included although one would not have expected it, and the reader or hearer is meant to feel the surprise. The WikiWoordenboek defines it as the word that announces a statement that emphasises an assertion, often against expectation, and Woorden.org as “boven verwachting”. The two sources give these example sentences: - hij heeft zelfs een grote bijdrage daartoe geleverd, “he even made a great contribution to it” (the WikiWoordenboek) - zelfs zij waren zich rot geschrokken van de klap, “even they were terribly frightened by the blow” (the WikiWoordenboek) - ze werkt aan de universiteit en is er zelfs hoogleraar geworden, “she works at the university and has even become a professor there” (Woorden.org)
The word marks a scale. In 63.5 the cat is the last creature one would expect to be mentioned; in 63.7 the mother, who is expected to know, is the surprising one who did not; in 63.13 the parents are more than the children. The statement without zelfs would be true as well, only without the surprise: de kat slaapt, “the cat is sleeping”.
2. Where Zelfs Stands
Zelfs stands directly before the word or phrase that it emphasises: - before a subject: zelfs ik (63.1), zelfs hij (63.2), zelfs de kat (63.5), zelfs mijn moeder (63.7), zelfs de ouders (63.13) - before an adjective or predicate: zelfs mooi (63.3), zelfs blij (63.4), zelfs groter, as in hij is zelfs groter dan zijn vader, “he is even taller than his father” - before an object or a phrase of time: ik heb zelfs een nieuwe fiets gekocht (63.8), zij zwemt zelfs elke dag (63.12) - before an adverbial phrase: zelfs dan (63.9), zelfs in de winter (63.10), zelfs als het regent (63.11) - before geen and its noun: zelfs geen tijd (63.14), zelfs geen treinen (63.17)
The place decides what is surprising. Zelfs ik heb het gedaan, “even I did it”, makes the person the surprise; ik heb het zelfs gedaan, “I even did it”, makes the deed the surprise.
Zelfs and the word it emphasises count as one element of the sentence, and the verb stays in second place: zelfs ik weet het (63.1), and, with the adverbial phrase first, zelfs in de winter loopt zij (63.10), where the verb comes before the subject. In a subordinate clause the verb is last: dat zelfs de bomen buigen (63.19), dat zelfs zijn auto niet wil starten (63.29).
3. “Not Even”: Niet Eens and Zelfs Geen
For “not even” Dutch uses two forms, and the choice depends on what follows: - niet eens with a verb or a whole statement: hij kan niet eens lezen (63.6), hij hoort haar niet eens (63.23), je hoeft hem niet eens terug te brengen (63.26). Niet comes first, then eens - zelfs geen with a noun: zelfs geen tijd (63.14), zelfs geen treinen (63.17). Geen is the negative of een or of a noun without an article - zelfs niet before a phrase: zelfs niet voor geld, “not even for money”
Eens here is the weak adverb that the WikiWoordenboek lists with the senses “once” and “ever”; in niet eens it adds the same surprise as zelfs. The pair should be learned whole: niet eens is a unit and is not split.
4. Zelfs Als, Zelfs Dan, Ook Al
For clauses: - zelfs als: “even if” (63.11). Zelfs als het regent, blijven wij buiten. The verb of the clause with als is last, and the main clause that follows has the verb first - zelfs dan: “even then” (63.9). Dan refers back to what has just been said - ook al: “even if, even though” is a second way of making a concession, and it is common in speech: ook al regent het, blijven wij buiten - hoewel: “although, even though”, for a fact that is certain: hoewel het regent, blijven wij buiten. Zelfs does not form “even though”
5. Zelfs and Zelf
These are two words: - zelf: “self, -self”, an intensifier of the person: ik zelf, “I myself”; ik heb het zelf gedaan, “I did it myself”; hij weet het zelf, “he knows it himself” - zelfs: “even”, an adverb of the surprising case: zelfs ik weet het (63.1)
Zelfs is formed from zelf, but the two do not exchange places. Never ✗ “zelf ik weet het” for “even I know it”.
