← English for Yiddish Speakers
דאָס װאָרט a איז דער אומבאַשטימטער אַרטיקל (indefinite article) אין ענגליש, און איינס פֿון די אָפֿטסטע װערטער אין דער שפּראַך. עס שטייט פֿאַר אַ נאָמענװאָרט אין יחיד, װאָס מען קען צײלן, און זאָגט: אײן זאַך פֿון אַ סאָרט, װאָס איז נאָך נישט באַקאַנט: a book, a teacher, a day. פֿאַר אַ װאָקאַל־לויט הייסט עס an: an apple, an hour.
פֿאַר אַ ייִדיש־רעדער איז דאָס אַ זייער לײַכטע לעקציע. ייִדיש האָט דעם זעלבן אַרטיקל, מיט די זעלבע צוויי פֿאָרמען: אַ פֿאַר אַ קאָנסאָנאַנט־לויט, אַן פֿאַר אַ װאָקאַל־לויט (אַ בוך, אַן עפּל). ער װעקסלט זיך נישט לויט מין אָדער פֿאַל, אַנדערש װי דער, די, דאָס, דעם (לעקציע 1): אַ מאַן, אַ פֿרױ, אַ קינד. דער ענגלישער a װעקסלט זיך אויך נישט.
די אונטערשיידן זענען קליין, אָבער זיי קומען אָפֿט פֿאָר:
- ענגליש קוקט אויף ענגליש: a אָדער an פּאַסט צום ענגלישן װאָרט, נישט צום ייִדישן. an umbrella, אָבער אַ שירעם; a university, אָבער אַן אוניווערסיטעט; an hour, אָבער אַ שעה. - קײן: ייִדיש זאָגט נישט קײן שװעסטער; ענגליש האָט דאָ a: I do not have a sister. - what a, such a: ענגליש שטעלט a נאָך what און נאָך such: What a beautiful day! ייִדיש זאָגט װאָס פֿאַר אַ שיינער טאָג, אַזאַ שיינער טאָג. - שטאָף־װערטער: ענגליש האָט װערטער, װאָס מען קען נישט צײלן, למשל advice, information, news, furniture. מען זאָגט נישט ״an advice״ (ייִדיש האָט אַן עצה): a piece of advice. - דער אַרויסרעד: a איז [ə], אַ שוואַכער לויט, נישט דער פֿולער ייִדישער [a]. זען דעם אַרויסרעד־פֿירער.
אין די ביישפּילן שטייט בײַם װאָרט a (און בײַ אַלע װערטער) די ייִדישע איבערזעצונג. בײַ a / an שטייט די ייִדישע פֿאָרעם, װאָס פּאַסט צום ייִדישן װאָרט, אַפֿילו װען די ענגלישע איז אַנדערש (an umbrella = אַ שירעם). װוּ עס איז נישטאָ קײן באַזונדער װאָרט אין ייִדיש, שטייט דער סימן ״-״.
הויפּט־פּונקטן:
- a / an = אַ / אַן. ענגליש האָט קײן מין און קײן פֿאַל נישט: a man, a woman, a child - a פֿאַר אַ קאָנסאָנאַנט־לויט, an פֿאַר אַ װאָקאַל־לויט: a cat, an apple. דער לויט באַשטימט, נישט דער אות: an hour, a university - a שטייט נאָר פֿאַר אײן זאַך, װאָס מען קען צײלן: a book, אָבער books, water. אַ מערצאָל אָדער אַ שטאָף האָט קײן a נישט - נאָך is: She is a teacher. ✗ She is teacher - דער ערשטער מאָל = a, דער צווייטער מאָל = the: I see a cat. The cat is black - what a / such a: What a day! He has such a big house. ✗ What day! ✗ A such house - a = ״פּער״: two dollars a pound, twice a day - אַ ביסל, אַ פּאָר, אַ סך = a little, a few, a lot (of) - ייִדיש נישט קײן = ענגליש do not have a: I do not have a sister - אַרויסרעד: a [ə], an [ən]
The word a is the indefinite article of English: it stands before a singular noun that can be counted and says "one of this kind, not yet identified": a book, a teacher, a day. Before a vowel sound it becomes an: an apple, an hour. Yiddish has the same article, a and an, with the same rule, and unlike the Yiddish definite article it never changes with gender or case, so this is another friendly lesson. The differences are small: English chooses a or an by the sound of the English word that follows (English an umbrella, but the Yiddish word for umbrella begins with a consonant and takes the short form); English puts a after what and such; English uses a where Yiddish uses kein in a negative sentence (I do not have a sister); English has many uncountable nouns that take no a (advice, information, news, furniture); and the English a is a weak [ə], not the full Yiddish [a].
