For autodidact students of Georgian, "I want" is მინდა (minda). წყალი მინდა (ts'q'ali minda) is "I want water"; რა გინდა? (ra ginda?) is "What do you want?"; არ მინდა (ar minda) is "I don't want (it)." It is one of the first verbs a learner needs and one of the most useful, and it works quite differently from English "want."
In English the person who wants is the subject: I want, she wants. Georgian turns this round. მინდა is an inversion verb (Georgian grammars call these "indirect" verbs): the person who wants stands in the dative case, and the thing wanted stands in the nominative, the case of an ordinary subject. Literally, მინდა is closer to "it is wanted to me." So "the child wants ice cream" is ბავშვს ნაყინი უნდა (bavshvs naq'ini unda): ბავშვს, "child," is dative, and ნაყინი, "ice cream," is nominative.
The person is shown by a prefix on the verb, from the same set that elsewhere marks "to me, to you, to him": - მინდა (minda): I want - გინდა (ginda): you want - უნდა (unda): he, she wants - გვინდა (gvinda): we want - გინდათ (gindat): you (plural or polite) want - უნდათ (undat): they want
The root is -ნდ- (-nd-). The verbal noun, the form a dictionary uses as the name of the verb, is ნდომა (ndoma), "wanting, to want."
Georgian has no infinitive like English "to go." For "I want to go" it uses one of two constructions: - the verb in the optative, with its own person ending: მინდა წავიდე (minda ts'avide), "I want that I go," that is, "I want to go." - the verbal noun: წასვლა მინდა (ts'asvla minda), "I want going," also "I want to go."
For "I want you to go" the clause takes რომ (rom), "that": მინდა, რომ წახვიდე, "I want that you go."
One form has two lives. უნდა (unda), "he/she wants," is also the ordinary word for "must," and in that use it never changes: მე უნდა წავიდე, "I must go"; შენ უნდა წახვიდე, "you must go." This lesson teaches how to tell the two apart.
Key Takeaways: - მინდა (minda): I want. An inversion verb: the one who wants is in the dative, the thing wanted is in the nominative - Present: მინდა, გინდა, უნდა, გვინდა, გინდათ, უნდათ - Past (imperfect): მინდოდა (mindoda), "I wanted"; უნდოდა (undoda), "he/she wanted" - "I want to do": მინდა + optative (მინდა წავიკითხო), or verbal noun + მინდა (წასვლა მინდა) - "I want you to do": მინდა, რომ + optative (მინდა, რომ წახვიდე) - Negation: არ მინდა, "I don't want" - უნდა + optative with a subject in the nominative or ergative = "must": მე უნდა წავიდე - Useful phrases: თუ გინდა (if you like), გინდა თუ არა (like it or not)
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
მინდა is written in Mkhedruli, the everyday Georgian alphabet, with five letters: მ (m), ი (i), ნ (n), დ (d), ა (a). Each letter has one sound, and each sound one letter, so the word is read exactly as it is written. Mkhedruli has no capital letters in running text: a sentence and a name begin with the same letters as any other word.
The whole paradigm is in the first letter or two. მ- is "me," გ- is "you," უ- is "him, her," გვ- is "us." The rest, -ინდა or -ნდა, stays the same: - მ + ინდა = მინდა - გ + ინდა = გინდა - უ + ნდა = უნდა - გვ + ინდა = გვინდა
A plural "you" or "they" adds -თ (-t) at the end: გინდათ, უნდათ. In the past the ending -ა becomes -ოდა: მინდოდა, გინდოდა, უნდოდა.
Georgian has separate letters for sounds that English treats as one. Each pair below is two different consonants, and the difference changes words: თ (t) and ტ (t'), ქ (k) and კ (k'), ფ (p) and პ (p'), ჩ (ch) and ჭ (ch'), ც (ts) and წ (ts'). In the romanization the apostrophe is part of the letter: never leave it out. Likewise დ (d) and ღ (gh) are different letters for very different sounds: დ is in მინდა, ღ is in ძაღლი (dzaghli, "dog") and ზღვა (zghva, "sea").
In Unicode the letters of მინდა are მ U+10DB, ი U+10D8, ნ U+10DC, დ U+10D3, ა U+10D0, all in the Georgian block. Type them with a Georgian keyboard layout; do not copy look-alike letters from other scripts.