6. Zelfs, Nog and the Dutch Even
English “even” is spread over several Dutch words, and the Dutch word even is not one of them: - “even” as the adverb of surprise: zelfs - “even” before a comparative, to say “still more”: nog. Het wordt nog kouder (63.20), “it gets even colder”; nog meer, “even more”; nog beter, “even better”. Never ✗ “even kouder” - “even” in “not even”: niet eens (rule 3) - Dutch even, adverb, “briefly”: wacht even, “wait a moment”; zet de stoel even recht, “put the chair straight for a moment” - Dutch even, adverb, “equally, to the same degree”: dat is even goed, “that is just as good”; with als, even groot als, “as big as” - Dutch even, adjective, “level” and “divisible by two”: een even getal, “an even number”; the WikiWoordenboek gives de som van twee even getallen is weer een even getal, “the sum of two even numbers is again an even number”
7. Zelfs, Ook and Tot
Woorden.org gives ook and tot as synonyms. Ook means “also, too” and adds without surprise: ook ik weet het, “I know it too”. Zelfs adds the surprise: zelfs ik weet het, “even I know it”. Tot can introduce the last item of a series, “up to and including”.
Common Mistakes to Avoid: - The English word in the Dutch sentence: ✗ “even ik weet het” → ✓ “zelfs ik weet het” - The comparative with even: ✗ “even kouder” → ✓ “nog kouder” - “Cannot even” with zelfs: ✗ “hij kan zelfs niet lezen” (not idiomatic for “he cannot even read”) → ✓ “hij kan niet eens lezen” - Zelf for zelfs: ✗ “zelf ik weet het” → ✓ “zelfs ik weet het” - Zelfs for “briefly”: ✗ “wacht zelfs” → ✓ “wacht even” - The apostrophe or the lost s: ✗ “zelf’s”, ✗ “zelf” → ✓ “zelfs” - The place of zelfs after the verb of a different sentence: ✗ “zelfs ik heb het zelfs gedaan” (two zelfs for one idea) → ✓ “zelfs ik heb het gedaan” - The pronunciation: ✗ /ˈzɛl.fɪz/ → ✓ /zɛlfs/ - The vowel of eens: ✗ short /ɛns/ → ✓ long /eːns/
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Frequency and Register:
Zelfs is neutral in register and is used in speech, in writing and in the news. The WikiWoordenboek notes that it is in the official word list and was recognised by 99% of speakers in the Netherlands and by 100% of speakers in Flanders in a study of 2013, so it needs no regional care: the Dutch of the Netherlands and the Dutch of Flanders use it alike. The earliest record of the word is of 1285, in the sense “against expectation”.
The Surprise as a Habit of Speech:
Dutch uses zelfs, niet eens and nog to place an event on a scale of expectation. Zelfs dan, “even then”, closes an argument: the speaker has taken the strongest objection and says that the answer is the same. Niet eens is the usual remark of complaint or astonishment: hij heeft niet eens gebeld, “he did not even call”. Both are common words of everyday talk.
Proverbs with Zelfs:
Woorden.org lists two sayings with the word: - Zelfs de beste breister laat wel eens een steekje vallen: “even the best knitter now and then drops a stitch”, meaning that even a skilled person makes a mistake (63.15). A breister is a woman who knits - Nood doet zelfs oude vrouwen rennen: “need makes even old women run”, meaning that need can bring out strength and speed that one would not expect
Zelfs in Literature:
The Genre Section and Section F show the word in Dutch prose, and the citation comes from the Amsterdam writer Nescio, who wrote under that name (the pen name of J. H. F. Grönloh). His story Dichtertje is one of the three stories collected in Dichtertje, De uitvreter, Titaantjes, the volume that was first published in April 1918. The sentence in Section F places a thing on a scale of height: the poles of the lamps are taller even than the little wheel that the poet is looking at.
