← English for Yiddish Speakers
דאָס װאָרט in איז אַ פּרעפּאָזיציע (preposition) אין ענגליש, און איינס פֿון די אָפֿטסטע װערטער אין דער שפּראַך. עס װײַזט, אַז עפּעס איז אינעװײניק אין אַן אָרט, אין אַ צײַט אָדער אין אַ צושטאַנד: in the bag, in Vilna, in May, in love. עס שטייט אויך אָן אַ נאָמענװאָרט, װי אַן אַדװערב (adverb): Come in!
פֿאַר אַ ייִדיש־רעדער איז דאָס די לײַכטסטע פּרעפּאָזיציע ביז איצט, װײַל ייִדיש האָט דאָס װאָרט אין, און די צוויי װערטער זענען קרובֿים. אין די מערסטע פֿאַלן קען מען ענגליש in איבערזעצן מיט ייִדיש אין: איך װױן in װילנע (איך װױן אין װילנע). אָבער עס זענען דאָ אַ פּאָר ערטער, װוּ ייִדיש און ענגליש גייען נישט צוזאַמען:
- in = אין, אױף, אַרײַן: ענגליש in איז אָפֿט ייִדיש אין, אָבער נישט תּמיד: write it in English (שרײַב עס אױף ענגליש), play in the street (שפּילן אױף דער גאַס), come in (קום אַרײַן). ✗ Write it on English - in ≠ to: ייִדיש אין מײנט אויך ״װוּהין״ (גיין אין שול). ענגליש in װײַזט נאָר, װוּ עפּעס איז, נישט װוּהין מען גייט: I live in Vilna, אָבער I go to Vilna (לעקציע 6). ✗ I go in Vilna - די צײַט: in May, in winter, in the morning, in the evening, in ten minutes. אָבער at night, at six, on Monday. ✗ in Monday - דער מענטש אין קליידער: the man in the black hat (דער מאַן אין דעם שװאַרצן הוט) - פֿעסטע פּאָרן: believe in (גלײבן אין), in love with (פֿאַרליבט אין: ענגליש נעמט with, נישט in), in front of (פֿאַר), in the end (צום סוף) - דער אַרויסרעד: in הערט זיך [ɪn] מיט אַ קורצן, לאָקערן װאָקאַל, נישט װי ייִדיש אין [in]. זען דעם אַרויסרעד־פֿירער.
אין די ביישפּילן שטייט בײַם װאָרט in (און בײַ אַלע װערטער) די ייִדישע איבערזעצונג. בײַ in שטייט אין, װען ייִדיש האָט אויך אין. װען ייִדיש האָט אַן אַנדער װאָרט (אױף, אַרײַן), שטייט דאָס װאָרט. װוּ עס איז נישטאָ קײן װאָרט אין ייִדיש (אין אָװנט האָט קײן ״the״ נישט), שטייט דער סימן ״-״.
הויפּט־פּונקטן:
- in װײַזט, װוּ עפּעס איז: in the bag, in the kitchen, in Vilna, in New York - ייִדיש אין = ענגליש in: איך װױן אין װילנע = I live in Vilna - in (אָרט) ≠ to (ריכטונג): I live in Vilna, אָבער I go to Vilna. ✗ I go in school - in + אַ חודש, אַ יאָר, אַ צײַט פֿון יאָר, אַ טייל פֿון טאָג: in May, in 1990, in winter, in the morning. אָבער at night, on Monday, at six - in + אַ צײַט־שטח = ״װען עס װעט פֿאַרבײַ גיין״: I will come in ten minutes = אין צען מינוט - in English, in Yiddish = אױף ענגליש, אױף ייִדיש: ✗ on English - in + קליידער: the man in the black hat - come in, go in, sit in: in אָן אַ נאָמענװאָרט = אַרײַן - believe in, in love with, in front of, in the end - אַרויסרעד: in [ɪn], נישט [in]
In is a preposition. It shows that something is inside a place, a time or a state: in the bag, in Vilna, in May, in love. It is one of the most frequent words in English. Yiddish has the word in, and the two words are cousins, so this is the easiest preposition of the course so far. For most places, English in and Yiddish in are the same: ikh voyn in vilne, I live in Vilna. The differences are small but real. Yiddish in also means direction (gayn in shul), but English in shows only where something is, and English uses to for the direction (lesson 6). Yiddish says af for a language (af english) and for the street (af der gas), and English says in. English uses in for months, years, seasons and parts of the day, but at for the clock and for night, and on for days. English in love needs with after it, and Yiddish does not. The last difficulty is the sound: English in has a short, relaxed vowel, [ɪn], and Yiddish in has a tighter vowel, [in].
