###
Livius Andronicus Simulacrum: # Fabula de Puero qui Somnium Vidit Puer quidam nomine Marcus in oppido parvo prope mare habitabat. Pater eius nauta erat; mater cotidie ad forum ibat. Marcus autem libros amabat plusquam ludum, plusquam solem ipsum. Quadam nocte — luna plena erat, ventus tacitus — somnium mirum vidit. Senex quidam ei apparuit. Vestis antiqua erat, barba longa. Dixit se Livium esse, poetam antiquissimum. Dixit carmina Graeca olim in verba Latina vertisse. Dixit Marcum quoque linguam pristinam discere debere, nam omnis sapientia ibi lateret. Marcus e somno excitatatus est. Cor palpitabat; sudor frontem madefecerat. Statim ad matrem cucurrit. Narravit senem in somnio apparuisse. Narravit illum se poetam esse dixisse. Rogavit ubinam libros veteres invenire posset. Mater primum risit. Putabat puerum nimis multos libros legisse. Sed Marcus non cessit. Denuo rogavit. Tandem mater dixit magistrum quendam in oppido habitare qui litteras Graecas Latinasque doceret. Dixit eum severum esse sed iustum. Monuit Marcum diligenter laborare debere, si ad eum ire vellet. Postridie Marcus ad domum magistri ivit. Ianum pulsavit — ter, sicut mos erat. Vir senex ianuam aperuit. Oculi acuti erant; manus chartis maculatae. Interrogavit quid puer vellet. Marcus timide respondit se linguam Latinam discere cupere. Dixit somnium vidisse de poeta antiquo. Dixit illum poetam se iussisse sapientiam quaerere. Magister diu tacuit. Tandem dixit multos pueros ad se venire. Dixit plerosque post unam hebdomadem abire, nam labor durus esset. Interrogavit num Marcus re vera vellet laborare. Marcus capita nutu affirmavit. Iuravit se non cessurum esse. Iuravit sese cotidie venturum, sol luceret an plueret. Sic studia coeperunt. Prima hora difficilis erat. Magister ostendit litteras quasdam formas divinas habere. Docuit linguam Latinam non esse mortuam sed veram. Docuit verbum omne pondus suum habere, locum suum tenere. Marcus laborabat — mane, meridie, vespere. Condiscipuli eum deridebant. Dicebant eum stultum esse. Dicebant linguam mortuam nihil prodesse. Rogabant cur non potius cum eis luderet. Sed Marcus recordabatur somnii. Recordabatur senis qui dixerat sapientiam in verbis veteribus latere. Perrexit. Post tres menses magister dixit Marcum nunc paratum esse ad carmen verum legendum. Protulit librum antiquum. Paginae flavae erant; litterae minutae. Dixit hoc esse carmen de viro callido qui multos annos erravit. Marcus primum verbum legit: “Virum”. Deinde: “mihi”. Deinde: “Camena”. Vox tremebat. Sed perseveravit. “ Subito intellexit. Intellexit poetam ipsum Camenam alloqui. Intellexit Camenam non esse longinquam sed proximam.