Romanization in this lesson follows the Georgian national system used through this course: the apostrophe marks the ejective consonants (კ k', პ p', ტ t', წ ts', ჭ ch', ყ q'), and ხ is kh, ღ is gh, შ is sh, ჩ is ch, ც is ts, ძ is dz, ჟ is zh.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
81.1a წყალი water მინდა I-want
81.1b ts'q'ali (TS'Q'A-li) water-NOM minda (MIN-da) want-PRES.1SG
81.2a რა what გინდა you-want
81.2b ra (rah) what-NOM ginda (GIN-da) want-PRES.2SG
81.3a ჩაი tea არ not მინდა I-want
81.3b chai (CHA-ee) tea-NOM ar (ar) not minda (MIN-da) want-PRES.1SG
81.4a ბავშვს child ნაყინი ice-cream უნდა wants
81.4b bavshvs (BAVSHVS) child-DAT naq'ini (NA-q'i-ni) ice-cream-NOM unda (OON-da) want-PRES.3SG
81.5a ჩვენ we ახალი new სახლი house გვინდა we-want
81.5b chven (chven) we-DAT akhali (A-kha-li) new-NOM sakhli (SAKH-li) house-NOM gvinda (GVIN-da) want-PRES.1PL
81.6a ძალიან very მინდა I-want წავიკითხო I-read ეს this წიგნი book
81.6b dzalian (DZA-li-an) very minda (MIN-da) want-PRES.1SG ts'avik'itkho (TS'A-vi-k'it-kho) read-OPT.1SG es (es) this ts'igni (TS'IG-ni) book-NOM
81.7a ბატონო sir გიორგი Giorgi რისი what's დალევა drinking გინდათ you-want
81.7b bat'ono (BA-t'o-no) sir-VOC giorgi (GI-or-gi) Giorgi risi (RI-si) what-GEN daleva (DA-le-va) drinking-NOM gindat (GIN-dat) want-PRES.2PL
81.8a მას he უნდა wants რომ that ყველაფერი everything კარგად well იყოს be
81.8b mas (mas) he-DAT unda (OON-da) want-PRES.3SG rom (rom) that q'velaperi (Q'VE-la-pe-ri) everything-NOM k'argad (K'AR-gad) well-ADV iq'os (I-q'os) be-OPT.3SG
81.9a გუშინ yesterday ზღვაზე sea-to წასვლა going მინდოდა I-wanted მაგრამ but წვიმდა it-rained
81.9b gushin (GU-shin) yesterday zghvaze (ZGHVA-ze) sea-ON ts'asvla (TS'AS-vla) going-NOM mindoda (MIN-do-da) want-IMPF.1SG magram (MAG-ram) but ts'vimda (TS'VIM-da) rain-IMPF.3SG
81.10a დედას mother უნდა wants რომ that ექიმი doctor გავხდე I-become
81.10b dedas (DE-das) mother-DAT unda (OON-da) want-PRES.3SG rom (rom) that ekimi (E-ki-mi) doctor-NOM gavkhde (GAVKH-de) become-OPT.1SG
81.11a თუ if გინდა you-want ხვალ tomorrow ერთად together წავიდეთ let's-go
81.11b tu (too) if ginda (GIN-da) want-PRES.2SG khval (khval) tomorrow ertad (ER-tad) together ts'avidet (TS'A-vi-det) go-OPT.1PL
81.12a ბავშვებს children უნდათ they-want რომ that ძაღლი dog იყიდოთ you-buy
81.12b bavshvebs (BAVSH-vebs) children-DAT undat (OON-dat) want-PRES.3PL rom (rom) that dzaghli (DZAGH-li) dog-NOM iq'idot (I-q'i-dot) buy-OPT.2PL
81.13a ომი war არავის to-nobody უნდა wants
81.13b omi (O-mi) war-NOM aravis (A-ra-vis) nobody-DAT unda (OON-da) want-PRES.3SG
81.14a ბავშვობაში in-childhood მინდოდა I-wanted რომ that მფრინავი pilot გავმხდარიყავი I-had-become
81.14b bavshvobashi (BAVSH-vo-ba-shi) childhood-IN mindoda (MIN-do-da) want-IMPF.1SG rom (rom) that mprinavi (MPRI-na-vi) pilot-NOM gavmkhdariq'avi (GAV-mkhda-ri-q'a-vi) become-PLUPERF.1SG
81.15a გინდა you-want თუ or არა not ხვალ tomorrow ადრე early უნდა must ავდგეთ we-get-up
81.15b ginda (GIN-da) want-PRES.2SG tu (too) or ara (A-ra) not khval (khval) tomorrow adre (AD-re) early unda (OON-da) must avdget (AV-dget) get-up-OPT.1PL
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
81.1 წყალი მინდა. (Ts'q'ali minda.) "I want water." 81.2 რა გინდა? (Ra ginda?) "What do you want?" 81.3 ჩაი არ მინდა. (Chai ar minda.) "I don't want tea." 81.4 ბავშვს ნაყინი უნდა. (Bavshvs naq'ini unda.) "The child wants ice cream." 81.5 ჩვენ ახალი სახლი გვინდა. (Chven akhali sakhli gvinda.) "We want a new house." 81.6 ძალიან მინდა წავიკითხო ეს წიგნი. (Dzalian minda ts'avik'itkho es ts'igni.) "I really want to read this book." 81.7 ბატონო გიორგი, რისი დალევა გინდათ? (Bat'ono Giorgi, risi daleva gindat?) "Mr Giorgi, what would you like to drink?" 81.8 მას უნდა, რომ ყველაფერი კარგად იყოს. (Mas unda, rom q'velaperi k'argad iq'os.) "He wants everything to be all right." 81.9 გუშინ ზღვაზე წასვლა მინდოდა, მაგრამ წვიმდა. (Gushin zghvaze ts'asvla mindoda, magram ts'vimda.) "Yesterday I wanted to go to the sea, but it was raining." 81.10 დედას უნდა, რომ ექიმი გავხდე. (Dedas unda, rom ekimi gavkhde.) "Mother wants me to become a doctor." 81.11 თუ გინდა, ხვალ ერთად წავიდეთ. (Tu ginda, khval ertad ts'avidet.) "If you like, let's go together tomorrow." 81.12 ბავშვებს უნდათ, რომ ძაღლი იყიდოთ. (Bavshvebs undat, rom dzaghli iq'idot.) "The children want you to buy a dog." 81.13 ომი არავის უნდა. (Omi aravis unda.) "Nobody wants war." 81.14 ბავშვობაში მინდოდა, რომ მფრინავი გავმხდარიყავი. (Bavshvobashi mindoda, rom mprinavi gavmkhdariq'avi.) "As a child I wanted to become a pilot." 81.15 გინდა თუ არა, ხვალ ადრე უნდა ავდგეთ. (Ginda tu ara, khval adre unda avdget.) "Like it or not, we have to get up early tomorrow."
