Lesson 5

Apá A (Gírámà Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́sì)

5.1 A bird ẹyẹ kan flies fò in ní the sky ojú ọ̀run

5.2 A book ìwé kan lies dùbúlẹ̀ on lórí the desk tábìlì

5.3 A child ọmọ kan plays ṣeré in ní the park pápá eré

5.4 A dog ajá kan barks gbó at sí the door ẹnu-ọ̀nà

5.5 A fish ẹja kan swims wẹ̀ in nínú the pond adágún

5.6 A flower òdòdó kan grows dàgbà in ní the garden ọgbà

5.7 A girl ọmọbìnrin kan reads kà a story ìtàn kan

5.8 A house ilé kan stands dúró on lórí the hill òkè

5.9 A man ọkùnrin kan walks rìn down lọ sí the street òpópó

5.10 A pencil pénsùlù kan writes kọ̀wé on lórí the paper ìwé

5.11 A rabbit ehoro kan hops fò in ní the field pápá

5.12 A snake ejò kan slithers rà through láti inú the grass koríko

5.13 A student akẹ́kọ̀ọ́ kan studies kẹ́kọ̀ọ́ in ní the library ilé-ìwé

5.14 A teacher olùkọ́ kan speaks sọ̀rọ̀ to fún the class kíláàsì

5.15 A tree igi kan grows dàgbà by ní ẹ̀gbẹ́ the river odò

✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾

Apá B (Gẹ̀ẹ́sì Kíkún pẹ̀lú Yorùbá)

5.1 A bird flies in the sky. Ẹyẹ kan fò ní ojú ọ̀run.

5.2 A book lies on the desk. Ìwé kan dùbúlẹ̀ lórí tábìlì.

5.3 A child plays in the park. Ọmọ kan ṣeré ní pápá eré.

5.4 A dog barks at the door. Ajá kan gbó sí ẹnu-ọ̀nà.

5.5 A fish swims in the pond. Ẹja kan wẹ̀ nínú adágún.

5.6 A flower grows in the garden. Òdòdó kan dàgbà ní ọgbà.

5.7 A girl reads a story. Ọmọbìnrin kan kà ìtàn kan.

5.8 A house stands on the hill. Ilé kan dúró lórí òkè.

5.9 A man walks down the street. Ọkùnrin kan rìn lọ sí òpópó.

5.10 A pencil writes on the paper. Pénsùlù kan kọ̀wé lórí ìwé.

5.11 A rabbit hops in the field. Ehoro kan fò ní pápá.

5.12 A snake slithers through the grass. Ejò kan rà láti inú koríko.

5.13 A student studies in the library. Akẹ́kọ̀ọ́ kan kẹ́kọ̀ọ́ ní ilé-ìwé.

5.14 A teacher speaks to the class. Olùkọ́ kan sọ̀rọ̀ fún kíláàsì.

5.15 A tree grows by the river. Igi kan dàgbà ní ẹ̀gbẹ́ odò.

✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾

Apá C (Gẹ̀ẹ́sì Nìkan)

5.1 A bird flies in the sky.

5.2 A book lies on the desk.

5.3 A child plays in the park.

5.4 A dog barks at the door.

5.5 A fish swims in the pond.

5.6 A flower grows in the garden.

5.7 A girl reads a story.

5.8 A house stands on the hill.

5.9 A man walks down the street.

5.10 A pencil writes on the paper.

5.11 A rabbit hops in the field.

5.12 A snake slithers through the grass.

5.13 A student studies in the library.

5.14 A teacher speaks to the class.

5.15 A tree grows by the river.

✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾

Apá D (Àlàyé Gírámà)

Ní èdè Yorùbá, a kì í ní àpólà bíi "a" tí ó jẹ́ indefinite article. A máa ń lo "kan" (ọ̀kan) láti fi hàn pé nnkan kan ṣoṣo ni a ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀. -

Ìlò "a" ní èdè Gẹ̀ẹ́sì: -

A máa ń lo "a" síwájú ọ̀rọ̀-orúkọ tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú konsonántì -