Magister adnuit. Dixit Marcum recte sensisse. Dixit carmina prisca non ad oculos sed ad cor loqui. Tum interrogavit num Marcus meminisset somnii sui. Marcus dixit se bene meminisse. Dixit senem nomen “Livius” dixisse. Magister tacuit. Deinde ad fenestram ivit. Diu mare contemplatus est — undae lente movebant, aves marinae clamabant. Tandem dixit ipsum quoque puerum somnium simile olim vidisse. Dixit senem eundem sibi apparuisse. Dixit hoc esse signum — paucos deligi, sed qui deligerentur arcanum quoddam accipere. Marcus tremuit. Rogavit quid arcanum esset. Magister respondit linguam antiquam ianuam esse. Dixit per illam ianuam hominem ad aliam cognitionem transire. Dixit qui Latine Graeceque cogitare posset mundum duplicem habere — non unum sed duo, non caecum sed videntem. Monuit tamen donum pretium quoque habere. Monuit Marcum numquam inter duos mundos plene requieturum esse. Marcus interrogavit num pretium nimis magnum esset. Magister risit — risu non laeto sed cognoscente. Dixit Marcum ipsum iam respondere non posse, nam ianua iam aperta esset. Dixit eum numquam posse verba ut prius audire. Dixit omne verbum nunc radicem suam, pondus suum, historiam suam ostendere. Illa nocte Marcus domum rediit. Mater rogavit num bene valuisset apud magistrum. Pater rogavit num puer tandem ad ludum cum aliis iturus esset. Marcus dixit se bene valere. Dixit se libenter ad magistrum rediturum. Sed non dixit de arcanis. Non dixit de ianua aperta. Sensit — sicut magister praedixerat — se nunc inter duos mundos stare. Post cenam solus in cubiculo sedebat. Lunam per fenestram spectabat. Cogitabat de senone qui in somnio apparuerat. “ Cogitabat de viro callido qui multos annos erraverat inter terras alienas et maria magna. Subito intellexit se ipsum iam errare. Non per maria — sed per linguas. Intellexit se reliquisse oram notam, navigare coepisse ad insulas longinquas. Intellexit reditum esse incertum. Sed non timuit. Nam recordabatur magistrum dixisse donum pretium habere. Recordabatur senem in somnio promisisse sapientiam latentem. Et sciebat — corde sciebat, non mente solum — veram vitam in ipso itinere sitam esse, non in portu. Sequenti mane ad magistrum rediit. Dixit se paratum esse. Dixit se velle pergere, quocumque via duceret. Rogavit quid proxime discendum esset. Magister librum alterum protulit. Dixit nunc tempus esse tragoedias legere. Dixit Livium olim fabulas Graecas in scaenam Romanam transtulisse. Dixit in illis fabulis homines non felices esse sed magnos. Monuit Marcum visurum quid humanum cor pati posset. Marcus librum accepit. Manus tremebant — non timore, sed exspectatione. Sciebat hoc esse initium, non finem.
Sciebat multos annos laborum ante se iacere. Sed sciebat quoque senem illum — Livium ipsum, poetam qui primus carmen Graecum Latinum fecerat — sibi comitem fore. Primam paginam aperuit. Verba obscura erant, sententiae fractae. “ Magister dixit hoc esse de fato. Dixit Mortam deam esse quae vitae filum abscindat. Dixit omnem hominem diem suum exspectare, sciat nesciat. Marcus versus iterum iterumque legit. Sensit cor frigidum fieri — non metu, sed reverentia. Hic erat sermo de rebus ultimis. Hic erat vox ex saeculis duobus ante se audita, adhuc vivens, adhuc pulsans. Illo anno Marcus perrexit. Discipuli alii eum reliquerunt. Ludos celebrabant; ad mare ibant; nihil curabant. Sed Marcus ad magistrum cotídie veniebat. Legebat de viris magnis et casibus diris. Legebat de muliere quae liberos suos interfecit. Legebat de rege qui oculos sibi eruerat. Legebat — et crescebat, non corpore sed animo. Post annum magister dixit Marcum nunc ipsum scribere debere. Dixit non satis esse legere carmina aliorum. Dixit linguam veram non nisi scribendo cognosci. Marcus primum dubitavit. Dixit se nihil habere quod dignum scribendi esset. Sed magister respondit omnem hominem fabulam suam habere. Monuit Marcum de somnio scribere — sic ut puer alius, post centum annos, legere intellegereque posset. Sic Marcus scripsit. Labor durus erat. Verbum quodque considerabat — pondus, sonus, locus. Sicut Livius olim verba Graeca in vestem Latinam induerat, ita Marcus nunc somnium suum in verba prisca vertebat. Cum tandem perfectum erat, magistro ostendit. Magister diu legit. Tandem adnuit. Dixit opus bonum esse. Dixit Marcum iam non puerum esse sed iuvenem. Dixit ianuam non solum apertam sed transitam esse. Dixit quoque tempus advenisse ut Marcus solus pergeret. Dixit se omnia iam docuisse quae docere posset. Dixit reliquum iter Marcum ipsum invenire debere. Marcus lacrimae in oculis erant. Rogavit num umquam magistrum revisurus esset. Magister posuit manum in umero pueri. Dixit veros magistros numquam abire. Dixit eos in verbis ipsis vivere quae docuissent. Dixit Marcum, quotienscumque Livium legeret, et se et Livium et omnes qui ante vixerant ibi inventurum esse. Illa nocte Marcus domum rediit. Libros suos in sarcina condidit. Nam cogitaverat se ad urbem magnam iturum, ubi bibliotheca ingens et magistri doctiores essent. Cogitaverat se totam vitam literis daturum. Pater aegre tulit. Speraverat filium nautam futurum esse. Mater flevit. Timebat puerum numquam rediturum. Sed Marcus dixit se debere ire. Dixit somnium illud non frustra missum esse. Dixit se munus accepisse quod non neglegendum esset. Postridie, prima luce, discessit.