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
7.1 I איך live װױן in אין Vilna װילנע
7.2 Write שרײַב it עס in אױף English ענגליש
7.3 Come קום in! אַרײַן
7.4 My מײַן birthday געבױרנטאָג is איז in אין May מײַ
7.5 It עס is איז cold קאַלט in אין winter װינטער
7.6 The דאָס book בוך is איז in אין the דער bag טאַש
7.7 Rivka ריװקע is איז in אין the דער kitchen קיך with מיט her איר mother מאַמע
7.8 We מיר drink טרינקען tea טײ in אין the - evening אָװנט
7.9 I איך will װעל come קומען in אין ten צען minutes מינוט
7.10 We מיר came זענען געקומען to קײן Vilna װילנע in אין June יוני
7.11 The דער man מאַן in אין the דעם black שװאַרצן hat הוט is איז my מײַן teacher לערער
7.12 The די children קינדער play שפּילן in אױף the דער street גאַס
7.13 My מײַן brother ברודער believes גלײבט in אין this דעם דאָזיקן idea געדאַנק
7.14 Moshe משה is איז in - love פֿאַרליבט with אין Vilna װילנע
7.15 I איך was בין born געבױרן געװאָרן in אין Vilna, װילנע but אָבער now איצט I איך live װױן in אין New ניו York יאָרק
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
7.1 I live in Vilna. איך װױן אין װילנע.
7.2 Write it in English. שרײַב עס אױף ענגליש.
7.3 Come in! קום אַרײַן!
7.4 My birthday is in May. מײַן געבױרנטאָג איז אין מײַ.
7.5 It is cold in winter. עס איז קאַלט אין װינטער.
7.6 The book is in the bag. דאָס בוך איז אין דער טאַש.
7.7 Rivka is in the kitchen with her mother. ריװקע איז אין דער קיך מיט איר מאַמע.
7.8 We drink tea in the evening. מיר טרינקען טײ אין אָװנט.
7.9 I will come in ten minutes. איך װעל קומען אין צען מינוט.
7.10 We came to Vilna in June. מיר זענען געקומען קײן װילנע אין יוני.
7.11 The man in the black hat is my teacher. דער מאַן אין דעם שװאַרצן הוט איז מײַן לערער.
7.12 The children play in the street. די קינדער שפּילן אױף דער גאַס.
7.13 My brother believes in this idea. מײַן ברודער גלײבט אין דעם דאָזיקן געדאַנק.
7.14 Moshe is in love with Vilna. משה איז פֿאַרליבט אין װילנע.
7.15 I was born in Vilna, but now I live in New York. איך בין געבױרן געװאָרן אין װילנע, אָבער איצט װױן איך אין ניו־יאָרק.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
7.1 I live in Vilna.
7.2 Write it in English.
7.3 Come in!
7.4 My birthday is in May.
7.5 It is cold in winter.
7.6 The book is in the bag.
7.7 Rivka is in the kitchen with her mother.
7.8 We drink tea in the evening.
7.9 I will come in ten minutes.
7.10 We came to Vilna in June.
7.11 The man in the black hat is my teacher.
7.12 The children play in the street.
7.13 My brother believes in this idea.
7.14 Moshe is in love with Vilna.
7.15 I was born in Vilna, but now I live in New York.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
דאָס זענען די כּללים פֿון דעם װאָרט in:
1. in װײַזט, װוּ עפּעס איז: אין
- ענגליש in און ייִדיש אין מײנען דאָ דאָס זעלבע: איך װױן in װילנע (7.1). דאָס בוך איז in דער טאַש (7.6). ריװקע איז in דער קיך (7.7) - נאָך in שטייט אַ באַשטימטע זאַך מיט the: in the bag, in the kitchen. נאָך נעמען פֿון שטעט און לענדער שטייט קײן the נישט: in Vilna, in Poland, in New York (7.15). ✗ in the Vilna - גאָר אַ סך פֿעסטע אויסדרוקן האָבן קײן the נישט: in town (אין שטאָט), in bed (אין בעט), in school, in church, in class. in bed מײנט, אַז מען ליגט און שלאָפֿט; in the bed מײנט אַ באַשטימטע בעט - ✗ I live at Vilna → ✓ I live in Vilna. ✗ I was born at Vilna → ✓ I was born in Vilna (7.15)
2. in ≠ to: װוּ און װוּהין
- ייִדיש אין מײנט ביידע: איך בין אין שול, איך גיי אין שול. ענגליש טײלט: in = װוּ עס איז, to = װוּהין מען גייט (לעקציע 6) - We are in Vilna = מיר זענען אין װילנע. We are going to Vilna = מיר פֿאָרן קײן װילנע. ✗ We are going in Vilna → ✓ We are going to Vilna. ✗ We came in Vilna → ✓ We came to Vilna (7.10) - נאָך arrive שטייט in (אַ שטאָט, אַ לאַנד): arrive in Vilna. נאָך אַ קלײנעם אָרט שטייט at: arrive at the station (לעקציע 6) - in + אַ באַװעגונג: into. She goes into the kitchen = זי גייט אין דער קיך אַרײַן. אין גערעדטער ענגליש הערט מען אויך: She goes in the kitchen
3. come in, go in: in אָן אַ נאָמענװאָרט
