For autodidact students of Georgian, the English word "just" has to be split in two before it can be translated, because Georgian uses different words for its different meanings. This lesson takes the meaning "a moment ago, only now": ახლახან (akhlakhan). It is a plain adverb. It does not change for case, person or number, and it is written as one word.
The English sentence "I have just arrived" becomes მე ახლახან მოვედი (me akhlakhan movedi), literally "I just came." Georgian does not need a special "have just" tense. The adverb ახლახან stands next to an ordinary past-tense verb, and the verb says what happened.
The two dictionaries consulted for this lesson agree on the meaning. Wiktionary gives "lately, latterly, new, recently" and classes the word as an adverb. A school explanatory dictionary of Georgian, as quoted in a search result for its entry on ganmarteba.ge (the page itself could not be opened for this lesson), also classes it as an adverb (ზმნიზედა) and explains it as "სულ ცოტა ხნის წინ" (sul tsota khnis ts'in), "a very short time ago." Neither source gives an etymology. The word looks related to ახალი (akhali), "new," and ახლა (akhla), "now," and its last part resembles ხანი (khani), "a while," but that is the Institute's observation and not a ruling.
Where English says "just," Georgian chooses: - ახლახან (akhlakhan): just now, a moment ago, only recently: ახლახან მოვედი, "I have just arrived" - მხოლოდ (mkholod): only, nothing more than: მხოლოდ ერთი ჭიქა, "just one glass" - უბრალოდ (ubralod): simply, merely: this was the word of an earlier lesson in this course, where it is taught as "just, simply" - ახლავე (akhlave): right away, at once; it looks forward where ახლახან looks back, and is named here only to keep the two apart - სამართლიანი (samartliani): just in the sense of "fair," an adjective; it is not an adverb at all
Key Takeaways: - ახლახან (akhlakhan): just now, a moment ago, recently; an adverb that never changes - It stands with a past-tense verb: ახლახან მოვედი, ახლახან გავიგე - English "I have just ..." is the Georgian past tense with ახლახან - It can stand at the front of the sentence or just before the verb - The subject keeps the case the verb gives it: ბავშვი ახლახან დაიძინა, but დედამ ახლახან ჩაი მოამზადა - "Only now" is მხოლოდ ახლა (mkholod akhla), a different phrase - "Only, just one" is მხოლოდ, and "simply" is უბრალოდ - "A little while ago" can also be said ცოტა ხნის წინ (tsota khnis ts'in)
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
ახლახან is written with seven letters of Mkhedruli: ა (a), ხ (kh), ლ (l), ა (a), ხ (kh), ა (a), ნ (n). In Unicode they are U+10D0, U+10EE, U+10DA, U+10D0, U+10EE, U+10D0 and U+10DC, all in the Georgian block. The first four letters are the letters of ახლა (akhla), "now," and the last three, ხან, are the letters of the stem of ხანი (khani), "a while," so the word can be read as ახლა + ხან, "now + while." That is the Institute's reading, and not a ruling of a dictionary.
The letter ხ is the throaty "kh" of Scottish "loch" or German "Bach." It is not ჰ (h), which is lighter, and it is not ღ (gh), which is the voiced version of the same sound. Because the word contains two ხ, say both clearly: akh-la-khan.
The final -ნ (n) is a plain n, with no vowel after it. Do not add a vowel and say "akhlakhani."
A reminder on the romanization: ხ is kh, ღ is gh, შ is sh, ჩ is ch, ც is ts, ძ is dz, ჟ is zh, ჯ is j, and the apostrophe marks the ejectives (კ k', პ p', ტ t', წ ts', ჭ ch', ყ q').