A máa ń lo "an" síwájú ọ̀rọ̀-orúkọ tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú fáwẹ̀lì -

Àwọn àpẹẹrẹ: -

a book (ìwé kan) - bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú konsonántì 'b' -

a dog (ajá kan) - bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú konsonántì 'd' -

an egg (ẹyin kan) - bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú fáwẹ̀lì 'e' -

Ìyàtọ̀ láàrin "a" àti "the": -

"A" - ọ̀kan nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ (kan) -

"The" - ọ̀kan pàtó (náà)

✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾

Apá E (Àlàyé Àṣà)

Ní àṣà Yorùbá, a kì í sábà sọ "ọ̀kan" nígbà tí a bá ń sọ̀rọ̀ nípa nnkan. Ṣùgbọ́n ní èdè Gẹ̀ẹ́sì, ó ṣe pàtàkì láti lo "a" nígbà tí a bá ń sọ̀rọ̀ nípa nnkan tí a kò tí ì dárúkọ rí.

Àpẹẹrẹ: Yorùbá: Mo rí ẹyẹ ní ọgbà. Gẹ̀ẹ́sì: I saw a bird in the garden.

✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾

Apá F (Àkọsílẹ̀ Lítíréṣọ̀)

Apá F-A (Gírámà Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́sì)

"A Dream àlá kan Deferred" tí a dádúró - Langston Hughes Langston Hughes

"What happens kí ló ń ṣẹlẹ̀ to sí a dream àlá kan deferred?" tí a dádúró?

Apá F-B (Ìtumọ̀ Kíkún)

"A Dream Deferred" - Àlá Kan Tí A Dádúró "What happens to a dream deferred?" - Kí ló ń ṣẹlẹ̀ sí àlá kan tí a dádúró?

Apá F-C (Àlàyé Lítíréṣọ̀)

Ewì yìí láti ọwọ́ Langston Hughes ń ṣàlàyé nípa àlá tàbí ìfẹ́ ọkàn tí a kò tí ì lè mú ṣẹ. Ó lo "a dream" láti fi hàn pé ó lè jẹ́ àlá ẹnikẹ́ni.

Apá F-D (Àlàyé Gírámà)

Ìlò "a" nínú ewì náà: -

"a dream" - ó fi hàn pé àlá kan ní a ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ -

Ó jẹ́ àpẹẹrẹ indefinite article nípa èdè Gẹ̀ẹ́sì

✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾

Àpèjúwe Àdáyébá (Nature Descriptions)

Apá A (Gírámà Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́sì)

5.16 A butterfly labalábá kan floats fò through láti inú the morning òwúrọ̀ mist ìrì

5.17 A waterfall ojúomi-ṣíṣẹ̀ kan thunders sán down lọ sílẹ̀ the mountainside ẹ̀gbẹ́ òkè

5.18 A rainbow òṣùmàrè kan appears yọ́ after lẹ́yìn the storm ìjì

5.19 A dewdrop ìrì-omi kan sparkles dán on lórí the leaf ewé

5.20 A hummingbird ẹyẹ oníṣùrà kan hovers rọ́ by ní ẹ̀gbẹ́ the flower òdòdó

5.21 A cloud àwọsánmọ̀ kan drifts fò kọjá across láti inú the blue búlúù sky ojú ọ̀run

5.22 A breeze afẹ́fẹ́ kan rustles mì through láti inú the leaves àwọn ewé

5.23 A firefly ẹ̀mí-àìrí kan glows tàn in ní the darkness òkùnkùn

5.24 A meadowlark ẹyẹ pápá kan sings kọrin in ní the field pápá

5.25 A spider alántakùn kan weaves hun its web owú rẹ̀5.26 A sunflower òdòdó-òòrùn kan turns yí padà toward sí the light ìmọ́lẹ̀