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
4.1 I איך have האָב a אַ book בוך
4.2 She זי is איז a אַ teacher לערערין
4.3 He ער is איז a אַ doctor דאָקטער
4.4 It דאָס is איז a אַ cat קאַץ
4.5 We מיר have האָבן a אַ dog הונט
4.6 My מײַן sister שװעסטער eats עסט an אַן apple עפּל every יעדן day טאָג
4.7 There עס is איז דאָ a אַ bird פֿױגל in אין the דעם tree בױם
4.8 She זי wants װיל a אַ glass גלאָז of - water װאַסער
4.9 We מיר need דאַרפֿן an אַ umbrella שירעם today הײַנט
4.10 My מײַן brother ברודער studies לערנט זיך at אין a אַן university אוניווערסיטעט
4.11 Moshe משה is איז an אַן honest ערלעכער man מאַן and און a אַ good גוטער friend פֿרײַנד
4.12 What װאָס פֿאַר a אַ beautiful שיינער day טאָג
4.13 They זײ have האָבן such אַזאַ a - big גרױס house הױז
4.14 The די apples עפּל cost קאָסטן two צװײ dollars דאָלאַר a אַ pound פֿונט
4.15 I איך do - not נישט have האָב a קײן sister, שװעסטער but אָבער I איך have האָב two צװײ brothers ברידער
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
4.1 I have a book. איך האָב אַ בוך.
4.2 She is a teacher. זי איז אַ לערערין.
4.3 He is a doctor. ער איז אַ דאָקטער.
4.4 It is a cat. דאָס איז אַ קאַץ.
4.5 We have a dog. מיר האָבן אַ הונט.
4.6 My sister eats an apple every day. מײַן שװעסטער עסט יעדן טאָג אַן עפּל.
4.7 There is a bird in the tree. עס איז דאָ אַ פֿױגל אין דעם בױם.
4.8 She wants a glass of water. זי װיל אַ גלאָז װאַסער.
4.9 We need an umbrella today. הײַנט דאַרפֿן מיר אַ שירעם.
4.10 My brother studies at a university. מײַן ברודער לערנט זיך אין אַן אוניווערסיטעט.
4.11 Moshe is an honest man and a good friend. משה איז אַן ערלעכער מאַן און אַ גוטער פֿרײַנד.
4.12 What a beautiful day! װאָס פֿאַר אַ שיינער טאָג!
4.13 They have such a big house. זײ האָבן אַזאַ גרױס הױז.
4.14 The apples cost two dollars a pound. די עפּל קאָסטן צװײ דאָלאַר אַ פֿונט.
4.15 I do not have a sister, but I have two brothers. איך האָב נישט קײן שװעסטער, אָבער איך האָב צװײ ברידער.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
4.1 I have a book.
4.2 She is a teacher.
4.3 He is a doctor.
4.4 It is a cat.
4.5 We have a dog.
4.6 My sister eats an apple every day.
4.7 There is a bird in the tree.
4.8 She wants a glass of water.
4.9 We need an umbrella today.
4.10 My brother studies at a university.
4.11 Moshe is an honest man and a good friend.
4.12 What a beautiful day!
4.13 They have such a big house.
4.14 The apples cost two dollars a pound.
4.15 I do not have a sister, but I have two brothers.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
דאָס זענען די כּללים פֿון דעם װאָרט a:
1. a / an = אַ / אַן: קאָנסאָנאַנט, װאָקאַל
- a שטייט פֿאַר אַ קאָנסאָנאַנט־לויט: a book (4.1), a cat (4.4), a dog (4.5). an שטייט פֿאַר אַ װאָקאַל־לויט: an apple (4.6), an umbrella (4.9), an honest man (4.11) - ייִדיש האָט דאָס זעלבע: אַ בוך, אַן עפּל. ביידע שפּראַכן האָבן איין אומבאַשטימטן אַרטיקל פֿאַר אַלע מינים: אַ מאַן, אַ פֿרױ, אַ קינד = a man, a woman, a child - a / an האָט קײן מערצאָל נישט: books, dogs, apples. ייִדיש אויך: אַ בוך, אָבער ביכער
2. ענגליש קוקט אויף ענגליש, ייִדיש אויף ייִדיש