Set Phrases:
- Zelfs dan: “even then” (63.9) - Zelfs als: “even if” (63.11) - Niet eens: “not even” (63.6) - Zelfs geen: “not even a, not any” (63.14) - Nog meer, nog beter: “even more, even better” - Ook al: “even if, even though” - Zelfs niet voor geld: “not even for money”
Common Expressions with Zelfs: - “Zelfs ik weet het” - Even I know it - “Zelfs dan” - Even then - “Zelfs als het regent” - Even if it rains - “Hij kan niet eens lezen” - He cannot even read - “Het wordt nog kouder” - It is getting even colder - “Zelfs de beste breister laat wel eens een steekje vallen” - Even the best knitter drops a stitch now and then
Reminder: This lesson is designed for English speakers learning Dutch.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
From Nescio, Dichtertje, in the volume Dichtertje, De uitvreter, Titaantjes (first published in 1918), as the text is given in the Project Gutenberg edition, eBook no. 29719. The young poet is on a railway bridge in Amsterdam, and is looking at a small winged wheel that is fixed on an iron column. The sentence describes what stands on the bridge near it.
Zelfs de palen met de booglampen, aan ’t begin en ’t eind van de brug, staken hoog boven ’t wieltje uit.
F-A: Interlinear Analysis
Zelfs (zɛlfs) even de (də) the palen (ˈpaː.lən) poles met (mɛt) with de (də) the booglampen, (ˈboː.ɣənˌlɑm.pən) arc-lamps aan (aːn) at ’t (ət) the begin (bəˈɣɪn) beginning en (ɛn) and ’t (ət) the eind (ɛint) end van (vɑn) of de (də) the brug, (brʏx) bridge staken (ˈstaː.kən) stuck hoog (hoːx) high boven (ˈboː.vən) above ’t (ət) the wieltje (ˈʋil.tjə) little-wheel uit. (œyt) out
F-B: Natural Text with Translation
Zelfs de palen met de booglampen, aan ’t begin en ’t eind van de brug, staken hoog boven ’t wieltje uit.
→ “Even the poles with the arc lamps, at the beginning and the end of the bridge, stood out high above the little wheel.”
F-C: Original Dutch Text
Zelfs de palen met de booglampen, aan ’t begin en ’t eind van de brug, staken hoog boven ’t wieltje uit.
F-D: Grammar and Vocabulary Notes
The sentence has the lesson’s word once, at the head. Zelfs stands before the subject, de palen met de booglampen, and the two form one element of the sentence; the verb staken, in the past tense plural of steken, comes next, as in zelfs ik weet het (63.1) and zelfs in de winter loopt zij (63.10). The verb is the separable verb uitsteken, “to stick out, to project”, and the particle uit goes to the end: staken … uit. With boven it means “to rise above”: boven ’t wieltje uitsteken, “to stand out above the little wheel”.
The elements of the subject are all ordinary: de palen met de booglampen, “the poles with the arc lamps”, where booglamp is boog, “arc”, and lamp. The phrase aan ’t begin en ’t eind van de brug, “at the beginning and the end of the bridge”, stands between commas inside the subject. Wieltje is the diminutive of wiel, “wheel”, with -tje, and so it takes het, like every diminutive.
The form ’t is the contracted, unstressed form of het, and it is still written so today. The word zelfs is spelt as it is in modern Dutch.
F-E: Literary Commentary
The sentence puts the lesson’s word to the work that Section D calls scalar. The poet has been looking at the small wheel, and the wheel is small; the poles of the arc lamps are the tallest things on the bridge, and zelfs says that even they are taller than the wheel. It is no great surprise that the tall lamp-posts rise above a small ornament; the word turns a plain fact of height into a remark about how small the wheel is. A reader who takes zelfs away loses the scale and keeps only the measurement.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Part A: Interlinear Construed Text