- in קען שטיין אָן אַ נאָמענװאָרט נאָכן. דעמאָלט איז עס אַ ״קלײן װערטל״ נאָך אַ צײַטװאָרט: Come in! (7.3) = קום אַרײַן! ייִדיש לייגט אַרײַן פֿאַרן צײַטװאָרט: אַרײַנקומען, אַרײַנגיין. ענגליש שטעלט in נאָכן צײַטװאָרט: come in, go in, walk in, sit in - ✗ In come! → ✓ Come in! - Is the doctor in? = איז דער דאָקטער דאָ? (אין זײַן צימער, נישט אַװעק). in מײנט דאָ: ״אינעם הױז, נישט אַרױס״ - log in, sign in, check in: אין קאָמפּיוטערס און אין האָטעלן
4. in די צײַט: in, on, at
- in + אַ חודש (7.4), אַ יאָר, אַ צײַט פֿון יאָר (7.5) און אַ טייל פֿון טאָג: in May (אין מײַ), in 1990 (אין 1990), in winter (אין װינטער), in the morning (אין דער פֿרי), in the evening (7.8) (אין אָװנט) - ✗ in the May → ✓ in May. ✗ in 1990 year → ✓ in 1990. ✗ in the evening of Monday → ✓ on Monday evening - on + אַ טאָג אָדער אַ דאַטע: on Monday, on June 5, on Friday evening. ✗ in Monday - at + אַ שעה אָדער אַ פּינטל: at six, at noon, at night (בײַ נאַכט), at the weekend. ✗ in six o'clock. ✗ in night → ✓ at night - דער כּלל: אַ גרויסע צײַט (חודש, יאָר, צײַט פֿון יאָר, טייל פֿון טאָג) = in. אַ טאָג = on. אַ פּינטל אין דער צײַט = at - ייִדיש האָט פֿאַר חדשים, צײַטן פֿון יאָר און טיילן פֿון טאָג אויך אין. פֿאַר דער שעה זאָגט ייִדיש אום (אום זיבן, לעקציע 6). ענגליש at - שרײַבן און לייענען יאָרן: in 1990 (nineteen ninety), in 2026 (twenty twenty-six). זען דעם אַרויסרעד־פֿירער
5. in ten minutes
- in + אַ צײַט־שטח (7.9): ״װען די צײַט װעט פֿאַרבײַ גיין״. I will come in ten minutes = איך װעל קומען אין צען מינוט. אַזוי אויך: in an hour, in two days, in a week - אַ פֿאַרגאַנגענע צײַט־לענג שטייט מיט for, נישט מיט in: I lived in Vilna for ten years. ✗ I lived in Vilna in ten years - in time (רעכטצײַטיק, גענוג פֿרי) ≠ on time (פּינקטלעך): We came in time for the train. The train leaves on time - in the end = צום סוף
6. די סדר: אָרט און דערנאָך צײַט
- ענגליש שטעלט געוויינטלעך דעם אָרט פֿאַר דער צײַט: We came to Vilna in June (7.10). I live in New York in winter. We came in June to Vilna קלינגט אומנאַטירלעך - ייִדיש האָט מער פֿרײַהייט: מיר זענען געקומען אין יוני קײן װילנע, אָדער קײן װילנע אין יוני
7. אָרט און פּאָרמען: in the street, in English
- ייִדיש זאָגט אױף פֿאַר אַ שפּראַך און פֿאַר דער גאַס. ענגליש זאָגט in: write it in English (7.2), say it in Yiddish, play in the street (7.12). ✗ Write it on English. ✗ say it on Yiddish - אין אַמעריקע זאָגט מען אויך play on the street. אין ענגלאַנד זאָגט מען in the street. ביידע זענען ריכטיק. אַן ענגלישער נאָמען פֿון אַ גאַס נעמט on: on Main Street - in the corner (אין װינקל, פֿון אַ צימער) ≠ on the corner (אױפֿן װינקל, פֿון אַ גאַס) - in the newspaper (אין דער צײַטונג), in the book (אין בוך), in the picture. דאָ גייען ענגליש און ייִדיש צוזאַמען
8. in the black hat: קליידער
- the man in the black hat (7.11) = דער מאַן אין דעם שװאַרצן הוט. in + קליידער װײַזט, װאָס אַ מענטש טראָגט: the girl in the red dress, the boy in the white shirt - ענגליש זאָגט אויך the man with the black hat. with װײַזט אַ זאַך, װאָס ער האָט; in װײַזט, װאָס ער האָט אָן
9. believe in, in love with
- believe in (7.13) = גלײבן אין: I believe in God. ייִדיש און ענגליש גייען דאָ צוזאַמען. ✗ believe to. ✗ believe at - in love with (7.14) = פֿאַרליבט אין: ענגליש נעמט with נאָכן אַדיעקטיװ in love. ✗ in love in Vilna. ✗ in love of Vilna → ✓ in love with Vilna - in front of = פֿאַר: in front of the house = פֿאַר דעם הױז. ✗ in front the house. in the middle of = אין מיטן: in the middle of the street - in English, in Yiddish, in love, in trouble, in a hurry, in fact: מען לערנט זיי װי איין פּאָר
10. in װערסוס on און at: דער אָרט
- in = אינעװײניק, אין אַ באַגרענעצטן שטח: in the bag, in the kitchen, in Vilna - on = אױף אַ ראַנד: on the table (לעקציע 6, 6.12). at = אין אַ פּינטל, װוּ מען טוט עפּעס: at the station, at school, at home, at work - The book is in the bag. The book is on the table. Rivka is in the kitchen. Rivka is at home. ✗ She is in home → ✓ She is at home. ✗ The book is in the table → ✓ The book is on the table