- ענגליש באַשטימט a אָדער an לויט דעם לויט פֿון דעם ענגלישן װאָרט. ייִדיש באַשטימט אַ אָדער אַן לויט דעם ייִדישן װאָרט. די צוויי שפּראַכן שטימען נישט שטענדיק: - an umbrella (4.9) = אַ שירעם: ענגליש האָט an, ייִדיש האָט אַ - a university (4.10) = אַן אוניווערסיטעט: ענגליש האָט a, ייִדיש האָט אַן - an hour = אַ שעה; an apple = אַן עפּל (4.6, ביידע אַן) - ✗ a umbrella (װײַל ייִדיש זאָגט אַ שירעם), ✗ an university (װײַל ייִדיש זאָגט אַן אוניווערסיטעט)
3. דער לויט, נישט דער אות
- an שטייט פֿאַר אַ װאָקאַל־לויט, נישט נאָר פֿאַר אַ װאָקאַל־אות. an honest man (4.11): די h שװײַגט, דער ערשטער לויט איז אַ װאָקאַל. אַזוי אויך an hour, an heir - a שטייט פֿאַר אַ קאָנסאָנאַנט־לויט, אַפֿילו װען דער אות איז אַ װאָקאַל: a university (4.10) הייבט אָן מיט [j], a European, a one-year course - ✗ a hour, ✗ a honest man, ✗ an university - אויך בײַ אותיות און קורצװערטער: an M.B.A. (דער אות M הייסט [ɛm]), an F (אין שולע), an X-ray. אָבער a U.S. citizen (U הייסט [ju])
4. a נאָך is: אַ באַרוף, אַ סאָרט
- She is a teacher (4.2), He is a doctor (4.3), It is a cat (4.4): נאָך is שטייט a פֿאַר אַ נאָמענװאָרט, װאָס זאָגט װער אָדער װאָס עמעצער איז. ייִדיש האָט דאָס זעלבע: זי איז אַ לערערין. ✗ She is teacher - ענגליש האָט קײן ״לערערין״ נישט: a teacher איז אַ מאַן אָדער אַ פֿרױ (4.2). אַזוי אויך a doctor (4.3) און a friend (4.11) - אַ באַרוף־נאָמען מיט אַן אַדיעקטיוו: She is a good teacher. נאָר אַן אַדיעקטיוו אַליין האָט קײן a נישט: She is tired, ✗ She is a tired
5. נאָר אײן זאַך, װאָס מען קען צײלן
- a שטייט פֿאַר אַ נאָמענװאָרט אין יחיד, װאָס מען קען צײלן: a book, a bird (4.7), a dog (4.5). פֿאַר אַ מערצאָל שטייט קײן a נישט: two brothers (4.15), apples - פֿאַר אַ שטאָף שטייט קײן a נישט: water, milk, bread. מען נוצט אַ מאָס, a glass of water (4.8, 4.21), a bowl of milk (4.21, 4.22). ✗ a water, ✗ a milk - ענגליש האָט װערטער, װאָס מען קען נישט צײלן, װוּ ייִדיש האָט אַ יחיד: advice (ייִדיש: אַן עצה), news (אַ נײַעס), information, furniture. ✗ an advice, ✗ a news, ✗ a furniture. ריכטיק: a piece of advice, a piece of news, a piece of furniture
6. a ... of: אַ גלאָז װאַסער
- ענגליש פֿאַרלאַנגט of צווישן דער מאָס און דעם שטאָף: a glass of water (4.8), a bowl of milk (4.21, 4.22). ייִדיש האָט קײן װאָרט צווישן זיי נישט: אַ גלאָז װאַסער, אַ שיסל מילך - ✗ a glass water → ✓ a glass of water
7. a → the
- דער ערשטער מאָל, װען עפּעס װערט דערמאָנט, שטייט a; דער צווייטער מאָל, the: a cat (4.16) → the cat (4.17); a box (4.19) → the box (4.26); a bowl of milk (4.21) → the milk (4.23). ייִדיש האָט דאָס זעלבע: אַ קאַץ … די קאַץ - אויך אין אײן זאַץ: I see a dog. The dog is small - ✗ I see the cat (װען די קאַץ איז נײַ פֿאַר דעם צוהערער)
8. a + אַדיעקטיוו + נאָמענװאָרט
- דער אַדיעקטיוו שטייט צווישן a און דעם נאָמענװאָרט, און ער בײגט זיך נישט: a good friend (4.11), a big house (4.13), a small cat (4.20), a warm bed (4.26). ייִדיש בײגט דעם אַדיעקטיוו: אַ גוטער פֿרײַנד, אַ גרױס הױז, אַ קלײנע קאַץ, אַ װאַרעם בעט, אַ װײַסן פֿוס (4.17) - a אָדער an לויט דעם ערשטן װאָרט נאָך דעם אַרטיקל: an old towel (4.19), אָבער a towel; an honest man (4.11), אָבער a man, a good friend; an apple, אָבער a big apple, a red apple - ✗ a old towel → ✓ an old towel. ✗ an good friend → ✓ a good friend