Cum e porta oppidi exiret, respexit. Vidit matrem in limine stantem. Vidit patrem caput deicere. Vidit mare longe lucere, solem orientem super undas. Cor doluit. Sed perrexit. In via cogitabat de omnibus quae didicerat. “ Cogitabat de Livio ipso — qui servus fuerat, qui liberatus linguam alienam in propriam verterat, qui primus carmen Latinum fecerat ex nihilo. Intellexit se quoque iter simile facere. Non ex Graecia in Italiam — sed ex ignorantia in scientiam. Non ex servitute in libertatem — sed ex caecitate in visionem. Via longa erat. Pedes doluērunt; sitis urgebat. Sed Marcus cantabat — cantabat versus Livianos quos memoria tenebat. “ Verba ipsum sustinebant, sicut panis et aqua. Ad vesperam ad montem pervenit. In summo lucem vidit — urbem magnam. Sciebat illuc se tendere debere. Sed constitit. Nam subito ei videbatur aliquid mutatum esse. Circumspexit. Nihil insoliti. Via, arbores, caelum vespertinum. Sed tamen... sensus quidam... Tum intellexit. Non res mutatae erant — sed ipse. Videbat nunc quod antea non viderat. Arborem non ut arborem solum, sed ut materiem et umbram et symbola. Caelum non ut caeruleum solum, sed ut infinitum et arcanum. Verba ipsa — verba cotidiana quae mater et pater dixerant — nunc aliud quid resonabant. Radices antiquae emicabant; strata linguae superposita apparebant. Hoc erat arcanum. Hoc erat donum de quo magister dixerat. Non scientiam solum — sed oculos novos. Non notitiam verborum — sed mundum duplicem, triplicem, infinitum. Risit. Lacrima una per genam cucurrit — non doloris, non gaudii, sed utriusque simul. Tum in mente iterum vox illa audita est — vox senis ex somnio. Sed nunc non verba Latina dicebat. “ Multa quidem passus. Et Marcus intellexit hoc esse initium tantum. Intellexit se nunc linguam alteram quoque discere debere. Intellexit ianuam post ianuam aperiendam esse, usque ad finem vitae — et fortasse ultra. Sed non timuit. Nam recordabatur magistrum dixisse pretium dandum esse. Recordabatur verum nautam non in portu manere sed navigare. Recordabatur Livium ipsum servum fuisse qui se liberaverat — non fuga, sed arte. Sustulit sarcinam. Incepit ascendere. Mons altus erat; nox cadebat. Sed lumen urbis supra lucebat. Et in corde suo Marcus portabat iam thesaurum quem nulla tempestas eripere poterat: linguam vivam, memoriam longam, visionem duplicem. Pervenit tandem. Ingressus est portam. Cogitavit se nunc inter peregrinos fore. Sed cogitavit quoque veros peregrinos ubique domi esse, nam linguae patriam faciunt, non loca. In taberna prima quam invenit, caupo interrogavit quid puer quaereret.