11. די אויסשפּראַך
- in איז [ɪn]. דער װאָקאַל איז קורץ און לאָקער, װי אין sit [sɪt], ship [ʃɪp], live [lɪv]. ייִדיש אין [in] האָט אַ שפּאַנטערן װאָקאַל. ✗ [in] װי אין seat [sit] → ✓ [ɪn] - אין אַ זאַץ איז in שוואַך: in the bag [ɪn ðə ˈbæɡ]. דער טראָפּ פֿאַלט אויפֿן נאָמענװאָרט - נאָך in שטייט אָפֿט אַ װאָקאַל, און דער [n] גייט אַריבער צו דער קומענדיקער סילבע: in English [ɪ ˈnɪŋɡlɪʃ], in a minute [ɪ nə ˈmɪnət]. זען דעם אַרויסרעד־פֿירער
אָפֿטע טעותים:
- ✗ I go in school → ✓ I go to school - ✗ We are going in Vilna → ✓ We are going to Vilna - ✗ I live at Vilna → ✓ I live in Vilna - ✗ in the Vilna → ✓ in Vilna - ✗ Write it on English → ✓ Write it in English - ✗ say it on Yiddish → ✓ say it in Yiddish - ✗ in the May → ✓ in May - ✗ in 1990 year → ✓ in 1990 - ✗ in Monday → ✓ on Monday - ✗ in six o'clock → ✓ at six o'clock - ✗ in night → ✓ at night - ✗ I lived in Vilna in ten years → ✓ I lived in Vilna for ten years - ✗ We came in June to Vilna → ✓ We came to Vilna in June - ✗ In come! → ✓ Come in! - ✗ She is in home → ✓ She is at home - ✗ The book is in the table → ✓ The book is on the table - ✗ believe to God → ✓ believe in God - ✗ in love of Vilna → ✓ in love with Vilna - ✗ in front the house → ✓ in front of the house - ✗ [in] (װי ״seat״) → ✓ [ɪn]
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
- in איז דאָס זיבעטע װאָרט אין דער װערטער־ליסטע פֿון דעם קורס, נאָך the, be, and, a, of און to. עס איז איינס פֿון די אָפֿטסטע װערטער אין ענגליש. - ענגליש in, ייִדיש אין, דײַטש in און האָלענדיש in זענען פֿון איין אַלטער גערמאַנישער װאָרצל. דאָס לאַטײנישע װאָרט in און דאָס גריכישע en זענען אויך קרובֿים. דערפֿאַר זעט מען in אין לאַטײנישע אויסדרוקן, װאָס ענגליש האָט איבערגענומען: in vitro, in situ, in memoriam. - ״In the beginning״: אַזוי הייבט אָן דער ענגלישער טעקסט פֿון בראשית (Genesis 1:1) אין דער King James Version. דאָס העברעיִשע װאָרט בראשית איז ״ב״ (אין) + ״ראשית״ (אָנהייב), ד״ה ״אין אָנהייב״. מיר לייענען אַ ביבלישן טעקסט אין טייל ו. - ״In God We Trust״: דאָס איז דער אָפֿיציעלער מאָטאָ פֿון די פֿאַראײניקטע שטאַטן. דער קאָנגרעס האָט דאָס באַשטעטיקט דעם 30טן יולי 1956. - YIVO (דער ייִדישער װיסנשאַפֿטלעכער אינסטיטוט) איז געגרינדעט געװאָרן in װילנע in 1925. in 1940 איז ער אַריבער קײן ניו־יאָרק, און הײַנט איז ער in ניו־יאָרק. דער YIVO האָט אַרויסגעגעבן די כּללים פֿון דער ייִדישער אָרטאָגראַפֿיע, װאָס מיר ניצן אין דעם קורס. אַזוי װי אין 7.15: געבױרן in װילנע, און הײַנט װױנט מען in ניו־יאָרק. - אַמעריקאַנער ענגליש און בריטישער ענגליש גייען נישט אַלע מאָל צוזאַמען: in the hospital (אַמעריקע) – in hospital (ענגלאַנד); on the street (אַמעריקע) – in the street (ענגלאַנד); on the weekend (אַמעריקע) – at the weekend (ענגלאַנד); in school (אַמעריקע) – at school (ענגלאַנד). - ״Come in!״: אַזוי זאָגט מען בײַ דער טיר. ״Is the doctor in?״ מײנט: איז דער דאָקטער דאָ? בײַ אַן אָפֿיס זאָגט מען אויך ״He's in a meeting.״ ד״ה ער איז באַשעפֿטיקט - ״in a minute״ מײנט ״באַלד״, נישט תּמיד אַ גאַנצע מינוט: ״I'll be there in a minute.״ ״in time״ מײנט גענוג פֿרי, ״on time״ מײנט פּינקטלעך - אין גערעדטער שפּראַך זאָגט מען ״the in crowd״ און ״Black is in״ ד״ה דאָס איז אין דער מאָדע. דאָס איז אַן אַנדער באַטײַט פֿון in - קאָמפּיוטער און האָטעל: log in, sign in, check in, check-in. דאָס װאָרט in שטייט דאָרט נאָכן צײַטװאָרט, װי come in
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
He ער maketh מאַכט me מיך to צו lie לײגן זיך down אַװעק in אין green גרינע pastures: פֿעלדער he ער leadeth פֿירט me מיך beside לעבן the די still שטילע waters. װאַסערן He ער restoreth ברענגט צוריק my מײַן soul: נשמה he ער leadeth פֿירט me מיך in אין the די paths שטעגן of פֿון righteousness גערעכטיקייט for צוליב his זײַן name's נאָמען sake. -
— King James Version (1611), Psalm 23:2–3 (תהילים כ״ג)
He maketh me to lie down in green pastures: he leadeth me beside the still waters. He restoreth my soul: he leadeth me in the paths of righteousness for his name's sake.