9. what a, such a, half an hour
- ענגליש שטעלט a נאָך what און נאָך such: What a beautiful day! (4.12), such a big house (4.13). ייִדיש: װאָס פֿאַר אַ שיינער טאָג, אַזאַ גרױס הױז. ✗ A such big house, ✗ What beautiful day! - בײַ אַ מערצאָל אָדער אַ שטאָף שטייט קײן a נישט: What beautiful days! Such big houses. What nice weather! - אַזוי אויך quite a day, half an hour (ייִדיש: אַ האַלבע שעה). ענגליש שטעלט half פֿאַרן אַרטיקל; דער אַרטיקל שטייט נאָך half. ✗ an half hour → ✓ half an hour (אָדער: a half hour, אַמעריקאַניש)
10. a = ״פּער״
- The apples cost two dollars a pound (4.14). a מײנט ״פֿאַר יעדן״ (per): twice a day, once a week, sixty miles an hour. ייִדיש האָט דאָס זעלבע: צװײ דאָלאַר אַ פֿונט, צװײ מאָל אַ טאָג - אין אַן אָפֿיציעלן טעקסט שטייט אָפֿט per: two dollars per pound
11. a ≠ one
- I have a book (4.1): אַ בוך, מען צײלט עס נישט. I have one book: איין בוך, נישט מער. ייִדיש האָט דעם זעלבן אונטערשייד: אַ בוך, אָבער איין בוך - one באַטאָנט די צאָל: I have one brother, not two. a נישט: I have a brother - ✗ I have a two brothers → ✓ I have two brothers (אַ צאָל־װאָרט און a דאַרפֿן נישט צוזאַמען)
12. נישט קײן = not a / no / not any
- ייִדיש זאָגט נישט קײן: איך האָב נישט קײן שװעסטער (4.15). ענגליש דאַרף a: I do not have a sister (4.15), She does not have a cat. דער זעלבער זאַץ מיט no: I have no sister - אַ מערצאָל און אַ שטאָף נעמען any: I do not have any brothers. I do not have any milk - ✗ I do not have no sister (אין ענגליש איז קײן צוויי מאָל אָפּלייקענען נישט) → ✓ I do not have a sister / I have no sister - אין 4.15 שטייט do not פֿאַר have: I do not have. מען זאָגט נישט ״I have not a sister״
13. a מיט אַ נאָמען און מיט אַ באַשרײַבונג
- אַ נאָמען האָט קײן a נישט: Rivka, Moshe, Mrs. Rosen. ✗ a Rivka - אָבער אַ באַשרײַבונג פֿון עמעצן נעמט a: Mrs. Rosen, a neighbor (4.27). Moshe is a good friend - ✗ a my friend, ✗ a this book → ✓ a friend of mine, this book
14. a ביסל, a פּאָר, a סך
- a little + שטאָף: a little milk (אַ ביסל מילך). a few + מערצאָל: a few days (אַ פּאָר טעג). a lot of + ביידע: a lot of people (אַ סך מענטשן) - ✗ a few milk → ✓ a little milk. ✗ a little days → ✓ a few days - little און few אָן a האָבן אַן אַנדער באַטײַט: I have few friends = כּמעט קײן פֿרײַנד. I have a few friends = עטלעכע
15. פֿעסטע פֿראַזעס
- have a good day (ייִדיש: אַ גוטן טאָג), have a good time, once upon a time, in a hurry, a lot, a bit - ✗ Have good day → ✓ Have a good day
16. די אויסשפּראַך
- a איז שוואַך [ə], an איז [ən]. זען דעם אַרויסרעד־פֿירער
אָפֿטע טעותים:
- ✗ She is teacher → ✓ She is a teacher - ✗ a apple → ✓ an apple - ✗ a umbrella → ✓ an umbrella - ✗ an university → ✓ a university - ✗ a hour → ✓ an hour - ✗ a old towel → ✓ an old towel - ✗ I see a books → ✓ I see books - ✗ a glass water → ✓ a glass of water - ✗ an advice → ✓ a piece of advice - ✗ What beautiful day! → ✓ What a beautiful day! - ✗ A such big house → ✓ Such a big house - ✗ I do not have no sister → ✓ I do not have a sister - ✗ a my friend → ✓ a friend of mine - ✗ I have a two brothers → ✓ I have two brothers - ✗ an half hour → ✓ half an hour - ✗ [a kæt] (פֿולער ייִדישער [a]) → ✓ [ə kæt]
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
