Fabula Rhythmica Pueris Romanis Scripta
Latinitate Vera, Rhythmo Ludenti
Latinitate Vera, Rhythmo Ludenti
Temporibus antiquis, cum Roma parva esset adhuc nec imperium haberet nec legiones trans maria, venit ad urbem hostis—hostis magnus et dirus— Lars Porsena, rex Etruscorum, cum militibus multis.
Quot milites? Milia! Milia multa veniebant, armati gladiis, scutis, hastis acutis, currentes ad Romam sicut flumen ingens, clamoribus caelum implentes, terram quatientes.
“Capiemus Romam!” clamabant hostes feroci voce, dum propius propius ad muros veniebant. “Trans pontem ibimus! Muros frangemus! Victoria!” Et Romani—quid facerent? Quo fugerent? Quomodo resisterent?
Nam via una sola erat qua hostes venire poterant: pons—pons ligneus qui trans Tiberim iacebat, Pons Sublicius vocatus, e tabulis factus, non petra, non saxo, sed lignis solis constructus.
“Frangamus pontem!” quidam Senator exclamavit. “Si pons manet, hostes venient! Si pons cadit, salvi erimus—flumen ipsum nos proteget! Secures! Date secures! Tabulas findite! Celeriter!”
Sed tempus—tempus breve erat! Hostes appropinquabant, currentes celerrime sicut ventus autumnalis. Si Romani pontem frangere vellent— quis hostes retineret dum tabulae secarentur?
Silentium fuit. Omnes timebant. Nemo procedebat. Mors certa videbatur si quis contra tot stetisset. Exercitus integer! Milia militum! Unus contra multos? Quis tam insanus esset? Quis tam fortis?
Tum—processit vir. Miles quidam procedit, cui nomen Horatius Cocles erat—vir fortissimus, qui oculum unum solum (alterum in proelio amiserat!) sed virtutem duplicem, animum plus quam duplicem habebat.
“Manebo,” inquit ille voce calma et firma. “Pontem defendam dum vos tabulis secatis. Solus stabo—vel cum paucis si qui sequi audent— sed stabo. Roma servanda est. Mors parvi est.”
Duo alii—fortes et fideles viri—processerunt: Spurius Lartius nomine, et Titus Herminius. “Tecum stabimus,” ambo dixerunt. “Non te solum relinquemus contra hostes. Tres stamus aut tres cadimus!”
Itaque tres viri—tres solum contra millia!— ad extremum pontem processerunt lente, gladios stringentes, scuta ante se tenentes, mortem expectantes sed Romam amantes plus.
Venerunt hostes—unda prima, deinde altera, currentes cum clamoribus, putantes tres viros facillime interfecturos esse, pontem cito transiturus esse, Romam cito capturos esse.
Sed—pugnaverunt tres! Sicut leones pugnaverunt! Horatius in medio, socios protegendo, gladium movebat—huc illuc, huc illuc!— et hostes qui veniebant—cadebant, cadebant!
Non transiebant! Pons angustus erat—pauci simul venire poterant, et hi pauci a tribus interficiebantur! “State firme!” Horatius sociis clamabat, “Auditin post nos securum sonitum? Paulum adhuc!”
Post eos, Romani—sudantes, laborantes— secures movebant in lignis pontis, tabulam post tabulam findentes, franentes, trabem post trabem secantes, dividentes.
Sed Spurius et Titus—viri fortes sed non ferrei— vulnera accipiebant. Sanguis fluebat. Vires deficiebant. Horatius, cum videret socios fessos iam esse, imperavit eis ut ad ripam Romanam redirent.
“Redite!” inquit. “Satis fecistis! Vivite! Narrare potestis quod vidistis hic hodie! Solus manebo—paulum temporis tantum necessarium est— paulum adhuc et pons cadet et Roma salva erit!”
Inviti sed obedientes, recesserunt ambo, currentes trans tabulas iam trementes, ad ripam tutam vix pervenientes cum post eos tabulae crepuere fractae!