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
81.1 წყალი მინდა. 81.2 რა გინდა? 81.3 ჩაი არ მინდა. 81.4 ბავშვს ნაყინი უნდა. 81.5 ჩვენ ახალი სახლი გვინდა. 81.6 ძალიან მინდა წავიკითხო ეს წიგნი. 81.7 ბატონო გიორგი, რისი დალევა გინდათ? 81.8 მას უნდა, რომ ყველაფერი კარგად იყოს. 81.9 გუშინ ზღვაზე წასვლა მინდოდა, მაგრამ წვიმდა. 81.10 დედას უნდა, რომ ექიმი გავხდე. 81.11 თუ გინდა, ხვალ ერთად წავიდეთ. 81.12 ბავშვებს უნდათ, რომ ძაღლი იყიდოთ. 81.13 ომი არავის უნდა. 81.14 ბავშვობაში მინდოდა, რომ მფრინავი გავმხდარიყავი. 81.15 გინდა თუ არა, ხვალ ადრე უნდა ავდგეთ.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
These are the grammar rules for მინდა (minda), "I want."
მინდა is an inversion verb. Georgian grammars put "want," "love," "have" and a few other verbs of feeling and possession in a class of their own, often called indirect or inversion verbs. With them, the person who wants is in the dative case and the thing wanted is in the nominative. The verb marks the wanter with the prefixes that elsewhere mark "to me, to you, to him." - ბავშვს ნაყინი უნდა (81.4): ბავშვ-ს, child-DAT; ნაყინ-ი, ice-cream-NOM - ბავშვებს უნდათ (81.12): plural wanter, plural ending -თ on the verb - ომი არავის უნდა (81.13): არავის is the dative of არავინ, "nobody"
The personal pronouns მე (me), "I," შენ (shen), "you," ჩვენ (chven), "we," and თქვენ (tkven), "you (pl.)," have the same form in the nominative and the dative, so with them nothing seems to change: მე მინდა, შენ გინდა, ჩვენ გვინდა (81.5). The third person does change: ის (is), "he, she," becomes მას (mas) in the dative (81.8), and ისინი (isini), "they," becomes მათ (mat).
Present tense: - მე მინდა (me minda) — I want - შენ გინდა (shen ginda) — you want - მას უნდა (mas unda) — he, she wants - ჩვენ გვინდა (chven gvinda) — we want - თქვენ გინდათ (tkven gindat) — you (plural or polite) want - მათ უნდათ (mat undat) — they want
Imperfect (past) tense: - მინდოდა (mindoda) — I wanted - გინდოდა (gindoda) — you wanted - უნდოდა (undoda) — he, she wanted - გვინდოდა (gvindoda) — we wanted - გინდოდათ (gindodat) — you (pl.) wanted - უნდოდათ (undodat) — they wanted
The present subjunctive is მინდოდეს (mindodes), გინდოდეს, უნდოდეს, "that I may want" and so on. You will meet it less often than the two tenses above.
The thing wanted is in the nominative, whatever it is. წყალი (81.1), ჩაი (81.3), ნაყინი (81.4), სახლი (81.5), ომი (81.13): every one is in the nominative, with the ending -ი. An adjective before it agrees in the nominative too: ახალი სახლი (81.5).
"I want to do something": the optative. When the wanter and the doer are the same person, the second verb goes into the optative and takes its own person ending: - მინდა წავიკითხო (81.6): I want that-I-read, "I want to read" - თუ გინდა, წავიდეთ (81.11): "if you like, let's go"
"I want to do something": the verbal noun. Instead of the optative you can use the verbal noun (masdar) as the thing wanted, in the nominative. Its own object then goes into the genitive: - წასვლა მინდოდა (81.9): going I-wanted, "I wanted to go" - რისი დალევა გინდათ? (81.7): of-what drinking do-you-want, "what would you like to drink?"
"I want someone else to do something": რომ + optative. When the wanter and the doer are different people, the second clause begins with რომ (rom), "that," and its verb is in the optative: - მას უნდა, რომ ყველაფერი კარგად იყოს (81.8) - დედას უნდა, რომ ექიმი გავხდე (81.10): mother wants that I become, "mother wants me to become" - ბავშვებს უნდათ, რომ ძაღლი იყიდოთ (81.12)
After a past "wanted," the past of the second verb. When the wanting is in the past (მინდოდა), the verb that follows moves back into a past form, the pluperfect: მინდოდა, რომ მფრინავი გავმხდარიყავი (81.14), "I wanted that I had become a pilot," that is, "I wanted to become a pilot." Compare the present, დედას უნდა, რომ ექიმი გავხდე (81.10). The verbal noun avoids the problem altogether: წასვლა მინდოდა (81.9).
Negation. არ (ar) stands right before the verb: ჩაი არ მინდა (81.3). აღარ (aghar) is "no longer": აღარ მინდა, "I don't want (it) any more."