ער לײגט מיך אַװעק אין גרינע פֿעלדער, ער פֿירט מיך לעבן שטילע װאַסערן. ער ברענגט צוריק מײַן נשמה, ער פֿירט מיך אין די שטעגן פֿון גערעכטיקייט צוליב זײַן נאָמען.
(די ייִדישע איבערזעצונג איז אַ לערנער־איבערזעצונג פֿון דעם לאַטינום־אינסטיטוט, נישט פֿון אַן אויסגאַבע פֿון אַ ייִדישער איבערזעצונג פֿון תהילים.)
דאָס זענען צוויי פֿאַרזן פֿון פּסלם 23 (תהילים כ״ג), װי זיי שטייען אין דער ענגלישער King James Version פֿון 1611. דער פּסלם הייסט אין דער ענגלישער טראַדיציע ״The Lord is my shepherd״ (גאָט איז מײַן פּאַסטעך). מיר האָבן געניצט דעם טעקסט, װי ער שטייט הײַנט אין די געדרוקטע אויסגאַבעס, מיט דער מאָדערנער שרײַבונג. מיר האָבן אים פֿאַרגליכן מיט צוויי אָנליין־אויסגאַבעס פֿון דער King James Version (Bible Gateway און Biblia), און די װערטער זענען די זעלבע. מיר האָבן אויסגעקליבן די פֿאַרזן, װײַל in שטייט אין זיי צוויי מאָל: in green pastures און in the paths of righteousness. דאָס זענען צוויי אַנדערע געברויכן פֿון in.
דער ערשטער in איז דער פּשוטער: in green pastures. דאָס איז אַן אָרט, װוּ מען ליגט. דאָ שטייט קײן the נישט, װײַל pastures איז אַ מערצאָל און עס מײנט פֿעלדער בכלל: אין ענגליש און אין ייִדיש שטייט קײן אַרטיקל נישט פֿאַר אַ מערצאָל אָן אַ באַשטימטקייט (אין גרינע פֿעלדער). pastures איז אַ ענגלישער װאָרט פֿאַר פֿעלדער, װוּ בהמות עסן גראָז; מיר האָבן עס איבערגעזעצט ״פֿעלדער״.
דער צווייטער in איז בילדלעך: in the paths of righteousness. גערעכטיקייט איז נישט קײן פֿיזישער אָרט, אָבער דער דיכטער שטעלט זי װי אַ װעג, װאָס מען גייט אין אים, און דעריבער שטייט in. מיט in שטייט אויך beside (לעבן): beside the still waters. in און beside זענען אַנדערע: in = אינעװײניק, beside = לעבן, בײַם ראַנד.
די פֿאָרמען maketh, leadeth, restoreth זענען אַלטע פֿאָרמען. -eth איז דער אַלטער סוף פֿון דער דריטער פּערזאָן; הײַנט זאָגט מען makes, leads, restores. נאָך maketh me שטייט to lie (צו לײגן זיך), װאָס הײַנט זאָגט מען אָן to: He makes me lie down (זען לעקציע 6, כּלל 5). דער אַלטער סטיל לאָזט זיך הערן אין דער ביבל.
name's sake האָט דעם 's (לעקציע 5): for his name's sake = צוליב זײַן נאָמען. of righteousness האָט of (לעקציע 5): the paths of righteousness. אַזוי קומען אין דעם פּסוק צוריק די װערטער פֿון די פֿריִערדיקע לעקציעס: the, of, to, in.