Nunc solus stabat Horatius—unus contra omnes, oculus unus exercitum integrum videbat, gladius unus contra gladios innumerabiles, vir unus pro urbe—pro Roma—pro patria!
“Venite si audetis!” hostibus clamabat. “Sed non transibitis! Non, dum sto! Non, dum spiro! Romanus sum! Hanc urbem amo! Hunc pontem teneo! Et vos—vos hostes—non—non—non transibitis!”
Hostes—qui primum ridere ausi erant— nunc mirabantur et timebant etiam. Nam quis vir hic esset qui solus contra millia staret tamquam deus iratus? Quis mortalis talis?
Post Horatium—trabes ultimae crepuerunt rumpentes! Securum ultimum ictum sonabat! Pons tremebat—vacillabat— Et Romani clamabant: “Horati! Horati! Veni! Fuge!”
Sed antequam venire posset currendo, pons cecidit cum fragore magno in flumen! Et Horatius cum ponte cecidit in Tiberim, armatus adhuc, gladium adhuc tenens!
In aquam profundam cecidit—armatus graviter— gladius et scutum et galea et lorica— omnia gravia, omnia in aquam trahentia— sed animus levis erat, animus fortis, animus Romanus!
“Tiberine Pater!” in fluctibus clamabat, “adiuva me nunc! Servavi Romam—serva me! Dignus sum vivere—si di velint— adiuva me ad ripam—ad ripam patriae meae!”
Et—mirum dictu!—quamvis armatus graviter esset, quamvis sagittae hostium circum cadebant, quamvis aqua profunda et frigida esset, transnavit! Ad ripam Romanam pervenit vivens!
Cum emersisset ex undis—uvidus, fessus, sed vivus, vivus, vivus!—Romani universi clamaverunt et lacrimati sunt gaudio. Talem virtutem numquam antea viderant!
“Horati Cocles!” clamabat turba Romana. “Servator urbis! Servator patriae nostrae! Unus vir—solus unus—Romam servavisti! Nomen tuum per saecula omnia manebit!”
Lars Porsena ipse, rex hostilis, trans flumen spectans, admiratus est (sic virtus vincit odium!). “Romani,” inquit sociis, “viros tales habent? Tales viros vincere non possumus. Discedamus.”
Et exercitus Etruscus—millia illa militum— recessit, victus non armis sed virtute, victus non multitudine sed animo unius viri, qui solus stetit cum ceteri timerent.
Horatius vixit multos annos post illum diem, honoratus a civibus, amatus ab omnibus, exemplum virtutis omnibus Romanis, vir qui ostendit quid unus facere posset pro patria.
Et statuam ei posuerunt in foro urbis ut pueri Romani viderent et dicerent: “Ecce Horatius! Ecce vir fortissimus! Sic Romanus vir stat contra pericula!”
Primum: Virtus unius viri multitudinem vincere potest. Non semper numerus vincit—sed animus et constantia.
Secundum: Pro patria mori pulchrum est— sed pro patria vivere post victoriam pulchrius!
Tertium: Amicitia in periculo probatur vera— Spurius et Titus cum Horatio steterunt.
Quartum: Hostes etiam virtutem admirari possunt— Lars Porsena Horatium honoravit quamvis hostis.
Quintum: Nomen bonum manet per saecula— Horatius ante bis mille annos vixit sed nomen vivit!
Vale, lector! Memento Horatium! Et cum pericula venerint (ut venient certe), recordare viri qui solus contra millia stetit, et pete animo: “Quid Horatius fecisset?”
Fortasse non contra exercitus stabis— sed contra timores tuos, contra difficultates, contra mala quae venire videntur insuperabilia— sta sicut Horatius! Resiste! Roma vivit in te!
EXPLICIT NARRATIO DE HORATIO
Viro Fortissimo Qui Pontem Solus Defendit ###
---