უნდა meaning "must." The form უნდა has a second use, as a particle meaning "must, have to, should." In this use it never changes for person, and it is followed by a verb in the optative whose subject is in the nominative or ergative, as that verb requires: - მე უნდა წავიდე — I must go - ხვალ ადრე უნდა ავდგეთ (81.15) — we must get up early tomorrow
How to tell them apart: if უნდა has a wanter in the dative (მას უნდა, დედას უნდა, ბავშვს უნდა), it means "wants." If it stands beside a verb in the optative and there is no dative wanter, it means "must." 81.15 has both: გინდა თუ არა, "whether you want or not," then უნდა ავდგეთ, "we must get up."
Phrases built on გინდა. - თუ გინდა (tu ginda) — if you want, if you like (81.11) - გინდა თუ არა (ginda tu ara) — want it or not, like it or not (81.15) - რაც გინდა (rats ginda) — whatever you want - როგორც გინდა (rogorts ginda) — as you like
Common Mistakes: - Putting the wanter in the nominative. \ბავშვი ნაყინი უნდა is wrong; the wanter takes the dative: ბავშვს ნაყინი უნდა. With ის, "he," say მას ნაყინი უნდა, never \ის ნაყინი უნდა. - Adding the v- prefix of ordinary verbs. "I want" is მინდა, not \*ვინდა: the person is shown by მ-, not ვ-. - Putting the thing wanted in the dative, as you would after many ordinary present-tense verbs. With მინდა it is nominative: წიგნი მინდა, not \*წიგნს მინდა. - Looking for an English-style infinitive. There is none: say მინდა წავიდე or წასვლა მინდა, never "მინდა" + a dictionary form. - Leaving the object of a verbal noun in the nominative. "I want to read the book" with the verbal noun is წიგნის წაკითხვა მინდა, with წიგნის in the genitive. - Reading every უნდა as "wants." მე უნდა წავიდე is "I must go," not "I want to go"; "I want to go" is მინდა წავიდე.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
მინდა and its forms are among the commonest words in spoken Georgian. In a home or a café the question comes in the form of the verb: ყავა გინდა? (q'ava ginda?), "Do you want coffee?", among friends and family, and with the polite plural to an older person or a stranger, as in 81.7: რისი დალევა გინდათ?, "What would you like to drink?" The address ბატონო (bat'ono), "sir," with a first name (ბატონო გიორგი) is the usual polite way to speak to a man; to a woman the same courtesy is ქალბატონო (kalbat'ono), "madam," with her first name.
Georgian has other verbs of wanting for higher registers. მსურს (msurs), "I wish, I desire," related to the noun სურვილი (survili), "wish," is more formal and more literary than მინდა. It is built in the same way: მ- for "me," გ- for "you." A shop assistant or waiter may ask რა გნებავთ? (ra gnebavt?), "What would you like?", using a polite verb from ნება (neba), "will, wish." The same word is heard in the common phrase თუ ღმერთმა ინება (tu ghmertma ineba), "if God wills."
Since the same form უნდა means both "wants" and "must," everyday speech is full of it. A learner who hears უნდა should listen for a wanter in the dative before deciding which it is.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Georgian folk proverb (ანდაზა)
კაცს როცა არ უნდა, რიყეზე ისე გაივლის, ქვას არ დაინახავს.
The proverb is given in this wording in the Georgian Wikiquote collection ქართული ანდაზები (Georgian Proverbs) and in two other online collections of Georgian proverbs, and it was checked against all three. None of them names a printed source, and so the proverb is given here as a traditional saying, without an editor.
The proverb is chosen because it puts the inversion construction at its centre: the wanter, კაცს, "a man," stands in the dative at the head of the sentence, and its verb is უნდა.
F-A: Interlinear
F.1a კაცს man როცა when არ not უნდა wants
F.1b k'atss (K'ATSS) man-DAT rotsa (RO-tsa) when ar (ar) not unda (OON-da) want-PRES.3SG
F.2a რიყეზე stony-riverbed-on ისე so გაივლის he-will-pass ქვას stone არ not დაინახავს he-will-see
F.2b riq'eze (RI-q'e-ze) stony-riverbed-ON ise (I-se) so gaivlis (GA-iv-lis) pass-FUT.3SG kvas (kvas) stone-DAT ar (ar) not dainakhavs (DA-i-na-khavs) see-FUT.3SG
F-B: Original and Translation
კაცს როცა არ უნდა, რიყეზე ისე გაივლის, ქვას არ დაინახავს.
"When a man does not want to, he will cross a stony riverbed without seeing a stone." (Translation: Latinum Institute.)
F-C: Original
კაცს როცა არ უნდა, რიყეზე ისე გაივლის, ქვას არ დაინახავს.
F-D: Grammar and Literary Commentary
A რიყე (riq'e) is the broad bed of stones and gravel that a Georgian mountain river leaves along its banks. A riverbed made of nothing but stones is the last place where a man could fail to find one. Yet if he does not want to, he will walk across it and see none. The proverb is said of anyone who will not see what lies in front of him: help that is wanted, work that needs doing, an answer that is plain. Whether the man sees depends on his wanting and not on the stones.