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
85.1a ბავშვი child ახლახან just დაიძინა fell-asleep
85.1b bavshvi (BAVSH-vi) child-NOM akhlakhan (AKH-la-khan) just daidzina (DA-i-dzi-na) fall.asleep-AOR.3SG
85.2a მე I ახლახან just მოვედი came
85.2b me (me) I akhlakhan (AKH-la-khan) just movedi (MO-ve-di) come-AOR.1SG
85.3a ბებია grandmother ახლახან just წავიდა went-away
85.3b bebia (BE-bi-a) grandmother-NOM akhlakhan (AKH-la-khan) just ts'avida (TS'A-vi-da) go.away-AOR.3SG
85.4a ჩვენ we ახლახან just ვისაუზმეთ had-breakfast
85.4b chven (chven) we akhlakhan (AKH-la-khan) just visauzmet (VI-sa-uz-met) have.breakfast-AOR.1PL
85.5a ავტობუსი bus ახლახან just გაჩერდა stopped
85.5b avt'obusi (AV-t'o-bu-si) bus-NOM akhlakhan (AKH-la-khan) just gacherda (GA-cher-da) stop-AOR.3SG
85.6a დედამ mother ახლახან just ჩაი tea მოამზადა prepared
85.6b dedam (DE-dam) mother-ERG akhlakhan (AKH-la-khan) just chai (CHAI) tea-NOM moamzada (MO-am-za-da) prepare-AOR.3SG
85.7a მასწავლებელმა teacher ახლახან just გაკვეთილი lesson დაიწყო began
85.7b masts'avlebelma (MA-sts'av-le-bel-ma) teacher-ERG akhlakhan (AKH-la-khan) just gak'vetili (GA-k've-ti-li) lesson-NOM daits'q'o (DA-its'q'o) begin-AOR.3SG
85.8a ახლახან just გავიგე I-heard რომ that ნინო Nino ქალაქში into-city გადავიდა moved
85.8b akhlakhan (AKH-la-khan) just gavige (GA-vi-ge) hear-AOR.1SG rom (rom) that nino (NI-no) Nino-NOM kalakshi (KA-lak-shi) city-INTO gadavida (GA-da-vi-da) move-AOR.3SG
85.9a ჩემმა my ძმამ brother ახლახან just ახალი new მანქანა car იყიდა bought
85.9b chemma (CHEM-ma) my-ERG dzmam (DZMAM) brother-ERG akhlakhan (AKH-la-khan) just akhali (A-kha-li) new-NOM mank'ana (MAN-k'a-na) car-NOM iq'ida (I-q'i-da) buy-AOR.3SG
85.10a ახლახან just მივხვდი I-realized რომ that საფულე wallet სახლში in-house დამრჩა stayed-to-me
85.10b akhlakhan (AKH-la-khan) just mivkhvdi (MIV-khv-di) realize-AOR.1SG rom (rom) that sapule (SA-pu-le) wallet-NOM sakhlshi (SAKHL-shi) house-IN damrcha (DAM-rcha) stay-AOR.3SG.to.me
85.11a მე I მას him ახლახან just დავურეკე I-called მაგრამ but ტელეფონი phone გამორთული switched-off ჰქონდა he-had
85.11b me (me) I mas (mas) he-DAT akhlakhan (AKH-la-khan) just davureke (DA-vu-re-ke) call-AOR.1SG magram (MAG-ram) but t'eleponi (T'E-le-po-ni) phone-NOM gamortuli (GA-mor-tu-li) switched.off-NOM hkonda (HKON-da) have-PAST.3SG
85.12a ახლახან just წვიმა rain დაიწყო began ამიტომ therefore ქოლგა umbrella წავიღე I-took
85.12b akhlakhan (AKH-la-khan) just ts'vima (TS'VI-ma) rain-NOM daits'q'o (DA-its'q'o) begin-AOR.3SG amit'om (A-mi-t'om) therefore kolga (KOL-ga) umbrella-NOM ts'avighe (TS'A-vi-ghe) take.away-AOR.1SG
85.13a ეს this სიტყვა word ახლახან just ვისწავლე I-learned მაგრამ but მხოლოდ only ახლა now მივხვდი I-understood რას what ნიშნავს it-means
85.13b es (es) this-NOM sit'q'va (SIT'Q'-va) word-NOM akhlakhan (AKH-la-khan) just vists'avle (VIS-ts'av-le) learn-AOR.1SG magram (MAG-ram) but mkholod (MKHO-lod) only akhla (AKH-la) now mivkhvdi (MIV-khv-di) understand-AOR.1SG ras (ras) what-DAT nishnavs (NISH-navs) mean-PRES.3SG
85.14a მეზობელმა neighbour ახლახან just მითხრა he-told-me რომ that ხვალ tomorrow წვიმა rain იქნება will-be
85.14b mezobelma (ME-zo-bel-ma) neighbour-ERG akhlakhan (AKH-la-khan) just mitkhra (MIT-khra) tell-AOR.3SG.to.me rom (rom) that khval (khval) tomorrow ts'vima (TS'VI-ma) rain-NOM ikneba (IK-ne-ba) be-FUT.3SG
85.15a ბებია grandmother ახლახან just გაიღვიძა woke-up და and ახლა now ბაღში in-garden ყავას coffee სვამს drinks
85.15b bebia (BE-bi-a) grandmother-NOM akhlakhan (AKH-la-khan) just gaighvidza (GA-i-ghvi-dza) wake.up-AOR.3SG da (da) and akhla (AKH-la) now baghshi (BAGH-shi) garden-IN q'avas (Q'A-vas) coffee-DAT svams (SVAMS) drink-PRES.3SG