5.27 A beaver ọ̀dẹ-omi kan builds kọ́ its dam odi rẹ̀

5.28 A coral ìlẹ̀kẹ̀-okun kan grows dàgbà in ní the ocean òkun

5.29 A shooting star ìràwọ̀-àfẹ̀rẹ̀ kan streaks já across láti inú the night sky ojú ọ̀run òru

5.30 A vine àjàrá kan climbs gun up sókè the wall ògiri

Apá B (Gẹ̀ẹ́sì Kíkún pẹ̀lú Yorùbá)

5.16 A butterfly floats through the morning mist. Labalábá kan fò láti inú ìrì òwúrọ̀.

5.17 A waterfall thunders down the mountainside. Ojúomi-ṣíṣẹ̀ kan sán lọ sílẹ̀ ẹ̀gbẹ́ òkè.

5.18 A rainbow appears after the storm. Òṣùmàrè kan yọ́ lẹ́yìn ìjì.

5.19 A dewdrop sparkles on the leaf. Ìrì-omi kan dán lórí ewé.

5.20 A hummingbird hovers by the flower. Ẹyẹ oníṣùrà kan rọ́ ní ẹ̀gbẹ́ òdòdó.

5.21 A cloud drifts across the blue sky. Àwọsánmọ̀ kan fò kọjá láti inú ojú ọ̀run búlúù.

5.22 A breeze rustles through the leaves. Afẹ́fẹ́ kan mì láti inú àwọn ewé.

5.23 A firefly glows in the darkness. Ẹ̀mí-àìrí kan tàn ní òkùnkùn.

5.24 A meadowlark sings in the field. Ẹyẹ pápá kan kọrin ní pápá.

5.25 A spider weaves its web. Alántakùn kan hun owú rẹ̀.

5.26 A sunflower turns toward the light. Òdòdó-òòrùn kan yí padà sí ìmọ́lẹ̀.

5.27 A beaver builds its dam. Ọ̀dẹ-omi kan kọ́ odi rẹ̀.

5.28 A coral grows in the ocean. Ìlẹ̀kẹ̀-okun kan dàgbà ní òkun.

5.29 A shooting star streaks across the night sky. Ìràwọ̀-àfẹ̀rẹ̀ kan já láti inú ojú ọ̀run òru.

5.30 A vine climbs up the wall. Àjàrá kan gun sókè ògiri.

Apá C (Gẹ̀ẹ́sì Nìkan)

5.16 A butterfly floats through the morning mist.

5.17 A waterfall thunders down the mountainside.

5.18 A rainbow appears after the storm.

5.19 A dewdrop sparkles on the leaf.

5.20 A hummingbird hovers by the flower.

5.21 A cloud drifts across the blue sky.

5.22 A breeze rustles through the leaves.

5.23 A firefly glows in the darkness.

5.24 A meadowlark sings in the field.

5.25 A spider weaves its web.

5.26 A sunflower turns toward the light.

5.27 A beaver builds its dam.

5.28 A coral grows in the ocean.

5.29 A shooting star streaks across the night sky.

5.30 A vine climbs up the wall.

Apá D (Àlàyé Gírámà fún Àpèjúwe Àdáyébá)

Nínú àpèjúwe àdáyébá, a máa ń lo "a" láti fi hàn pé: -

Àpẹẹrẹ kan nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀: -

"a butterfly" - labalábá kan nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ labalábá -

"a rainbow" - òṣùmàrè kan nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ òṣùmàrè -

Ìlò pẹ̀lú ọ̀rọ̀-ìṣe àdáyébá: -

floats (fò) -

sparkles (dán) -

glows (tàn) Àwọn ọ̀rọ̀-ìṣe wọ̀nyí ń ṣàpèjúwe bí àdáyébá ṣe ń ṣe iṣẹ́ rẹ̀. -

Lílo "a" pẹ̀lú àpèjúwe àdáyébá: -

Ó ń jẹ́ kí àpèjúwe náà dàbí ìrírí tuntun -

Ó ń mú kí òǹkà ẹyọ kan jẹ́ pàtàkì -

Ó ń fi ìyàtọ̀ hàn láàrin ọ̀kan àti ọ̀pọ̀

✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾

---