The grammar teaches the lesson's main point. კაცს is the dative of კაცი, "man," and it is in the dative because of უნდა: "when it is not wanted to a man." The proverb then changes verb. The man is still the one who acts in გაივლის, "will pass through," and დაინახავს, "will see," but he is not named again: as their subject he would be nominative, კაცი, and Georgian simply leaves him understood. Those two verbs are ordinary verbs in the future, and the future, like the present, puts its direct object in the dative: ქვას, "a stone" (from ქვა). So the sentence has two datives, one for the man who does not want and one for the stone he will not see.
როცა (rotsa), "when," opens the time clause, and it stands second, after კაცს, so that the man comes first. ისე (ise), "so, in such a way," points forward to the result: he passes "in such a way" that he sees no stone. No word for "that" is needed between the clauses. The future tense here is the gnomic future of proverbs, a "will" that states what always happens.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Nino's family gets ready for her ninth birthday, and her small brother Luka wants something too. The story is told in the past tense, as Georgian narratives usually are, with the family's speech quoted in the present. Every sentence turns on მინდა and its forms.
81.16a ხვალ tomorrow ნინოს Nino's დაბადების birth's დღეა day-is და and დედას mother უნდა wants რომ that ის she ბედნიერი happy იყოს be
81.16b khval (khval) tomorrow ninos (NI-nos) Nino-GEN dabadebis (DA-ba-de-bis) birth-GEN dghea (DGHE-a) day-NOM.is da (da) and dedas (DE-das) mother-DAT unda (OON-da) want-PRES.3SG rom (rom) that is (is) she-NOM bednieri (BED-ni-e-ri) happy-NOM iq'os (I-q'os) be-OPT.3SG
81.17a დედამ mother ჰკითხა asked ნინო Nino რა what გინდა you-want საჩუქრად as-a-present
81.17b dedam (DE-dam) mother-ERG hk'itkha (HK'IT-kha) ask-AOR.3SG nino (NI-no) Nino-VOC ra (rah) what-NOM ginda (GIN-da) want-PRES.2SG sachukrad (SA-chuk-rad) present-ADV
81.18a ნინომ Nino ცოტა a-little იფიქრა thought და and თქვა said ველოსიპედი bicycle მინდა I-want
81.18b ninom (NI-nom) Nino-ERG tsot'a (TSO-t'a) a-little ipikra (I-pik-ra) think-AOR.3SG da (da) and tkva (tkva) say-AOR.3SG velosip'edi (VE-lo-si-p'e-di) bicycle-NOM minda (MIN-da) want-PRES.1SG
81.19a მამამ father გაიცინა laughed ველოსიპედი bicycle ყველა every ბავშვს child უნდა wants
81.19b mamam (MA-mam) father-ERG gaitsina (GA-i-tsi-na) laugh-AOR.3SG velosip'edi (VE-lo-si-p'e-di) bicycle-NOM q'vela (Q'VE-la) every bavshvs (BAVSHVS) child-DAT unda (OON-da) want-PRES.3SG
81.20a ნინოს Nino's პატარა little ძმას brother ლუკას Luka ძაღლი dog უნდოდა wanted
81.20b ninos (NI-nos) Nino-GEN p'at'ara (P'A-t'a-ra) little dzmas (DZMAS) brother-DAT luk'as (LU-k'as) Luka-DAT dzaghli (DZAGH-li) dog-NOM undoda (OON-do-da) want-IMPF.3SG
81.21a მეც I-too მინდა I-want საჩუქარი present თქვა said ლუკამ Luka
81.21b mets (mets) I.DAT-too minda (MIN-da) want-PRES.1SG sachukari (SA-chu-ka-ri) present-NOM tkva (tkva) say-AOR.3SG luk'am (LU-k'am) Luka-ERG
81.22a ბებიამ grandmother უთხრა told შენი your დაბადების birth's დღე day ზაფხულშია summer-in-is მაშინ then რაც whatever გინდა you-want იმას that გიყიდით we-will-buy-you
81.22b bebiam (BE-bi-am) grandmother-ERG utkhra (UT-khra) tell-AOR.3SG sheni (SHE-ni) your-NOM dabadebis (DA-ba-de-bis) birth-GEN dghe (dghe) day-NOM zapkhulshia (ZAP-khul-shi-a) summer-IN.is mashin (MA-shin) then rats (rats) whatever-NOM ginda (GIN-da) want-PRES.2SG imas (I-mas) that-DAT giq'idit (GI-q'i-dit) buy-FUT.1PL.for-you
81.23a საღამოს in-the-evening მამა father და and დედა mother მაღაზიაში shop-to წავიდნენ went რადგან because მათ they ნინოს Nino's გახარება gladdening უნდოდათ they-wanted