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
85.1 ბავშვი ახლახან დაიძინა. (Bavshvi akhlakhan daidzina.) "The child has just fallen asleep." 85.2 მე ახლახან მოვედი. (Me akhlakhan movedi.) "I have just arrived." 85.3 ბებია ახლახან წავიდა. (Bebia akhlakhan ts'avida.) "Grandmother has just left." 85.4 ჩვენ ახლახან ვისაუზმეთ. (Chven akhlakhan visauzmet.) "We have just had breakfast." 85.5 ავტობუსი ახლახან გაჩერდა. (Avt'obusi akhlakhan gacherda.) "The bus has just stopped." 85.6 დედამ ახლახან ჩაი მოამზადა. (Dedam akhlakhan chai moamzada.) "Mother has just made tea." 85.7 მასწავლებელმა ახლახან გაკვეთილი დაიწყო. (Masts'avlebelma akhlakhan gak'vetili daits'q'o.) "The teacher has just started the lesson." 85.8 ახლახან გავიგე, რომ ნინო ქალაქში გადავიდა. (Akhlakhan gavige, rom nino kalakshi gadavida.) "I have just heard that Nino has moved into the city." 85.9 ჩემმა ძმამ ახლახან ახალი მანქანა იყიდა. (Chemma dzmam akhlakhan akhali mank'ana iq'ida.) "My brother has just bought a new car." 85.10 ახლახან მივხვდი, რომ საფულე სახლში დამრჩა. (Akhlakhan mivkhvdi, rom sapule sakhlshi damrcha.) "I have just realized that my wallet stayed at home." 85.11 მე მას ახლახან დავურეკე, მაგრამ ტელეფონი გამორთული ჰქონდა. (Me mas akhlakhan davureke, magram t'eleponi gamortuli hkonda.) "I have just called him, but his phone was switched off." 85.12 ახლახან წვიმა დაიწყო, ამიტომ ქოლგა წავიღე. (Akhlakhan ts'vima daits'q'o, amit'om kolga ts'avighe.) "It has just started to rain, so I took an umbrella." 85.13 ეს სიტყვა ახლახან ვისწავლე, მაგრამ მხოლოდ ახლა მივხვდი, რას ნიშნავს. (Es sit'q'va akhlakhan vists'avle, magram mkholod akhla mivkhvdi, ras nishnavs.) "I have just learned this word, but only now have I understood what it means." 85.14 მეზობელმა ახლახან მითხრა, რომ ხვალ წვიმა იქნება. (Mezobelma akhlakhan mitkhra, rom khval ts'vima ikneba.) "The neighbour has just told me that it will rain tomorrow." 85.15 ბებია ახლახან გაიღვიძა და ახლა ბაღში ყავას სვამს. (Bebia akhlakhan gaighvidza da akhla baghshi q'avas svams.) "Grandmother has just woken up and is now drinking coffee in the garden."
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
85.1 ბავშვი ახლახან დაიძინა. 85.2 მე ახლახან მოვედი. 85.3 ბებია ახლახან წავიდა. 85.4 ჩვენ ახლახან ვისაუზმეთ. 85.5 ავტობუსი ახლახან გაჩერდა. 85.6 დედამ ახლახან ჩაი მოამზადა. 85.7 მასწავლებელმა ახლახან გაკვეთილი დაიწყო. 85.8 ახლახან გავიგე, რომ ნინო ქალაქში გადავიდა. 85.9 ჩემმა ძმამ ახლახან ახალი მანქანა იყიდა. 85.10 ახლახან მივხვდი, რომ საფულე სახლში დამრჩა. 85.11 მე მას ახლახან დავურეკე, მაგრამ ტელეფონი გამორთული ჰქონდა. 85.12 ახლახან წვიმა დაიწყო, ამიტომ ქოლგა წავიღე. 85.13 ეს სიტყვა ახლახან ვისწავლე, მაგრამ მხოლოდ ახლა მივხვდი, რას ნიშნავს. 85.14 მეზობელმა ახლახან მითხრა, რომ ხვალ წვიმა იქნება. 85.15 ბებია ახლახან გაიღვიძა და ახლა ბაღში ყავას სვამს.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
These are the grammar rules for ახლახან (akhlakhan), "just now, a moment ago."
The word does not change. ახლახან is an adverb. It takes no case ending, no plural and no person marking, and it is written as one word. The verb and the noun around it behave as they would without it.
The tense that goes with it. In every example of this lesson ახლახან stands with a verb that tells of something already done: the aorist (მოვედი, 85.2; გავიგე, 85.8; დავურეკე, 85.11). In 85.15 the present სვამს follows, but it goes with ახლა, "now," and not with ახლახან. English says "I have just arrived" or "I just arrived." Georgian says the same thing with the one aorist form.