- a איז דאָס פֿערטע װאָרט אין דער װערטער־ליסטע פֿון דעם קורס, נאָך the, be און and. ענגליש a / an און ייִדיש אַ / אַן שטאַמען ביידע פֿון דעם װאָרט פֿאַר ״איינס״: ענגליש ān (אַלט־ענגליש), ייִדיש ein (מיטל־הויכדײַטש). דערפֿאַר איז a ≈ אײן זאַך. - ״Once upon a time״ הייבט אָן אַ מעשׂה. ייִדיש האָט דעם אייגענעם אָנהייב: עס איז געװען אַמאָל. אין ביידע שטייט a / אַ. - אין אַמעריקאַנער ענגליש גייען ייִדישע װערטער מיט a: a mensch, a bissel, a mitzvah, a shlep. ״What a mensch!״ הערט מען אין ניו־יאָרק. דער אַרטיקל איז דער ענגלישער. - ייִדיש זאָגט אַ דאַנק, ענגליש זאָגט Thank you, אָדער Thanks, אָן a. a שטייט נאָר אין ״a big thank you״. - אַ גוטן טאָג! = Have a good day! ענגליש דאַרף have. דער זעלבער סדר: Have a nice weekend! Have a good trip! - נאָטן אין שולע: an A, a B, an F. דער אות A הייסט [eɪ], אַ װאָקאַל־לויט, דערפֿאַר an A; דער אות B הייסט [bi], דערפֿאַר a B. ״She got an A on the test.״ - טיטלען פֿון ביכער און פֿילמען הייבן אָפֿט אָן מיט A: A Tale of Two Cities, A Streetcar Named Desire, A Midsummer Night's Dream. The (לעקציע 1) װײַזט אויף דעם באַקאַנטן, A אויף אײנעם פֿון אַ סך. - מזל־טוב און מזל, דער נאָמען פֿון דער קאַץ אין דער דערצײלונג, זענען אין אַמעריקאַנער ענגליש באַקאַנט: ״Mazel tov!״ = ״Congratulations!״ אַ קאַץ מיטן נאָמען ״Mazel״ איז גאָר נישט אומגעוויינטלעך. - פֿאַרגלײַכט: a lot of people (אַ סך מענטשן) איז אַ שמועס־אויסדרוק. אין אַ שולאַרבעט שרײַבט מען אָפֿט many people.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
And און the דער LORD האַר God גאָט planted האָט געפֿלאַנצט a אַ garden גאָרטן eastward אין מזרח in אין Eden; עדן and און there דאָרט he ער put האָט אַװעקגעשטעלט the דעם man מענטשן whom װאָס he ער had - formed. האָט געשאַפֿן
— Genesis 2:8, King James Version (1611)
And the LORD God planted a garden eastward in Eden; and there he put the man whom he had formed.
און גאָט דער האַר האָט געפֿלאַנצט אַ גאָרטן אין עדן, אין מזרח, און דאָרט האָט ער אַװעקגעשטעלט דעם מענטשן, װאָס ער האָט געשאַפֿן.
(די ייִדישע איבערזעצונג איז אַ לערנער־איבערזעצונג פֿון דעם לאַטינום־אינסטיטוט, נישט פֿון אַן אויסגאַבע פֿון אַ ייִדישער תּנ״ך־איבערזעצונג.)
דאָס איז דער אַכטער פּסוק פֿון דעם צווייטן קאַפּיטל פֿון דער תּורה, אין דער King James Version. מיר האָבן אים אויסגעקליבן, װײַל דער פּסוק ברענגט אַ נײַע זאַך אין דער דערצײלונג, און דערפֿאַר שטייט a: a garden. דער צוהערער האָט נאָך קײן גאָרטן נישט געהערט. אין דער לעקציע 1 האָבן מיר געזען the beginning, the heaven, the earth, דאָרט איז אַלץ איינציק און באַקאַנט. דאָ איז דער גאָרטן נײַ.
אין די פּסוקים, װאָס קומען שפּעטער, װערט דער גאָרטן װידער דערמאָנט, און אַצינד שטייט the garden (למשל 2:9 און 2:15). דאָס איז דער זעלבער גאַנג װי אין דער דערצײלונג פֿון דער לעקציע: a cat → the cat.
דער עבֿרישער טעקסט (ויטע ה׳ אלהים גן בעדן מקדם) האָט קײן אומבאַשטימטן אַרטיקל נישט: גן מײנט ״גאָרטן״, און דער לעזער פֿאַרשטייט פֿון דעם צוזאַמענהאַנג, אַז עס איז ״אַ גאָרטן״. ענגליש און ייִדיש דאַרפֿן דאָ אַ װאָרט פֿאַר דער אומבאַשטימטקײט, און די King James־איבערזעצער האָבן געשטעלט a. דער זעלבער פּסוק װײַזט אויך the: the man whom he had formed. דער מענטש איז שוין דערמאָנט פֿריִער (2:7), דערפֿאַר שטייט the man, נישט a man.