81.23b saghamos (SA-gha-mos) evening-DAT mama (MA-ma) father-NOM da (da) and deda (DE-da) mother-NOM maghaziashi (MA-gha-zi-a-shi) shop-IN ts'avidnen (TS'A-vid-nen) go-AOR.3PL radgan (RAD-gan) because mat (mat) they-DAT ninos (NI-nos) Nino-GEN gakhareba (GA-kha-re-ba) gladdening-NOM undodat (OON-do-dat) want-IMPF.3PL
81.24a გამყიდველმა seller ჰკითხა asked როგორი what-kind ველოსიპედი bicycle გინდათ you-want
81.24b gamq'idvelma (GAM-q'id-vel-ma) seller-ERG hk'itkha (HK'IT-kha) ask-AOR.3SG rogori (RO-go-ri) what-kind-NOM velosip'edi (VE-lo-si-p'e-di) bicycle-NOM gindat (GIN-dat) want-PRES.2PL
81.25a ისეთი such გვინდა we-want რომ that ცხრა nine წლის year's გოგონას girl მოეწონოს may-please უპასუხა answered დედამ mother
81.25b iseti (I-se-ti) such-NOM gvinda (GVIN-da) want-PRES.1PL rom (rom) that tskhra (tskhra) nine ts'lis (TS'LIS) year-GEN gogonas (GO-go-nas) girl-DAT moets'onos (MO-e-ts'o-nos) please-OPT.3SG up'asukha (U-p'a-su-kha) answer-AOR.3SG dedam (DE-dam) mother-ERG
81.26a გამყიდველმა seller წითელი red ველოსიპედი bicycle აჩვენა showed მაგრამ but მამას father ლურჯი blue უნდოდა wanted
81.26b gamq'idvelma (GAM-q'id-vel-ma) seller-ERG ts'iteli (TS'I-te-li) red-NOM velosip'edi (VE-lo-si-p'e-di) bicycle-NOM achvena (ACH-ve-na) show-AOR.3SG magram (MAG-ram) but mamas (MA-mas) father-DAT lurji (LUR-ji) blue-NOM undoda (OON-do-da) want-IMPF.3SG
81.27a ბოლოს in-the-end წითელი red იყიდეს they-bought ნინოს Nino ხომ after-all ყოველთვის always წითელი red უნდა wants
81.27b bolos (BO-los) end-DAT ts'iteli (TS'I-te-li) red-NOM iq'ides (I-q'i-des) buy-AOR.3PL ninos (NI-nos) Nino-DAT khom (khom) after-all q'oveltvis (Q'O-velt-vis) always ts'iteli (TS'I-te-li) red-NOM unda (OON-da) want-PRES.3SG
81.28a დილით in-the-morning ნინომ Nino საჩუქარი present რომ when დაინახა saw სიხარულით with-joy იყვირა shouted სწორედ exactly ეს this მინდოდა I-wanted
81.28b dilit (DI-lit) morning-INSTR ninom (NI-nom) Nino-ERG sachukari (SA-chu-ka-ri) present-NOM rom (rom) when dainakha (DA-i-na-kha) see-AOR.3SG sikharulit (SI-kha-ru-lit) joy-INSTR iq'vira (IQ'-vi-ra) shout-AOR.3SG sts'ored (STS'O-red) exactly es (es) this-NOM mindoda (MIN-do-da) want-IMPF.1SG
81.29a ლუკამ Luka ველოსიპედს bicycle შეხედა looked-at და and ჩუმად quietly თქვა said მე I მაინც still ძაღლი dog მინდა I-want
81.29b luk'am (LU-k'am) Luka-ERG velosip'eds (VE-lo-si-p'eds) bicycle-DAT shekheda (SHE-khe-da) look-at-AOR.3SG da (da) and chumad (CHU-mad) quietly-ADV tkva (tkva) say-AOR.3SG me (me) I-DAT maints (MA-ints) still dzaghli (DZAGH-li) dog-NOM minda (MIN-da) want-PRES.1SG
81.30a ყველამ everyone გაიცინა laughed ბებიამ grandmother კი and ლუკას to-Luka ყურში in-the-ear უთხრა told ზაფხულამდე until-summer მოითმინე be-patient თუ if ძალიან very გინდა you-want
81.30b q'velam (Q'VE-lam) everyone-ERG gaitsina (GA-i-tsi-na) laugh-AOR.3SG bebiam (BE-bi-am) grandmother-ERG k'i (k'i) and.TOPIC luk'as (LU-k'as) Luka-DAT q'urshi (Q'UR-shi) ear-IN utkhra (UT-khra) tell-AOR.3SG zapkhulamde (ZAP-khu-lam-de) summer-UNTIL moitmine (MO-it-mi-ne) be-patient-AOR.IMP.2SG tu (too) if dzalian (DZA-li-an) very ginda (GIN-da) want-PRES.2SG
81.16 ხვალ ნინოს დაბადების დღეა და დედას უნდა, რომ ის ბედნიერი იყოს. (Khval Ninos dabadebis dghea da dedas unda, rom is bednieri iq'os.) "Tomorrow is Nino's birthday, and Mother wants her to be happy." 81.17 დედამ ჰკითხა: „ნინო, რა გინდა საჩუქრად?“ (Dedam hk'itkha: "Nino, ra ginda sachukrad?") "Mother asked: 'Nino, what do you want for a present?'" 81.18 ნინომ ცოტა იფიქრა და თქვა: „ველოსიპედი მინდა.“ (Ninom tsot'a ipikra da tkva: "Velosip'edi minda.") "Nino thought a little and said: 'I want a bicycle.'" 81.19 მამამ გაიცინა: „ველოსიპედი ყველა ბავშვს უნდა.“ (Mamam gaitsina: "Velosip'edi q'vela bavshvs unda.") "Father laughed: 'Every child wants a bicycle.'" 81.20 ნინოს პატარა ძმას, ლუკას, ძაღლი უნდოდა. (Ninos p'at'ara dzmas, Luk'as, dzaghli undoda.) "Nino's little brother, Luka, wanted a dog." 81.21 „მეც მინდა საჩუქარი!