Three aorist paradigms, as used here: - მოვედი (movedi), I came; მოხვედი (mokhvedi), you came; მოვიდა (movida), he came; მოვედით (movedit), we came; მოხვედით (mokhvedit), you came; მოვიდნენ (movidnen), they came - გავიგე (gavige), I heard, I learned; გაიგე (gaige), you heard; გაიგო (gaigo), he heard; გავიგეთ (gaviget), we heard - მივხვდი (mivkhvdi), I realized (85.10, 85.13); მიხვდი (mikhvdi), you realized; მიხვდა (mikhvda), he realized
Where it stands. In the examples it stands either at the front of the sentence (ახლახან გავიგე, 85.8) or directly before the verb or the noun that goes with the verb (ბავშვი ახლახან დაიძინა, 85.1; დედამ ახლახან ჩაი მოამზადა, 85.6). Nothing is wrong with putting it elsewhere, but these two places are the ordinary ones.
The subject and its case. ახლახან does not change the case of the subject. The case is decided by the verb, as in lessons 83 and 84: - an intransitive verb, with the subject in the nominative: ბავშვი ახლახან დაიძინა (85.1); ბებია ახლახან წავიდა (85.3); ავტობუსი ახლახან გაჩერდა (85.5) - a transitive verb, with the subject in the ergative and the object in the nominative: დედამ ახლახან ჩაი მოამზადა (85.6); მასწავლებელმა ახლახან გაკვეთილი დაიწყო (85.7); ჩემმა ძმამ ახლახან ახალი მანქანა იყიდა (85.9) - with მე and ჩვენ the form is the same in both cases: მე ახლახან მოვედი (85.2); ჩვენ ახლახან ვისაუზმეთ (85.4)
Note the agreement in 85.9: both ჩემმა and ძმამ are in the ergative, and ახალი მანქანა stays in the nominative.
Verbs with an indirect object. In 85.10 საფულე სახლში დამრჩა (sapule sakhlshi damrcha), "the wallet stayed at home (to me)," the person who suffers the loss is in the verb, in the prefix და-მ-. In 85.14 მითხრა (mitkhra), "he told me," the მ- is "me." The adverb stands before these verbs without changing them.
ახლახან against ახლა. ახლა (akhla) is "now" and looks to the present moment. ახლახან looks back from it, a very short way. In 85.15 the two stand side by side: ბებია ახლახან გაიღვიძა და ახლა ბაღში ყავას სვამს, "grandmother has just woken up and is now drinking coffee in the garden."
მხოლოდ ახლა. The pair მხოლოდ ახლა (mkholod akhla), "only now," is a different phrase. It is used when something is understood or done later than it should have been, and it does not mean "a moment ago": მხოლოდ ახლა მივხვდი (85.13), "only now did I understand." Wiktionary gives მხოლოდ as an adverb meaning "only."
Other words for "just": - მხოლოდ (mkholod): only, nothing but: მე მხოლოდ ერთი ჭიქა ჩაი მინდა (me mkholod erti ch'ika chai minda), "I want just one cup of tea." The verb here is მინდა, as in lesson 81. - უბრალოდ (ubralod): simply, merely, as in the earlier lesson of this course that teaches it. - ცოტა ხნის წინ (tsota khnis ts'in): a little while ago, which is the school dictionary's own way of explaining ახლახან: ბებია ცოტა ხნის წინ წავიდა (bebia tsota khnis ts'in ts'avida), "grandmother left a little while ago." The phrase is slightly longer and less sharp than the single word.
Not to be used for "just" in other senses. - "Just" as "fair" is the adjective სამართლიანი (samartliani), which is a different word altogether. - "Just about to" looks forward and is not ახლახან.
Common Mistakes: - Putting an ending on it: \ახლახანი, \ახლახანს. The word is written as it is. - Writing it as two words: \*ახლა ხან. It is one word. - Taking ახლა for it: ახლა მოვედი does not say "I have just arrived." ახლა is "now." - Taking მხოლოდ for it: მხოლოდ მოვედი is not "I just came." მხოლოდ means "only." - Using it for what is about to happen: ახლახან looks back at what has happened. For "right away" the Institute offers ახლავე (akhlave). - Writing ჰ for ხ: \*აჰლაჰან. The sound is ხ, the throaty kh. - Putting the subject of a transitive verb in the nominative: \*დედა ახლახან ჩაი მოამზადა. The subject is დედამ in the ergative.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
ახლახან is a neutral word, with no special register. It is used in speech and in writing, in news and in letters, and it has no polite or rude form. It is item 85 in the course's vocabulary list, where "just" is filed under time and the note reads "recently/only." The list names two meanings, and the two are shared out between this lesson and Section D: this lesson takes "recently," and "only" belongs to მხოლოდ.