- "He maketh me to lie down": He = ער. maketh = makes (אַלט). me = מיך (די פֿאָרעם נאָך דעם צײַטװאָרט). to lie down = לײגן זיך אַװעק. הײַנט: He makes me lie down. ✗ He make me - "in green pastures": in + מערצאָל אָן אַרטיקל. green = גרין. pastures = פֿעלדער (פֿאַר בהמות). ✗ in the green pastures (אַנדער באַטײַט: באַשטימטע פֿעלדער) - "he leadeth me beside the still waters": leadeth = leads = פֿירט. beside = לעבן (אַ סינאָנים: next to, לעקציע 6, 6.24). still = שטיל, רויִק. waters = װאַסערן (די מערצאָל פֿון water) - "He restoreth my soul": restoreth = restores = ברענגט צוריק, מאַכט װידער גאַנץ. my soul = מײַן נשמה. דער צוייטער טייל פֿונעם זאַץ הייבט אָן מיט קלײנעם he - "he leadeth me in the paths of righteousness": in the paths = אין די שטעגן. of = פֿון (לעקציע 5). righteousness = גערעכטיקייט, אַ באַגריף, דעריבער קײן the נישט - "for his name's sake": name's = name + 's (לעקציע 5). for … sake = צוליב. his = זײַן. אַ פֿעסטער אויסדרוק: for his sake, for God's sake - אַרויסרעד: pastures [ˈpæstʃərz], leadeth [ˈlidəθ], beside [bɪˈsaɪd], still [stɪl], waters [ˈwɔtərz], restoreth [rɪˈstɔrəθ], soul [soʊl], paths [pæθs], righteousness [ˈraɪtʃəsnɪs], sake [seɪk]
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
7.16 Rivka ריװקע says, זאָגט "We מיר are זענען in אין Vilna!" װילנע
7.17 Moshe משה asks, פֿרעגט "Are זענען the די tickets בילעטן in אין the דער bag?" טאַש
7.18 Rivka ריװקע answers, ענטפֿערט "No. ניין They זיי are זענען in אין my מײַן pocket" קעשענע
7.19 Moshe משה says, זאָגט "My מײַן old אַלטע school שול is איז in אין the דער city" שטאָט
7.20 Rivka ריװקע asks, פֿרעגט "Is איז your דײַן teacher לערער in אין the דער school שול today?" הײַנט
7.21 Moshe משה answers, ענטפֿערט "He ער is איז in אין the דער school שול in אין the דער morning. פֿרי Now איצט it - is איז late" שפּעט
7.22 Rivka ריװקע says, זאָגט "Then דאַן let לאָמיר us - eat עסן in אין the דעם restaurant" רעסטאָראַן
7.23 Moshe משה says, זאָגט "Look! קוק I איך see זע a אַ table טיש in אין the דעם corner" װינקל
7.24 Rivka ריװקע answers, ענטפֿערט "Good. גוט We מיר can קענען sit זיצן in אין the דעם corner" װינקל
7.25 Moshe משה asks, פֿרעגט "Do - you דו see זעסט the דעם man מאַן in אין the דעם black שװאַרצן hat?" הוט
7.26 Rivka ריװקע answers, ענטפֿערט "Yes! יאָ That דאָס is איז your דײַן teacher. לערער He ער is איז in אין the דעם restaurant!" רעסטאָראַן
7.27 Moshe משה laughs, לאַכט "In אין the דער school שול in אין the דער morning, פֿרי in אין the דעם restaurant רעסטאָראַן now!" איצט
7.28 Rivka ריװקע asks, פֿרעגט "Do - you דו want װילסט sugar צוקער in אין your דײַן tea?" טײ
7.29 Moshe משה answers, ענטפֿערט "No, ניין but אָבער I איך am בין happy גליקלעך to צו be זײַן in אין Vilna" װילנע
7.30 Rivka ריװקע smiles, שמײכלט "Me איך too. אויך Now איצט we מיר are זענען in אין Vilna, װילנע and און we מיר have האָבן time" צײַט
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
7.16 Rivka says, "We are in Vilna!" ריװקע זאָגט: "מיר זענען אין װילנע!"
7.17 Moshe asks, "Are the tickets in the bag?" משה פֿרעגט: "זענען די בילעטן אין דער טאַש?"
7.18 Rivka answers, "No. They are in my pocket." ריװקע ענטפֿערט: "ניין. זיי זענען אין מײַן קעשענע."
7.19 Moshe says, "My old school is in the city." משה זאָגט: "מײַן אַלטע שול איז אין דער שטאָט."
7.20 Rivka asks, "Is your teacher in the school today?" ריװקע פֿרעגט: "איז דײַן לערער הײַנט אין דער שול?"
7.21 Moshe answers, "He is in the school in the morning. Now it is late." משה ענטפֿערט: "ער איז אין דער שול אין דער פֿרי. איצט איז שפּעט."