“ — თქვა ლუკამ. ("Mets minda sachukari!" — tkva Luk'am.) "'I want a present too!' said Luka." 81.22 ბებიამ უთხრა: „შენი დაბადების დღე ზაფხულშია, მაშინ რაც გინდა, იმას გიყიდით.“ (Bebiam utkhra: "Sheni dabadebis dghe zapkhulshia, mashin rats ginda, imas giq'idit.") "Grandmother told him: 'Your birthday is in the summer; then we will buy you whatever you want.'" 81.23 საღამოს მამა და დედა მაღაზიაში წავიდნენ, რადგან მათ ნინოს გახარება უნდოდათ. (Saghamos mama da deda maghaziashi ts'avidnen, radgan mat Ninos gakhareba undodat.) "In the evening Father and Mother went to the shop, because they wanted to make Nino happy." 81.24 გამყიდველმა ჰკითხა: „როგორი ველოსიპედი გინდათ?“ (Gamq'idvelma hk'itkha: "Rogori velosip'edi gindat?") "The shop assistant asked: 'What kind of bicycle do you want?'" 81.25 „ისეთი გვინდა, რომ ცხრა წლის გოგონას მოეწონოს,“ — უპასუხა დედამ. ("Iseti gvinda, rom tskhra ts'lis gogonas moets'onos," — up'asukha dedam.) "'We want one that a nine-year-old girl will like,' Mother answered." 81.26 გამყიდველმა წითელი ველოსიპედი აჩვენა, მაგრამ მამას ლურჯი უნდოდა. (Gamq'idvelma ts'iteli velosip'edi achvena, magram mamas lurji undoda.) "The assistant showed them a red bicycle, but Father wanted a blue one." 81.27 ბოლოს წითელი იყიდეს: ნინოს ხომ ყოველთვის წითელი უნდა. (Bolos ts'iteli iq'ides: Ninos khom q'oveltvis ts'iteli unda.) "In the end they bought the red one: Nino, after all, always wants red." 81.28 დილით ნინომ საჩუქარი რომ დაინახა, სიხარულით იყვირა: „სწორედ ეს მინდოდა!“ (Dilit Ninom sachukari rom dainakha, sikharulit iq'vira: "Sts'ored es mindoda!") "In the morning, when Nino saw the present, she shouted with joy: 'This is just what I wanted!'" 81.29 ლუკამ ველოსიპედს შეხედა და ჩუმად თქვა: „მე მაინც ძაღლი მინდა.“ (Luk'am velosip'eds shekheda da chumad tkva: "Me maints dzaghli minda.") "Luka looked at the bicycle and said quietly: 'I still want a dog.'" 81.30 ყველამ გაიცინა, ბებიამ კი ლუკას ყურში უთხრა: „ზაფხულამდე მოითმინე, თუ ძალიან გინდა.“ (Q'velam gaitsina, bebiam k'i Luk'as q'urshi utkhra: "Zapkhulamde moitmine, tu dzalian ginda.") "Everyone laughed, and Grandmother said into Luka's ear: 'Wait until summer, if you want it that much.'"
81.16 ხვალ ნინოს დაბადების დღეა და დედას უნდა, რომ ის ბედნიერი იყოს. 81.17 დედამ ჰკითხა: „ნინო, რა გინდა საჩუქრად?“ 81.18 ნინომ ცოტა იფიქრა და თქვა: „ველოსიპედი მინდა.“ 81.19 მამამ გაიცინა: „ველოსიპედი ყველა ბავშვს უნდა.“ 81.20 ნინოს პატარა ძმას, ლუკას, ძაღლი უნდოდა. 81.21 „მეც მინდა საჩუქარი!“ — თქვა ლუკამ. 81.22 ბებიამ უთხრა: „შენი დაბადების დღე ზაფხულშია, მაშინ რაც გინდა, იმას გიყიდით.“ 81.23 საღამოს მამა და დედა მაღაზიაში წავიდნენ, რადგან მათ ნინოს გახარება უნდოდათ. 81.24 გამყიდველმა ჰკითხა: „როგორი ველოსიპედი გინდათ?“ 81.25 „ისეთი გვინდა, რომ ცხრა წლის გოგონას მოეწონოს,“ — უპასუხა დედამ. 81.26 გამყიდველმა წითელი ველოსიპედი აჩვენა, მაგრამ მამას ლურჯი უნდოდა. 81.27 ბოლოს წითელი იყიდეს: ნინოს ხომ ყოველთვის წითელი უნდა. 81.28 დილით ნინომ საჩუქარი რომ დაინახა, სიხარულით იყვირა: „სწორედ ეს მინდოდა!“ 81.29 ლუკამ ველოსიპედს შეხედა და ჩუმად თქვა: „მე მაინც ძაღლი მინდა.“ 81.30 ყველამ გაიცინა, ბებიამ კი ლუკას ყურში უთხრა: „ზაფხულამდე მოითმინე, თუ ძალიან გინდა.“
Three cases for one family. The story shows the three cases a Georgian subject can take. With მინდა the wanter is dative: დედას უნდა (81.16), მამას უნდოდა (81.26), ნინოს უნდა (81.27). With a verb in the aorist (the simple past) a transitive subject is ergative, ending in -მა or -მ: დედამ ჰკითხა (81.17), ნინომ თქვა (81.18), ლუკამ შეხედა (81.29). A few verbs of activity, such as "laugh," take the ergative too: მამამ გაიცინა (81.19), ყველამ გაიცინა (81.30). With an intransitive verb such as წავიდნენ, "went," the subject is nominative: მამა და დედა წავიდნენ (81.23). The same mother is დედა, დედამ and დედას in three sentences.