A word for "just" has already been taught in this course: the earlier lesson on უბრალოდ took "just" in the sense of "simply, merely." The present lesson takes the other half of the English word, "just now," so the two lessons do not repeat each other.
The word is useful for news and for small talk. It is how a Georgian tells a friend that a bus has just stopped, that the tea has just been made, or that the rain has just begun, and it is the first word of "I have just heard that ..." (ახლახან გავიგე, რომ ...), which opens a great many pieces of news.
Georgian meals and visits offer a natural place for it. A host who has just come from the kitchen says ჩაი ახლახან მოვამზადე, "I have just made the tea." In the narrative of this lesson, a grandmother says that the bread has just been baked, and the grandson sits down at the table.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Georgian folk proverb (ანდაზა)
ყველა ბუზი ბზუის, მხოლოდ ფუტკართან ყველა სტყუისო.
The wording is that of the list of Georgian proverbs on the Georgian-language Wikiquote (ქართული ანდაზები), where it stands in the section of proverbs that begin with ყ. The page prints it without a final full stop and gives no source or editor; the full stop here is ours. The same page prints a second, shorter version in the section for ბ, ბევრი ბუზი ბზუისო, ფუტკართან ყველა ტყუისო, so the proverb exists in more than one form. No printed collection could be opened for this lesson, and the sources opened give no explanation of the saying. The translation below is the Latinum Institute's own, and the last word, სტყუისო, is the one the Institute could not check in a dictionary; its translation is tentative.
The proverb is chosen because it contains მხოლოდ, the neighbouring word of this lesson: the sentence shows how Georgian puts "only" before the word it limits, which is the other half of the English "just." The proverb itself does not contain ახლახან, and no proverb on the page opened for this lesson does.
F-A: Interlinear
F.1a ყველა every ბუზი fly ბზუის buzzes
F.1b q'vela (Q'VE-la) every buzi (BU-zi) fly-NOM bzuis (BZU-is) buzz-PRES.3SG
F.2a მხოლოდ only ფუტკართან beside-bee ყველა everyone სტყუისო lies-they-say
F.2b mkholod (MKHO-lod) only p'ut'k'artan (P'UT'-k'ar-tan) bee-AT q'vela (Q'VE-la) everyone-NOM st'q'uiso (ST'Q'U-i-so) lie-PRES.3SG-QUOT
F-B: Original and Translation
ყველა ბუზი ბზუის, მხოლოდ ფუტკართან ყველა სტყუისო.
"Every fly buzzes, only beside the bee does everyone lie, they say." (Translation: Latinum Institute; the last verb is tentative.)
F-C: Original
ყველა ბუზი ბზუის, მხოლოდ ფუტკართან ყველა სტყუისო.
F-D: Grammar and Literary Commentary
The proverb is one sentence in two halves, joined by a comma, with the same word, ყველა, "every, all, everyone," in the middle of each.
ბუზი (buzi) is "fly" and ფუტკარი (p'ut'k'ari) is "bee." In the first half, ყველა ბუზი ბზუის, the subject is in the nominative and the verb is in the present: "every fly buzzes."
In the second half, მხოლოდ stands before ფუტკართან, "beside the bee," and limits it: the second half is true "only beside the bee." The ending -თან (-tan) is the same one that was used in lesson 84 for "to a person" (შენთან მოვალ). This is the order the lesson teaches for მხოლოდ: the limiting word stands in front of what it limits.
The final -ო of სტყუისო is the quotative particle "they say," as in lesson 84 (ჩავარდაო). It is common at the end of proverbs, and it sets the saying at a distance, as something people say.
The meaning of the saying is not given by the sources opened for this lesson, and the Institute does not offer a reading. The verb at the end, which the Institute takes to be a form of ტყუილი (t'q'uili), "a lie," is the one point on which the translation is tentative.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Giorgi has come by bus to his grandmother's village. Every sentence of the narrative has ახლახან.