- "planted a garden": garden איז אַ נאָמענװאָרט אין יחיד, װאָס מען קען צײלן, און איז נײַ; דערפֿאַר a. ייִדיש: האָט געפֿלאַנצט אַ גאָרטן. ✗ planted garden - "a garden eastward in Eden": a שטייט פֿאַר garden, נישט פֿאַר eastward. eastward איז אַ אַדװערב (אין מזרח), און in Eden: אַ נאָמען, אָן a, אָן the - "the man whom he had formed": the מײנט דעם באַקאַנטן מענטשן. whom he had formed: אַ זייטיקער זאַץ (relative clause), הײַנט זאָגט מען אָפֿט who אָדער that; whom איז אַ ביבלישער אָדער אַן אָפֿיציעלער סטיל - "had formed": had + formed (past participle), אַן עבֿר פֿאַר אַן אַנדער עבֿר: ער האָט אים פֿריִער געשאַפֿן. ייִדיש: האָט געשאַפֿן - "the LORD God" שטייט מיט the, נישט מיט a, װײַל דאָס איז דער איינציקער - אַרויסרעד: a garden [ə ˈɡɑrdn̩], a [ə], the man [ðə mæn], whom [hum], formed [fɔrmd]
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
4.16 One איין evening אָװנט Rivka ריװקע finds געפֿינט a אַ cat קאַץ in אין the דעם garden גאָרטן
4.17 The די cat קאַץ is איז black, שוואַרץ and און it זי has האָט a אַ white װײַסן foot פֿוס
4.18 Rivka ריװקע calls, רופֿט "Moshe, משה come קום here! אַהער I איך need דאַרף a אַ box קעסטל and און a אַ towel" האַנטעך
4.19 Moshe משה comes קומט with מיט a אַ box קעסטל and און an אַן old אַלטן towel האַנטעך
4.20 "What װאָס פֿאַר a אַ small קלײנע cat!" קאַץ he ער says זאָגט
4.21 Rivka ריװקע says, זאָגט "She זי is איז hungry. הונגעריק We מיר need דאַרפֿן a אַ bowl שיסל of - milk" מילך
4.22 Moshe משה goes גייט to אין the דער kitchen קיך and און brings ברענגט a אַ bowl שיסל of - milk מילך
4.23 The די cat קאַץ drinks טרינקט the די milk, מילך and און Rivka ריװקע smiles שמײכלט
4.24 "She זי needs דאַרף a אַ name," נאָמען Moshe משה says זאָגט
4.25 Rivka ריװקע laughs, לאַכט "Mazel מזל is איז a אַ good גוטער name נאָמען for פֿאַר a אַ cat" קאַץ
4.26 Rivka ריװקע puts לײגט the דעם towel האַנטעך in אין the דעם box, קעסטל and און the די cat קאַץ has האָט a אַ warm װאַרעם bed בעט
4.27 In אין the דער morning פֿרי Moshe משה asks פֿרעגט Mrs. פֿרױ Rosen, ראָזען a אַ neighbor, שכנה about װעגן the דער cat קאַץ
4.28 Mrs. פֿרױ Rosen ראָזען looks קוקט at אױף the די cat קאַץ and און says, זאָגט "She זי is איז not נישט my מײַן cat. קאַץ I איך do - not נישט have האָב a קײן cat" קאַץ
4.29 She זי says, זאָגט "But אָבער I איך have האָב a אַ big גרױסן basket קױש for פֿאַר the די cat" קאַץ
4.30 Rivka ריװקע smiles, שמײכלט "Thank אַ דאַנק you, - but אָבער Mazel מזל already שוין has האָט a אַ home היים with בײַ us" אונדז
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
4.16 One evening Rivka finds a cat in the garden. איין אָװנט געפֿינט ריװקע אַ קאַץ אין דעם גאָרטן.
4.17 The cat is black, and it has a white foot. די קאַץ איז שוואַרץ, און זי האָט אַ װײַסן פֿוס.
4.18 Rivka calls, "Moshe, come here! I need a box and a towel." ריװקע רופֿט: "משה, קום אַהער! איך דאַרף אַ קעסטל און אַ האַנטעך."
4.19 Moshe comes with a box and an old towel. משה קומט מיט אַ קעסטל און אַן אַלטן האַנטעך.
4.20 "What a small cat!" he says. "װאָס פֿאַר אַ קלײנע קאַץ!" זאָגט ער.