63.16 Het (ət) it is (ɪs) is maandag, (ˈmaːn.dɑx) Monday en (ɛn) and zelfs (zɛlfs) even de (də) the wind (ʋɪnt) wind is (ɪs) is al (ɑl) already vroeg (vrux) early wakker. (ˈʋɑ.kər) awake
63.17 Er (ɛr) there rijden (ˈrɛi.dən) drive vandaag (vɑnˈdaːx) today zelfs (zɛlfs) even geen (ɣeːn) no treinen, (ˈtrɛi.nən) trains dus (dʏs) so Sanne (ˈsɑ.nə) Sanne pakt (pɑkt) takes haar (haːr) her fiets. (fits) bike
63.18 Zij (zɛi) she trekt (trɛkt) pulls haar (haːr) her jas (jɑs) coat aan (aːn) on en (ɛn) and zet (zɛt) puts zelfs (zɛlfs) even een (ən) a muts (mʏts) cap op. (ɔp) on
63.19 Buiten (ˈbœy.tən) outside waait (ʋaːjt) blows het (ət) it zo (zoː) so hard (hɑrt) hard dat (dɑt) that zelfs (zɛlfs) even de (də) the bomen (ˈboː.mən) trees buigen. (ˈbœy.ɣən) bend
63.20 Dan (dɑn) then begint (bəˈɣɪnt) begins het (ət) it te (tə) to regenen, (ˈreː.ɣə.nən) rain en (ɛn) and het (ət) it wordt (ʋɔrt) becomes nog (nɔx) even kouder. (ˈkʌu.dər) colder
63.21 Sanne (ˈsɑ.nə) Sanne fietst (fitst) cycles door (doːr) through de (də) the stad, (stɑt) city maar (maːr) but zelfs (zɛlfs) even de (də) the straten (ˈstraː.tən) streets zijn (zɛin) are bijna (ˈbɛi.naː) almost leeg. (leːx) empty
63.22 Bij (bɛi) at de (də) the brug (brʏx) bridge loopt (loːpt) walks een (ən) a man (mɑn) man zelfs (zɛlfs) even zonder (ˈzɔn.dər) without jas. (jɑs) coat
63.23 Zij (zɛi) she roept (rupt) calls hem (hɛm) him iets (its) something toe, (tu) to maar (maːr) but hij (hɛi) he hoort (hoːrt) hears haar (haːr) her niet (nit) not eens. (eːns) even
63.24 Dan (dɑn) then breekt (breːkt) breaks de (də) the ketting (ˈkɛ.tɪŋ) chain van (vɑn) of haar (haːr) her fiets, (fits) bike en (ɛn) and zij (zɛi) she moet (mut) must lopen, (ˈloː.pən) walk zelfs (zɛlfs) even door (doːr) through de (də) the plassen. (ˈplɑ.sən) puddles
63.25 Een (ən) a vrouw (vrʌu) woman komt (kɔmt) comes uit (œyt) out-of een (ən) a winkel, (ˈʋɪŋ.kəl) shop ziet (zit) sees haar (haːr) her en (ɛn) and geeft (ɣeːft) gives haar (haːr) her zelfs (zɛlfs) even een (ən) a paraplu. (ˌpaː.raˈply) umbrella
63.26 "Neem (neːm) take hem (hɛm) it maar (maːr) just mee," (meː) along zegt (zɛxt) says de (də) the vrouw, (vrʌu) woman "je (jə) you hoeft (huft) need hem (hɛm) it niet (nit) not eens (eːns) even terug (təˈrʏx) back te (tə) to brengen." (ˈbrɛ.ŋən) bring
63.27 Sanne (ˈsɑ.nə) Sanne is (ɪs) is blij, (blɛi) happy want (ʋɑnt) because zelfs (zɛlfs) even een (ən) a vreemde (ˈvreːm.də) stranger helpt (hɛlpt) helps haar. (haːr) her
63.28 Zij (zɛi) she komt (kɔmt) comes te (tə) too laat (laːt) late op (ɔp) at haar (haːr) her werk, (ʋɛrk) work maar (maːr) but zelfs (zɛlfs) even haar (haːr) her baas (baːs) boss is (ɪs) is er (ər) there nog (nɔx) yet niet. (nit) not
63.29 Hij (hɛi) he belt (bɛlt) phones en (ɛn) and zegt (zɛxt) says dat (dɑt) that zelfs (zɛlfs) even zijn (zɛin) his auto (ˈʌu.to) car niet (nit) not wil (ʋɪl) wants starten. (ˈstɑr.tən) start
63.30 Aan (aːn) at het (ət) the eind (ɛint) end van (vɑn) of de (də) the dag (dɑx) day lacht (lɑxt) laughs zij, (zɛi) she want (ʋɑnt) because zelfs (zɛlfs) even de (də) the storm (stɔrm) storm was (ʋɑs) was mooi. (moːi) beautiful
Part B: Natural Sentences
63.16 Het is maandag, en zelfs de wind is al vroeg wakker. → “It is Monday, and even the wind is awake early.”
63.17 Er rijden vandaag zelfs geen treinen, dus Sanne pakt haar fiets. → “Today not even any trains are running, so Sanne takes her bike.”