85.16a გიორგი Giorgi ახლახან just სოფელში into-village ჩამოვიდა arrived
85.16b giorgi (GI-or-gi) Giorgi-NOM akhlakhan (AKH-la-khan) just sopelshi (SO-pel-shi) village-INTO chamovida (CHA-mo-vi-da) arrive-AOR.3SG
85.17a ავტობუსი bus ახლახან just წავიდა left ქუჩა street ცარიელია empty-is
85.17b avt'obusi (AV-t'o-bu-si) bus-NOM akhlakhan (AKH-la-khan) just ts'avida (TS'A-vi-da) go.away-AOR.3SG kucha (KU-cha) street-NOM tsarielia (TSA-ri-e-li-a) empty-is
85.18a ბებია grandmother ახლახან just ეზოში into-yard გამოვიდა came-out
85.18b bebia (BE-bi-a) grandmother-NOM akhlakhan (AKH-la-khan) just ezoshi (E-zo-shi) yard-INTO gamovida (GA-mo-vi-da) come.out-AOR.3SG
85.19a ბებიამ grandmother ახლახან just ფანჯარა window გააღო opened
85.19b bebiam (BE-bi-am) grandmother-ERG akhlakhan (AKH-la-khan) just panjara (PAN-ja-ra) window-NOM gaagho (GA-a-gho) open-AOR.3SG
85.20a გიორგიმ Giorgi ახლახან just ჩანთა bag სახლში into-house შეიტანა carried-in
85.20b giorgim (GI-or-gim) Giorgi-ERG akhlakhan (AKH-la-khan) just chanta (CHAN-ta) bag-NOM sakhlshi (SAKHL-shi) house-INTO sheit'ana (SHE-i-t'a-na) carry.in-AOR.3SG
85.21a ბებიამ grandmother ახლახან just ჩაი tea ჩაასხა poured
85.21b bebiam (BE-bi-am) grandmother-ERG akhlakhan (AKH-la-khan) just chai (CHAI) tea-NOM chaaskha (CHA-a-skha) pour-AOR.3SG
85.22a გიორგი Giorgi ახლახან just სუფრასთან at-table დაჯდა sat-down
85.22b giorgi (GI-or-gi) Giorgi-NOM akhlakhan (AKH-la-khan) just suprastan (SUP-ras-tan) table-AT dajda (DAJ-da) sit.down-AOR.3SG
85.23a მეზობელი neighbour ახლახან just ეზოში into-yard შემოვიდა came-in და and ბებიას grandmother მიესალმა greeted
85.23b mezobeli (ME-zo-be-li) neighbour-NOM akhlakhan (AKH-la-khan) just ezoshi (E-zo-shi) yard-INTO shemovida (SHE-mo-vi-da) come.in-AOR.3SG da (da) and bebias (BE-bi-as) grandmother-DAT miesalma (MI-e-sal-ma) greet-AOR.3SG
85.24a გიორგიმ Giorgi ახლახან just დედას mother დაურეკა called
85.24b giorgim (GI-or-gim) Giorgi-ERG akhlakhan (AKH-la-khan) just dedas (DE-das) mother-DAT daureka (DA-u-re-ka) call-AOR.3SG
85.25a დედა mother ახლახან just სამსახურიდან from-work დაბრუნდა returned
85.25b deda (DE-da) mother-NOM akhlakhan (AKH-la-khan) just samsakhuridan (SAM-sa-khu-ri-dan) work-ABL dabrunda (DA-brun-da) return-AOR.3SG
85.26a ახლახან just წვიმა rain დაიწყო began ამიტომ therefore ბებიამ grandmother ფანჯარა window დახურა closed
85.26b akhlakhan (AKH-la-khan) just ts'vima (TS'VI-ma) rain-NOM daits'q'o (DA-its'q'o) begin-AOR.3SG amit'om (A-mi-t'om) therefore bebiam (BE-bi-am) grandmother-ERG panjara (PAN-ja-ra) window-NOM dakhura (DA-khu-ra) close-AOR.3SG
85.27a გიორგი Giorgi ახლახან just მიხვდა realized რომ that ძალიან very მშიერია hungry-is
85.27b giorgi (GI-or-gi) Giorgi-NOM akhlakhan (AKH-la-khan) just mikhvda (MIKH-vda) realize-AOR.3SG rom (rom) that dzalian (DZA-li-an) very mshieria (MSHI-e-ri-a) hungry-is
85.28a ბებიამ grandmother ახლახან just მაგიდაზე on-table ყველი cheese და and პური bread დადო put
85.28b bebiam (BE-bi-am) grandmother-ERG akhlakhan (AKH-la-khan) just magidaze (MA-gi-da-ze) table-ON q'veli (Q'VE-li) cheese-NOM da (da) and p'uri (P'U-ri) bread-NOM dado (DA-do) put-AOR.3SG
85.29a გიორგიმ Giorgi ახლახან just პური bread გასინჯა tasted
85.29b giorgim (GI-or-gim) Giorgi-ERG akhlakhan (AKH-la-khan) just p'uri (P'U-ri) bread-NOM gasinja (GA-sin-ja) taste-AOR.3SG