Marcus, iam non timide sed certe, respondit se bibliothecam publicam quaerere. Dixit se litteris studere velle. Dixit se longe venisse ob hanc causam solam. Caupo admiratus est. Dixit non multos iuvenes tam studiosos esse. Dixit bibliothecam in foro sitam esse, prope aedem Minervae. Monuit custodes severos esse, sed eos viros doctos amare. Marcus panem et aquam accepit — affatim edit bibit. Tum cubiculo parvo conducto, in lecto duro recubuit. Antequam somnus venit, cogitavit de matre, de patre, de magistro, de mari longinquo. Cogitavit de somnio illo primo — senone barbato qui se Livium esse dixerat. Et mirabile dictu — illa ipsa nocte somnium iterum venit. Senex iterum apparuit. Sed nunc non solus. Cum eo stabant alii — viri togati, barbati, vultibus gravibus. Unus dixit se Ennium esse. Alius dixit se Naevium. Tertius dixit se Caecilium. Livius autem prae ceteris locutus est. Dixit Marcum bene fecisse. Dixit iter incepisse esse plus quam iter perfecisse. Dixit linguam non mortuam esse sed dormientem — et eam excitari quotienscumque iuvenis aliquis eam amore disceret. Tum Livius aliquid monstravit. Erat volumen — charta antiqua, litterae evanescentes. Dixit haec esse carmina sua quae perierant. Dixit plura perisse quam supervixisse. Sed dixit quoque non referre. Dixit opus poetae non esse verba servare sed flammam tradere. Dixit flammam illam nunc in Marco ardere. Marcus excitatatus est. Lucebat iam. Sol per fenestram parvum radios misit. Statim surrexit, ad forum cucurrit. Bibliotheca magna erat — columnae marmoreae, tectum altum. Ingressus est. Odor chartae veteris et cerae eum salutavit. Custodes interrogaverunt quis esset et quid vellet. Marcus dixit se iuvenem esse qui linguam Latinam a puero didicisset. Dixit se nunc velle carmina antiquissima legere — Livium Andronicum, Naevium, Ennium. Dixit haec esse fundamenta, et sine fundamento nihil aedificari posse. Unus custos — vir senex, oculis acutis — diu eum contemplatus est. Tandem adnuit. Dixit paucos tam iuvenes haec nomina scire. Duxit Marcum ad armarium secretum. Protulit volumina vetera, manibus reverentibus. Marcus primum volumen aperuit. Vidit verba sua — versus Livianos quos memoria tenebat, nunc ante oculos. Sed vidit quoque alia — fragmenta nova, versus quos numquam legerat. Manus tremuerunt. Custos dixit haec esse omnia quae superfuissent. Dixit mare magnum carminum periisse — bellis, incendiis, neglegentia. Dixit hos paucos versus esse sicut insulas post diluvium. Marcus incipere legit. Horas legit. Sol transitum fecit caelum; umbrae creverunt; lucernae accensae sunt. Marcus legit adhuc. In illis fragmentis invenit mundum. Invenit verba de corde quod frigore prae pavore congelat. Invenit verba de laude quae velocius quam gelu verno tabescit.
Marcus incipere legit. Horas legit. Sol transitum fecit caelum; umbrae creverunt; lucernae accensae sunt. Marcus legit adhuc. In illis fragmentis invenit mundum. Invenit verba de corde quod frigore prae pavore congelat. Invenit verba de laude quae velocius quam gelu verno tabescit. Invenit verba de die qui veniet, quem Morta profata est. Et intellexit se domum invenisse. Non domum lapideam — sed domum veram. Patriam animae. Custos tandem dixit bibliothecam claudendam esse. Sed addidit Marcum cras redire posse — et omnibus diebus postea. Marcus egrediens in noctem, stellas supra caput conspexit. Eaedem stellae erant quas supra mare natale viderat. Sed nunc eas aliter videbat. Videbat eas ut Livius olim viderat — ut lumina aeterna supra labores humanos. Sciebat se numquam cessaturum. Sciebat hoc opus vitae totius fore. Sciebat se forsitan nihil magnum scripturum, nullum carmen aeternum facturum. Sed sciebat quoque hoc non referre. Nam, sicut Livius in somnio dixerat, opus non erat verba servare — sed flammam tradere. Et flamma ardebat.
Universitas Scholarium · universitas-scholarium.org
---