4.21 Rivka says, "She is hungry. We need a bowl of milk." ריװקע זאָגט: "זי איז הונגעריק. מיר דאַרפֿן אַ שיסל מילך."
4.22 Moshe goes to the kitchen and brings a bowl of milk. משה גייט אין דער קיך און ברענגט אַ שיסל מילך.
4.23 The cat drinks the milk, and Rivka smiles. די קאַץ טרינקט די מילך, און ריװקע שמײכלט.
4.24 "She needs a name," Moshe says. "זי דאַרף אַ נאָמען," זאָגט משה.
4.25 Rivka laughs, "Mazel is a good name for a cat." ריװקע לאַכט: "מזל איז אַ גוטער נאָמען פֿאַר אַ קאַץ."
4.26 Rivka puts the towel in the box, and the cat has a warm bed. ריװקע לײגט דעם האַנטעך אין דעם קעסטל, און די קאַץ האָט אַ װאַרעם בעט.
4.27 In the morning Moshe asks Mrs. Rosen, a neighbor, about the cat. אין דער פֿרי פֿרעגט משה פֿרױ ראָזען, אַ שכנה, װעגן דער קאַץ.
4.28 Mrs. Rosen looks at the cat and says, "She is not my cat. I do not have a cat." פֿרױ ראָזען קוקט אױף די קאַץ און זאָגט: "זי איז נישט מײַן קאַץ. איך האָב נישט קײן קאַץ."
4.29 She says, "But I have a big basket for the cat." זי זאָגט: "אָבער איך האָב אַ גרױסן קױש פֿאַר די קאַץ."
4.30 Rivka smiles, "Thank you, but Mazel already has a home with us." ריװקע שמײכלט: "אַ דאַנק, אָבער מזל האָט שוין אַ היים בײַ אונדז."
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
4.16 One evening Rivka finds a cat in the garden.
4.17 The cat is black, and it has a white foot.
4.18 Rivka calls, "Moshe, come here! I need a box and a towel."
4.19 Moshe comes with a box and an old towel.
4.20 "What a small cat!" he says.
4.21 Rivka says, "She is hungry. We need a bowl of milk."
4.22 Moshe goes to the kitchen and brings a bowl of milk.
4.23 The cat drinks the milk, and Rivka smiles.
4.24 "She needs a name," Moshe says.
4.25 Rivka laughs, "Mazel is a good name for a cat."
4.26 Rivka puts the towel in the box, and the cat has a warm bed.
4.27 In the morning Moshe asks Mrs. Rosen, a neighbor, about the cat.
4.28 Mrs. Rosen looks at the cat and says, "She is not my cat. I do not have a cat."
4.29 She says, "But I have a big basket for the cat."
4.30 Rivka smiles, "Thank you, but Mazel already has a home with us."
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
- a אין דער דערצײלונג: a cat (4.16), a box, a towel (4.18), a bowl of milk (4.21), a name (4.24), a neighbor (4.27), a basket (4.29), a home (4.30). יעדעס מאָל איז עס אַ נײַע זאַך, װאָס דער לעזער האָט נאָך נישט געהערט. און an: an old towel (4.19), װײַל old הייבט אָן מיט אַ װאָקאַל־לויט. - a → the: a cat (4.16) → The cat (4.17, 4.23, 4.26, 4.28, 4.29); a box (4.18, 4.19) → the box (4.26); a bowl of milk (4.21, 4.22) → the milk (4.23); a towel (4.18) → the towel (4.26). ייִדיש האָט דאָס זעלבע: אַ קאַץ … די קאַץ. - a און the אין אײן זאַץ: Rivka puts the towel in the box, and the cat has a warm bed (4.26): the פֿאַר דעם באַקאַנטן האַנטעך, קעסטל און קאַץ, a פֿאַר דעם נײַעם בעט. Moshe asks Mrs. Rosen, a neighbor, about the cat (4.27): a פֿאַר דער באַשרײַבונג, the פֿאַר דער באַקאַנטער קאַץ. - a אין אַ באַרוף און אין אַ סאָרט: It is a cat (4.4), Mazel is a good name for a cat (4.25). נאָך for שטייט a אויך, אַ סאָרט פֿאַר אַ סאָרט. - a + אַדיעקטיוו: a white