85.30a ბებიამ grandmother გაუღიმა smiled-at-him და and თქვა said ახლახან just გამოვაცხვე I-baked ჭამე eat
85.30b bebiam (BE-bi-am) grandmother-ERG gaugima (GA-u-gi-ma) smile-AOR.3SG.to.him da (da) and tkva (TKVA) say-AOR.3SG akhlakhan (AKH-la-khan) just gamovatskhve (GA-mo-vats-khve) bake-AOR.1SG ch'ame (CH'A-me) eat-IMP.2SG
85.16 გიორგი ახლახან სოფელში ჩამოვიდა. (Giorgi akhlakhan sopelshi chamovida.) "Giorgi has just arrived in the village." 85.17 ავტობუსი ახლახან წავიდა, ქუჩა ცარიელია. (Avt'obusi akhlakhan ts'avida, kucha tsarielia.) "The bus has just left, the street is empty." 85.18 ბებია ახლახან ეზოში გამოვიდა. (Bebia akhlakhan ezoshi gamovida.) "Grandmother has just come out into the yard." 85.19 ბებიამ ახლახან ფანჯარა გააღო. (Bebiam akhlakhan panjara gaagho.) "Grandmother has just opened the window." 85.20 გიორგიმ ახლახან ჩანთა სახლში შეიტანა. (Giorgim akhlakhan chanta sakhlshi sheit'ana.) "Giorgi has just carried the bag into the house." 85.21 ბებიამ ახლახან ჩაი ჩაასხა. (Bebiam akhlakhan chai chaaskha.) "Grandmother has just poured the tea." 85.22 გიორგი ახლახან სუფრასთან დაჯდა. (Giorgi akhlakhan suprastan dajda.) "Giorgi has just sat down at the table." 85.23 მეზობელი ახლახან ეზოში შემოვიდა და ბებიას მიესალმა. (Mezobeli akhlakhan ezoshi shemovida da bebias miesalma.) "The neighbour has just come into the yard and greeted grandmother." 85.24 გიორგიმ ახლახან დედას დაურეკა. (Giorgim akhlakhan dedas daureka.) "Giorgi has just called his mother." 85.25 დედა ახლახან სამსახურიდან დაბრუნდა. (Deda akhlakhan samsakhuridan dabrunda.) "Mother has just come back from work." 85.26 ახლახან წვიმა დაიწყო, ამიტომ ბებიამ ფანჯარა დახურა. (Akhlakhan ts'vima daits'q'o, amit'om bebiam panjara dakhura.) "It has just started to rain, so grandmother closed the window." 85.27 გიორგი ახლახან მიხვდა, რომ ძალიან მშიერია. (Giorgi akhlakhan mikhvda, rom dzalian mshieria.) "Giorgi has just realized that he is very hungry." 85.28 ბებიამ ახლახან მაგიდაზე ყველი და პური დადო. (Bebiam akhlakhan magidaze q'veli da p'uri dado.) "Grandmother has just put cheese and bread on the table." 85.29 გიორგიმ ახლახან პური გასინჯა. (Giorgim akhlakhan p'uri gasinja.) "Giorgi has just tasted the bread." 85.30 ბებიამ გაუღიმა და თქვა: ახლახან გამოვაცხვე, ჭამე! (Bebiam gaugima da tkva: akhlakhan gamovatskhve, ch'ame!) "Grandmother smiled at him and said: 'I have just baked it, eat!'"
85.16 გიორგი ახლახან სოფელში ჩამოვიდა. 85.17 ავტობუსი ახლახან წავიდა, ქუჩა ცარიელია. 85.18 ბებია ახლახან ეზოში გამოვიდა. 85.19 ბებიამ ახლახან ფანჯარა გააღო. 85.20 გიორგიმ ახლახან ჩანთა სახლში შეიტანა. 85.21 ბებიამ ახლახან ჩაი ჩაასხა. 85.22 გიორგი ახლახან სუფრასთან დაჯდა. 85.23 მეზობელი ახლახან ეზოში შემოვიდა და ბებიას მიესალმა. 85.24 გიორგიმ ახლახან დედას დაურეკა. 85.25 დედა ახლახან სამსახურიდან დაბრუნდა. 85.26 ახლახან წვიმა დაიწყო, ამიტომ ბებიამ ფანჯარა დახურა. 85.27 გიორგი ახლახან მიხვდა, რომ ძალიან მშიერია. 85.28 ბებიამ ახლახან მაგიდაზე ყველი და პური დადო. 85.29 გიორგიმ ახლახან პური გასინჯა. 85.30 ბებიამ გაუღიმა და თქვა: ახლახან გამოვაცხვე, ჭამე!
The adverb in the narrative. ახლახან stands in every sentence: in the front (85.26), directly after the subject (85.16, 85.18, 85.22) before the object (85.21, 85.29) and before a place word (85.28). The verb is in the aorist every time, as in Section A.