63.18 Zij trekt haar jas aan en zet zelfs een muts op. → “She puts on her coat and even puts on a cap.”
63.19 Buiten waait het zo hard dat zelfs de bomen buigen. → “Outside it blows so hard that even the trees bend.”
63.20 Dan begint het te regenen, en het wordt nog kouder. → “Then it begins to rain, and it gets even colder.”
63.21 Sanne fietst door de stad, maar zelfs de straten zijn bijna leeg. → “Sanne cycles through the city, but even the streets are almost empty.”
63.22 Bij de brug loopt een man zelfs zonder jas. → “By the bridge a man is walking even without a coat.”
63.23 Zij roept hem iets toe, maar hij hoort haar niet eens. → “She calls something to him, but he does not even hear her.”
63.24 Dan breekt de ketting van haar fiets, en zij moet lopen, zelfs door de plassen. → “Then the chain of her bike breaks, and she has to walk, even through the puddles.”
63.25 Een vrouw komt uit een winkel, ziet haar en geeft haar zelfs een paraplu. → “A woman comes out of a shop, sees her and even gives her an umbrella.”
63.26 "Neem hem maar mee," zegt de vrouw, "je hoeft hem niet eens terug te brengen." → “‘Just take it with you,’ says the woman, ‘you do not even have to bring it back.’”
63.27 Sanne is blij, want zelfs een vreemde helpt haar. → “Sanne is happy, because even a stranger helps her.”
63.28 Zij komt te laat op haar werk, maar zelfs haar baas is er nog niet. → “She arrives too late at work, but even her boss is not there yet.”
63.29 Hij belt en zegt dat zelfs zijn auto niet wil starten. → “He phones and says that even his car will not start.”
63.30 Aan het eind van de dag lacht zij, want zelfs de storm was mooi. → “At the end of the day she laughs, because even the storm was beautiful.”
Part C: Target Language Only
63.16 Het is maandag, en zelfs de wind is al vroeg wakker.
63.17 Er rijden vandaag zelfs geen treinen, dus Sanne pakt haar fiets.
63.18 Zij trekt haar jas aan en zet zelfs een muts op.
63.19 Buiten waait het zo hard dat zelfs de bomen buigen.
63.20 Dan begint het te regenen, en het wordt nog kouder.
63.21 Sanne fietst door de stad, maar zelfs de straten zijn bijna leeg.
63.22 Bij de brug loopt een man zelfs zonder jas.
63.23 Zij roept hem iets toe, maar hij hoort haar niet eens.
63.24 Dan breekt de ketting van haar fiets, en zij moet lopen, zelfs door de plassen.
63.25 Een vrouw komt uit een winkel, ziet haar en geeft haar zelfs een paraplu.
63.26 "Neem hem maar mee," zegt de vrouw, "je hoeft hem niet eens terug te brengen."
63.27 Sanne is blij, want zelfs een vreemde helpt haar.
63.28 Zij komt te laat op haar werk, maar zelfs haar baas is er nog niet.
63.29 Hij belt en zegt dat zelfs zijn auto niet wil starten.
63.30 Aan het eind van de dag lacht zij, want zelfs de storm was mooi.
Part D: Grammar Notes for Genre Section
The Text: The text follows one morning, from the early wind to the end of the day, and it is a made-up story for the lesson, not a quotation; Sanne is an invented person. Almost every sentence carries zelfs, and each time the word marks the surprising case: the wind, the trains, the cap, the trees, the streets, the stranger, the boss, the car, the storm. Two sentences show the neighbours of zelfs: 63.20 has nog kouder, “even colder”, and 63.23 and 63.26 have niet eens. The present tense carries the action, and 63.30 closes with the past, was mooi, as the day is looked back on.
Zelfs in the Text: In 63.16, 63.19, 63.21, 63.27, 63.28, 63.29 and 63.30 zelfs stands before the subject. In 63.17 it stands before geen treinen (zelfs geen), in 63.18 before the object een muts, in 63.22 before the phrase zonder jas, in 63.24 before door de plassen, in 63.25 before een paraplu.