foot (4.17), a small cat (4.20), a good name (4.25), a warm bed (4.26), a big basket (4.29). דער אַדיעקטיוו בײגט זיך נישט. ייִדיש: אַ װײַסן פֿוס, אַ קלײנע קאַץ, אַ גוטער נאָמען, אַ װאַרעם בעט, אַ גרױסן קױש. ✗ a old towel (4.19) → ✓ an old towel. - What a (4.20): What a small cat! a שטייט נאָך what. ייִדיש: װאָס פֿאַר אַ קלײנע קאַץ! ✗ What small cat! - a ... of (4.21, 4.22): a bowl of milk. of שטייט צווישן דער מאָס און דעם שטאָף. ייִדיש: אַ שיסל מילך. ✗ a bowl milk. - I need a box and a towel (4.18): a שטייט פֿאַר יעדן נאָמענװאָרט: a box and a towel. ייִדיש אויך: אַ קעסטל און אַ האַנטעך. ✗ I need a box and towel. - She needs a name (4.24): needs האָט -s (She needs), און a name איז דער אָביעקט. ייִדיש: זי דאַרף אַ נאָמען. ✗ She need a name. - I do not have a cat (4.28): ייִדיש: איך האָב נישט קײן קאַץ. ענגליש: I do not have a cat. דער צוויטער אופֿן: I have no cat. ✗ I do not have no cat. - Thank you (4.30): ייִדיש האָט אַ דאַנק, ענגליש האָט קײן a נישט. - a home (4.30): Mazel already has a home with us. a פֿאַר אַ זאַך, װאָס מען קען צײלן. ✗ Mazel has home. - דער סדר: In the morning Moshe asks (4.27): נאָך אַ צײַט־אויסדרוק שטייט דער סובעקט פֿאַרן צײַטװאָרט. ייִדיש שטעלט דאָס צײַטװאָרט פֿריִער: אין דער פֿרי פֿרעגט משה. ✗ In the morning asks Moshe.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
- a – [ə]: אַ שוואַכער, קורצער לויט, װי דער סוף־לויט אין ייִדיש מאַמע (זען the אין לעקציע 1). מען שטעלט נישט קײן טראָפּ אויף a: a cat [ə ˈkæt], a doctor [ə ˈdɑktər], a book [ə ˈbʊk]. ✗ [a ˈkæt] (דער פֿולער ייִדישער לויט אַ [a]) → ✓ [ə ˈkæt]. - an – [ən]: an apple [ən ˈæpl̩], an umbrella [ən ʌmˈbrɛlə], an old towel [ən ˌoʊld ˈtaʊəl]. דער [n] הענגט זיך צו דעם װאָקאַל: [ə ˈnæpl̩]. ✗ [æn] (פֿולער) אין אַ גאַנצן זאַץ. - a שטאַרק – [eɪ]: װען מען באַטאָנט דעם אַרטיקל: ״I said A cat, not THE cat״ [aɪ sɛd eɪ kæt]. אויך דער אות A: an A [ən eɪ]. an שטאַרק – [æn]. - an hour – [ən ˈaʊər]: די h שװײַגט. an honest man [ən ˈɑnɪst mæn]. ✗ [ə ˈhaʊər]. מיט אַ הערבאַרן h: a house [ə ˈhaʊs], a hat [ə ˈhæt]. - a university – [ə ˌjunɪˈvɜrsɪti]: דער ערשטער לויט איז [j], אַ קאָנסאָנאַנט, דערפֿאַר a. אַזוי אויך a European [ə ˌjʊrəˈpiən], a uniform [ə ˈjunɪˌfɔrm]. ✗ [ən ˌjunɪˈvɜrsɪti]. - what a – [wʌt ə]: w איז [w], נישט דער ייִדישער װ [v] (לעקציע 1): ✗ [vʌt]. such a [sʌtʃ ə], half an hour [hæf ən ˈaʊər] (דער אות l אין half שװײַגט). - װערטער פֿון דער לעקציע: milk – [mɪlk], נישט [mɪlx]; bowl – [boʊl]; towel – [ˈtaʊəl] (צוויי סילבעס: tow-el); neighbor – [ˈneɪbər] (די gh שװײַגט); basket – [ˈbæskɪt]; Mrs. – [ˈmɪsɪz]; Mazel – [ˈmɑzəl] (אַזוי װי ייִדיש מזל). - ענדלויטן – ענגליש בלײַבן די ענדלויטן שטימהאַפֿט: bird [bɜrd], bed [bɛd], cold [koʊld], dog [dɔɡ]. ✗ [bɜrt] / [bɛt]. - ריטם – די קליינע װערטער (a, an, the, of, and) זענען שוואַך: a bowl of milk [ə ˈboʊl əv ˈmɪlk]. דער טראָפּ פֿאַלט אויף bowl און milk, נישט אויף a אָדער of. - ייִדיש ≠ ענגליש: ייִדיש אַ [a] און אַן [an] זענען פֿולע לויטן. ענגליש a [ə] און an [ən] זענען שוואַכע לויטן.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
---
Course Index: [latinum.substack.com/p/index](https://latinum.substack.com/p/index)