The subject and its case. The cases in the narrative follow the verb. With intransitive verbs the subject is in the nominative: გიორგი ჩამოვიდა (85.16), ავტობუსი წავიდა (85.17), ბებია გამოვიდა (85.18), გიორგი დაჯდა (85.22), დედა დაბრუნდა (85.25). With transitive verbs the subject is in the ergative: ბებიამ გააღო (85.19), გიორგიმ შეიტანა (85.20), ბებიამ ჩაასხა (85.21), გიორგიმ გასინჯა (85.29).
The person who is called or greeted. In 85.23 and 85.24 the person who is greeted or called stands in the dative: ბებიას მიესალმა (85.23), დედას დაურეკა (85.24). The ending -ს is the dative, as in lesson 83.
The preverbs of lesson 84. The preverbs გამო-, შემო-, შე-, ჩა- and გა- turn up again: გამოვიდა, "came out" (85.18); შემოვიდა, "came in" (85.23); შეიტანა, "carried in" (85.20); ჩაასხა, "poured in" (85.21); გააღო, "opened" (85.19). In 85.16 ჩამოვიდა (chamovida) is "arrived," the verb used of coming to a place at the end of a journey.
The quotation (85.30). After the colon grandmother speaks in the first person, so the verb is გამოვაცხვე (gamovatskhve), "I baked," and not the third-person form გამოაცხო. ბებიამ გაუღიმა და თქვა, "grandmother smiled at him and said," has her as the subject in the ergative, and the -უ- of გაუღიმა is "at him." The imperative ჭამე (ch'ame) is "eat!" to one person.
The conjunction რომ (85.27). რომ (rom), "that," starts the clause that tells what Giorgi has realized, as in 85.8, 85.10 and 85.14 of Section A. After it comes a normal verb: ძალიან მშიერია, "he is very hungry."
"Is" written on the word before it (85.17, 85.27). After a word that ends in a vowel, "is" shrinks to -ა and is written onto it: ცარიელია (is empty), მშიერია (is hungry), as in lessons 83 and 84.
ამიტომ (85.26). ამიტომ (amit'om), "therefore, so," stands in front of the result: ახლახან წვიმა დაიწყო, ამიტომ ბებიამ ფანჯარა დახურა. The comma stands before it.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
Georgian stress is light; no syllable is pushed hard as in English. The capitals in the respellings mark a guide syllable only, so say each syllable clearly and evenly. Vowels are short and pure: a as in "father," e as in "bed," i as in "machine," o as in "port," u as in "rule."
ახლახან (akhlakhan) — IPA: /aχlaχan/ — Four syllables, akh-la-khan; both kh sounds are the throaty "loch" sound, and the final n is a plain n. ახლა (akhla) — IPA: /aχla/ — The same start, then la. მხოლოდ (mkholod) — IPA: /mχolotʰ/ — Two syllables, mkho-lod; the m and kh come together at the start with no vowel between them. ბებია (bebia) — IPA: /bɛbia/ — Three even syllables, be-bi-a. ჩამოვიდა (chamovida) — IPA: /tʃʰamovida/ — Four syllables, cha-mo-vi-da. გაიღვიძა (gaighvidza) — IPA: /gaiʁvidza/ — Four syllables, ga-i-ghvi-dza; the gh is the voiced throaty sound, and dz is as in "adze." დაიძინა (daidzina) — IPA: /daidzina/ — Four syllables, da-i-dzi-na. წვიმა (ts'vima) — IPA: /tsʼvima/ — The start has a popped ts' and then v, with no vowel between them. დაიწყო (daits'q'o) — IPA: /daitsʼqʼo/ — Two popped sounds in a row, ts' and q', then o. მივხვდი (mivkhvdi) — IPA: /mivχvdi/ — The kh-v-d cluster is said together, with no vowel. ვისაუზმეთ (visauzmet) — IPA: /visauzmɛtʰ/ — Four syllables, vi-sa-uz-met; the au is two vowels, a and u. გაჩერდა (gacherda) — IPA: /gatʃʰɛrda/ — Three syllables, ga-cher-da. დახურა (dakhura) — IPA: /daχura/ — Three syllables, da-khu-ra. ჭამე (ch'ame) — IPA: /tʃʼamɛ/ — ჭ is an ejective ch, a sharp popped sound. მშიერია (mshieria) — IPA: /mʃiɛria/ — The m and sh meet at the start, then four syllables with the vowels said separately: mshi-e-ri-a. ფუტკარი (p'ut'k'ari) — IPA: /pʼutʼkʼari/ — Three popped sounds, p', t' and k'; the middle two meet with no vowel: p'ut'-k'a-ri. სტყუისო (st'q'uiso) — IPA: /stʼqʼuiso/ — The start has a run of three consonants, s-t'-q', then u-i-so.
✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾ ✾ ❦ ✾ ❦ ✾
---
Course Index: [latinum.substack.com/p/index](https://latinum.substack.com/p/index)