Niet Eens and Nog: In 63.23 hij hoort haar niet eens is “he does not even hear her”; the pair niet eens follows the object. In 63.26 je hoeft hem niet eens terug te brengen has the same pair before the infinitive clause terug te brengen. In 63.20 the comparative kouder takes nog, never even (Section D, rule 6).
Separable Verbs: In 63.18 aantrekken and opzetten are split: zij trekt haar jas aan, zet een muts op; the particle goes to the end. In 63.23 toeroepen is split in the same way: zij roept hem iets toe. In 63.26 meenemen gives neem hem maar mee, in the imperative, with mee at the end. In 63.26 terug te brengen has te between terug and brengen: terugbrengen is separable, and te goes between the particle and the verb.
Word Order: In 63.17 dus, “so”, joins the two clauses and stands outside the order of the second one, which keeps the subject before the verb: Sanne pakt. In 63.28 the clause after maar begins with zelfs haar baas, and the verb is comes second, after that whole element. In 63.29 the subordinate clause has the verb at the end: dat zelfs zijn auto niet wil starten, with the modal wil before the infinitive starten. In 63.30 want, “because”, joins two main clauses and does not move the verb: want zelfs de storm was mooi.
Er: In 63.17 er rijden … treinen is the existential er with a plural noun; the verb agrees with treinen. In 63.28 er in is er nog niet is the place word, “there”.
Names and Capitals: Sanne is a name and has a capital. Maandag is written with a small letter, because the days of the week are not capitalised in Dutch.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Key Sounds in This Lesson:
The final cluster /lfs/ of zelfs. It is said as three consonants in a row, with the l and f touching and no vowel between them; the final /s/ is sharp.
The long /eː/ of eens, weet, regent, leeg, breekt, neem and steekje, and the short /ɛ/ of zelfs, hem, wel and belt. The vowel of eens is long and closed; it is never short.
The Dutch /ʋ/ of weet, wist, wieltje, werk and waait, made with the lip near the teeth and without the lip-rounding of English w.
The rough /x/ of lacht, nog, dag, hoog and terug: it is written g or ch. At the end of a word the g is voiceless (nog /nɔx/, dag /dɑx/); between vowels it is voiced (regenen /ˈreː.ɣə.nən/).
The diphthongs /ɛi/ of hij, wij, blij, zijn, tijd and rijden, /œy/ of buiten, uit and buigen, and /ʌu/ of auto, ouders, kouder and vrouw. None is like English “eye”, “oy” or “ow”.
The weak vowel /ə/ of de, het (often), -en, -e and ge-: nieuwe /ˈni.ʋə/, gekocht /ɣəˈkɔxt/, treinen /ˈtrɛi.nən/.
Writing Zelfs:
Zelfs is written as one word, with no apostrophe and no hyphen: zelfs, never ✗ “zelf’s” and never ✗ “zelf s”. Niet eens is two words. Zelfs als, zelfs dan and zelfs geen are two words each. The words zelf and zelfs are always kept apart in writing: ik zelf, zelfs ik.
Spelling of the compounds and separable verbs: booglamp is one word, and so are aantrekken, opzetten, toeroepen, meenemen and terugbrengen; in the main clause the particle stands apart (zij trekt haar jas aan), and in the infinitive with te the particle and the verb are separated by te (terug te brengen). The days of the week are written with a small letter: maandag. The diminutives wieltje and steekje are written with -tje and -je.
Audio Practice Suggestion: listen for zelfs dan and niet eens in conversation and in the news, where the two are used to mark the unexpected. Say the pair zelf and zelfs aloud, five times each, and make the final /s/ sharp. Listen to the difference in length between the vowel of eens and the vowel of the English “ens”.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
◊ᴺᵉˣᵃˡ ◊ᴸᵃᵗⁱⁿᵘᵐ ◊ᴰᵘᵗᶜʰ ◊ᴸᵉˢˢᵒⁿ⁶³ ◊ᶻᵉˡᶠˢ ◊ᶜᵒᵐᵖˡᵉᵗᵉ
---
Course Index: [latinum.substack.com/p/index](https://latinum.substack.com/p/index)