ნინოს: genitive or dative? The ending -ს does two jobs for a name in -ო. In ნინოს დაბადების დღე (81.16) it is the genitive, "Nino's birthday." In ნინოს ხომ ყოველთვის წითელი უნდა (81.27) it is the dative, the wanter of უნდა. The verb tells you which: a dative belongs with უნდა.
Apposition in the dative (81.20). ნინოს პატარა ძმას, ლუკას, ძაღლი უნდოდა: "to Nino's little brother, to Luka, a dog was wanted." Both ძმას and ლუკას are dative, because both name the wanter.
მეც (81.21). -ც (-ts) means "too, also." მეც is "I too," and here it is the dative wanter of მინდა.
რაც გინდა, იმას (81.22). რაც, "whatever," is nominative, the thing wanted in its own clause. იმას, "that," is dative, the object of the future გიყიდით, "we will buy for you." Each word takes the case its own verb needs.
The verbal noun with a genitive (81.23). ნინოს გახარება უნდოდათ: "they wanted the gladdening of Nino," that is, "they wanted to make Nino happy." გახარება is the verbal noun; its object, Nino, is genitive.
ისეთი ..., რომ ... (81.25). ისეთი, "such, one of that kind," points forward to a რომ clause with the optative: "we want one such that a nine-year-old girl will like it." მოეწონოს, "may please," is itself an inversion verb, so the girl who likes it is in the dative, გოგონას.
ხომ (81.27). A particle for something the listener already knows: "after all, as you know."
რომ meaning "when" (81.28). Placed after the first word or two of a clause, რომ can mean "when": ნინომ საჩუქარი რომ დაინახა, "when Nino saw the present." Compare რომ meaning "that" at the start of a clause (81.16, 81.25).
Speech in the present, story in the past. The narrative verbs are aorists (ჰკითხა, თქვა, იყიდეს) and imperfects (უნდოდა). The words the characters speak are in the present, მინდა, გინდა, უნდა, or, for Nino's cry in 81.28, the imperfect მინდოდა: "this is what I was wanting."
Quotation marks. Georgian opens a quotation low („) and closes it high (“). A dash introduces the speaker after the quotation, as in 81.21 and 81.25.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Georgian stress is light, usually on the first syllable of a short word; no syllable is pushed hard as in English. The capitals in the respellings mark that first syllable as a guide, but say each syllable clearly and evenly. Vowels are short and pure: a as in "father," e as in "bed," i as in "machine," o as in "port," u as in "rule."
მინდა (minda) — IPA: /minda/ — Two clear syllables. The n and d are made with the tongue at the teeth. გინდა (ginda) — IPA: /ɡinda/ — The g is always hard, as in "give." უნდა (unda) — IPA: /unda/ — The u is "oo," never the "uh" of English "under." გვინდა (gvinda) — IPA: /ɡvinda/ — g and v together, with no vowel between them. მინდოდა (mindoda) — IPA: /mindɔda/ — Three syllables, all even. წყალი (ts'q'ali) — IPA: /tsʼqʼali/ — Two ejectives together. წ is a ts said with a little click: close the throat, then release. ყ is made far back in the throat, behind the k, and is also ejective. Learners may hear a q' close to a k'; listen to a native recording. ყველაფერი (q'velaperi) — IPA: /qʼvɛlapʰɛri/ — The ყ again, then v. ფ is a p with a puff of breath, like English p in "pin." კაცს (k'atss) — IPA: /kʼatss/ — კ is an ejective k, with no puff of breath: a sharp, popped sound. ბავშვს (bavshvs) — IPA: /bavʃvs/ — One syllable with a cluster of four consonants at the end. Georgian allows long clusters; say each consonant. ძაღლი (dzaghli) — IPA: /dzaʁli/ — ღ is a voiced sound at the back of the throat, close to the French r in "Paris." ზღვაზე (zghvaze) — IPA: /zʁvazɛ/ — z, then the throaty ღ, then v, all before the first vowel. ხვალ (khval) — IPA: /χval/ — ხ is the rough sound of Scottish "loch," made further back. ჩაი (chai) — IPA: /tʃʰai/ — ჩ is an aspirated ch, as in English "chair." Contrast ჭ (ch'), the ejective ch, which is not in this lesson's examples. თუ (tu) — IPA: /tʰu/ — თ is an aspirated t, as in English "top." Contrast ტ (t'), the ejective t, as in პატარა (p'at'ara). პატარა (p'at'ara) — IPA: /pʼatʼara/ — Two ejectives, პ and ტ: short popped sounds with no breath after them. გავმხდარიყავი (gavmkhdariq'avi) — IPA: /ɡavmχdariqʼavi/ — A long word built from small parts: gav-mkhd-ar-i-q'a-vi. Take the cluster mkhd slowly at first. რიყე (riq'e) — IPA: /riqʼɛ/ — The r is a single tap of the tongue.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
---
Course Index: [latinum.substack.com/p/index](https://latinum.substack.com/p/index)