7.22 Rivka says, "Then let us eat in the restaurant." ריװקע זאָגט: "לאָמיר דאַן עסן אין דעם רעסטאָראַן."
7.23 Moshe says, "Look! I see a table in the corner." משה זאָגט: "קוק! איך זע אַ טיש אין דעם װינקל."
7.24 Rivka answers, "Good. We can sit in the corner." ריװקע ענטפֿערט: "גוט. מיר קענען זיצן אין דעם װינקל."
7.25 Moshe asks, "Do you see the man in the black hat?" משה פֿרעגט: "זעסטו דעם מאַן אין דעם שװאַרצן הוט?"
7.26 Rivka answers, "Yes! That is your teacher. He is in the restaurant!" ריװקע ענטפֿערט: "יאָ! דאָס איז דײַן לערער. ער איז אין דעם רעסטאָראַן!"
7.27 Moshe laughs, "In the school in the morning, in the restaurant now!" משה לאַכט: "אין דער שול אין דער פֿרי, איצט אין דעם רעסטאָראַן!"
7.28 Rivka asks, "Do you want sugar in your tea?" ריװקע פֿרעגט: "װילסטו צוקער אין דײַן טײ?"
7.29 Moshe answers, "No, but I am happy to be in Vilna." משה ענטפֿערט: "ניין, אָבער איך בין גליקלעך צו זײַן אין װילנע."
7.30 Rivka smiles, "Me too. Now we are in Vilna, and we have time." ריװקע שמײכלט: "איך אויך. איצט זענען מיר אין װילנע, און מיר האָבן צײַט."
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
7.16 Rivka says, "We are in Vilna!"
7.17 Moshe asks, "Are the tickets in the bag?"
7.18 Rivka answers, "No. They are in my pocket."
7.19 Moshe says, "My old school is in the city."
7.20 Rivka asks, "Is your teacher in the school today?"
7.21 Moshe answers, "He is in the school in the morning. Now it is late."
7.22 Rivka says, "Then let us eat in the restaurant."
7.23 Moshe says, "Look! I see a table in the corner."
7.24 Rivka answers, "Good. We can sit in the corner."
7.25 Moshe asks, "Do you see the man in the black hat?"
7.26 Rivka answers, "Yes! That is your teacher. He is in the restaurant!"
7.27 Moshe laughs, "In the school in the morning, in the restaurant now!"
7.28 Rivka asks, "Do you want sugar in your tea?"
7.29 Moshe answers, "No, but I am happy to be in Vilna."
7.30 Rivka smiles, "Me too. Now we are in Vilna, and we have time."
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
- We are in Vilna (7.16): be + in + אַ שטאָט = װוּ מען איז. ייִדיש: מיר זענען אין װילנע. אָבער װוּהין מען פֿאָרט: to Vilna (לעקציע 6). ✗ We are to Vilna. ✗ We are in the Vilna. - Are the tickets in the bag? (7.17): אין אַ פֿראַגע שטייט are פֿאַרן סובעקט: Are the tickets …? ✗ The tickets are in the bag? (נאָר אין גערעדטער שפּראַך מיט אַ פֿראַגע־טאָן). the bag: אַ באַשטימטע טאַש. - in my pocket (7.18): in + my + נאָמענװאָרט. קײן the נישט נאָך my: ✗ in the my pocket. They are (זיי זענען): they = זיי. - My old school is in the city (7.19): דער אַדיעקטיװ שטייט פֿאַרן נאָמענװאָרט: old school (אַלטע שול). ✗ school old. in the city מיט the, in town אָן the (אין שטאָט): אַ פֿעסטער אויסדרוק. - in the school today (7.20): in the school = אינעם געבײַ, at school = אין שול (בײַם לערנען אָדער אַרבעטן): ביידע זענען ריכטיק. today שטייט אין סוף פֿון דער פֿראַגע: Is your teacher in the school today? ✗ in today the school. - in the school in the morning (7.21): צוויי in אין איין זאַץ: in the school (אָרט) און in the morning (צײַט). דער אָרט שטייט פֿאַר דער צײַט (כּלל 6). Now it is late: it איז אַ פֿאָרמעלער סובעקט; ✗ Now is late. - let us eat in the restaurant (7.22): let us (let's) + גרונט־פֿאָרעם אָן to: Let us eat. ✗ Let us to eat. in the restaurant: אין אַ רעסטאָראַן, װוּ מען עסט. מען זאָגט אויך eat at a restaurant. - a table in the corner (7.23): in the corner = אין װינקל פֿון אַ צימער. אַ גאַס־װינקל הייסט on the corner. I see a table: see אָן -ing: ✗ I am seeing a table. Look! = קוק! - We can sit in the