Quō factum est ut intellegerem bis fallī eum quī tempus hōrīs mētītur: semel, quod praeteritam hōram periisse putat, quia in columellā nōn iam signātur; iterum, quod futūram nihil esse putat, quia virgula nōndum ad eam pervēnit. Uterque error ex modō cognōscentis nāscitur, nōn ex ipsā rē. Omne enim quod cognōscitur nōn secundum suam vim sed secundum cognōscentium nātūram comprehenditur. Hōrologium cognōscit ut hōrologium, guttam post guttam; et nōs, quamdiū in tempore vīvimus, eōdem modō cognōscimus, singula post singula. Sī qua autem mēns esset quae nōn per singulās guttās sed simul omnia tenēret, eī nihil praeteritum, nihil futūrum esset, sed tōtus diēs ūnō aspectū praesēns, sīcut tōta columella fabrō praesēns est. Neque ideō aqua minus suā sponte caderet; quod enim ille videt praesēns, id nōn cōgit ut sit, sed videt quia est.
Hīc autem cavendum est nē quis ā mē dīcī putet aeternitātem esse diem quendam longissimum, cuius hōrae numerārī nōn possint. Ea est sempiternitās, nōn aeternitās. Quī enim hōrās hōrīs sine fīne addit, tempus quidem efficit sine fīne, sed semper per partēs dēfluēns; neque ūllam hōram ita tenet ut nōn alteram iam āmīserit. Aliud est sine fīne dūrāre, aliud tōtum simul possidēre; et prius illud mundō convenit, posterius sōlī eī quī suprā mundum est.