corner (7.24): can + sit אָן to (לעקציע 6, כּלל 5). ✗ We can to sit. sit in the corner: in מיט sit: sit in a chair, sit in the corner. - the man in the black hat (7.25): אין אַ פֿראַגע שטייט do פֿאַרן סובעקט און see אין דער גרונט־פֿאָרעם: Do you see …? ✗ Do you sees. in the black hat (כּלל 8): װאָס דער מאַן טראָגט אויפֿן קאָפּ. black hat = דער אַדיעקטיװ פֿאַרן נאָמענװאָרט. - That is your teacher (7.26): that = דאָס. He is in the restaurant!: in the restaurant = אינעם רעסטאָראַן. - In the school in the morning, in the restaurant now! (7.27): אַ קורצער זאַץ אָן צײַטװאָרט, מיט צוויי in־פֿראַזן. ענגליש לאָזט אַרױס he is אין אַן אויסרוף. דער סדר: אָרט, צײַט; אָרט, צײַט. - sugar in your tea (7.28): sugar אָן a (אַן אומצאָליקער נאָמענװאָרט, װי tea, milk). in your tea = אין דײַן טײ, דאָס מײנט: אינעם טײ. with sugar מײנט דאָס זעלבע: tea with sugar. Do you want …?: do + you. - happy to be in Vilna (7.29): happy to + גרונט־פֿאָרעם (לעקציע 6, כּלל 6): happy to be. ✗ happy for be. to be in Vilna: be + in + אָרט. No, but: but = אָבער. - Me too. Now we are in Vilna, and we have time. (7.30): Me too = איך אויך (לעקציע 6, too). ✗ Me to. we have time: time אָן a: have time = האָבן צײַט.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
- in – [ɪn]: דער װאָקאַל איז קורץ, לאָקער, װי אין sit [sɪt], ship [ʃɪp], live [lɪv]. ייִדיש אין [in] איז לענגער און שפּאַנטער. דער ענגלישער װאָקאַל איז דער זעלבער װי אין bit, pin, win. ✗ [in] → ✓ [ɪn] - in און seat [sit], sheep [ʃip], leave [liv]: דער קורצער װאָקאַל [ɪ] און דער לאַנגער [i] זענען צוויי פֿאַרשיידענע קלאַנגען. ship ≠ sheep, live ≠ leave, sit ≠ seat - in – שוואַך אין אַ זאַץ: in the bag [ɪn ðə ˈbæɡ], in the kitchen [ɪn ðə ˈkɪtʃən]. דער טראָפּ פֿאַלט אויפֿן נאָמענװאָרט, נישט אויף in - in און on: in [ɪn], on [ɑn]. צוויי פֿאַרשיידענע װאָקאַלן. in the table ≠ on the table. in the bag [ɪn ðə ˈbæɡ], on the table [ɑn ðə ˈteɪbl̩] - in פֿאַר אַ װאָקאַל: דער [n] גייט אַריבער צו דער קומענדיקער סילבע: in English [ɪ ˈnɪŋɡlɪʃ], in a minute [ɪ nə ˈmɪnət], in an hour [ɪ nən ˈaʊr], in Anna's [ɪ ˈnænəz] - the נאָך in: [ðə]. דער [ð] איז ענגליש־ספּעציפֿיש: די צונג שטעקט זיך אַרױס צווישן די ציין. ייִדיש האָט דאָס נישט. ✗ [də], ✗ [zə]. in the [ɪn ðə] - יאָרן: in 1990 – [ɪn ˌnaɪnˈtin ˈnaɪnti] (nineteen ninety); in 2026 – [ɪn ˌtwɛnti ˈtwɛnti ˈsɪks] (twenty twenty-six). מען זאָגט נישט ״one thousand nine hundred ninety״ - װערטער פֿון דער לעקציע: Vilna – [ˈvɪlnə]; kitchen – [ˈkɪtʃən]; bag – [bæɡ]; winter – [ˈwɪntər]; birthday – [ˈbɜrθdeɪ]; May – [meɪ]; June – [dʒun]; evening – [ˈivnɪŋ]; minutes – [ˈmɪnəts]; children – [ˈtʃɪldrən]; street – [strit]; idea – [aɪˈdiə]; believe – [bɪˈliv]; English – [ˈɪŋɡlɪʃ]; York – [jɔrk]; born – [bɔrn]; black – [blæk]; hat – [hæt]; teacher – [ˈtitʃər]; pocket – [ˈpɑkɪt]; city – [ˈsɪti]; today – [təˈdeɪ]; morning – [ˈmɔrnɪŋ]; restaurant – [ˈrɛstərɑnt]; corner – [ˈkɔrnər]; sugar – [ˈʃʊɡər]; tea – [ti]; happy – [ˈhæpi]; love – [lʌv]; milk – [mɪlk] - children [ˈtʃɪldrən]: דער װאָקאַל איז קורץ [ɪ], װי אין sit, נישט װי אין child [tʃaɪld]. sugar [ˈʃʊɡər]: דער אָנהייב איז [ʃ], נישט [s]. birthday: [θ] מיט דער צונג צווישן די ציין; ✗ [t], ✗ [s] - English [ˈɪŋɡlɪʃ]: דער ערשטער װאָקאַל איז [ɪ], װי אין in. אַ סך ייִדיש־רעדער זאָגן [ˈɛŋɡlɪʃ] אָדער [ˈɪŋlɪʃ]. ✗ [ˈɛnɡlɪʃ] - ריטם: די קלײנע װערטער (in, the, a, of, to) זענען שוואַך: She is in the kitchen [ʃi ɪz ɪn ðə ˈkɪtʃən]. דער טראָפּ פֿאַלט אויף kitchen, נישט אויף in
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
---
Course Index: [latinum.substack.com/p/index](https://latinum.substack.com/p/index)