Cornūtus mē in bibliothēcā suā exspectābat, inter librōs quōs Persius eī testāmentō lēgāverat. Erant autem Chrysippī librī circiter septingentī, quōrum volūmina per parietēs disposita tantam mōlem efficiēbant ut philosophus ipse inter ea minor vidērētur. Lēgāverat eī Persius etiam pecūniam et argentum factum; sed Cornūtus, ut mihi eō diē nārrāvit, librīs tantum sublātīs pecūniam sorōribus, quās frāter hērēdēs fēcerat, relīquerat. Quod cum audīrem, nōn potuī quīn cōgitārem satiram sextam, quam mox lēctūrus eram, dē ūsū opum scrīptam esse, et philosophum, quī lēgātum dīvīdere sciret, id ipsum fēcisse quod poēta in versibus suīs docuisset.
Salūtātum mē cōnsīdere iussit, et prīmum, ut est homō gravis nec verbōrum prōdigus, pauca dē morte amīcī rettulit: febrem nūllam fuisse, sed stomachum diū languisse; Persium in morbō quoque, quotiēns vīrēs paterentur, volūmen in manūs sūmpsisse. Deinde volūmen ipsum prōtulit, nōn magnum, nam tōtus liber sex satirīs et paucīs versibus claudīs cōnstat, sed ita scrīptum ut ubīque litterae dēlētae et suprā versūs aliae īnscrīptae appārērent.
Exposuit deinde Cornūtus quid dē cēterīs eius scrīptīs cōnstituisset. Esse apud mātrem quaedam quae Persius puer scrīpsisset, fābulam praetextam et itinerum librum ūnum et paucōs versūs in socrum Thraseae, quae sē ante virum occīderat; haec omnia sē mātrī auctōrem fuisse ut abolēret, quod nec auctōre digna essent nec fāmae eius prōfutūra. Quaesīvī num id sine dolōre fēcisset. Respondit dolōrem nōn esse iūdicem idōneum; ēditōrem quī omnia servāret nihil servāre, quia mala bona obruerent. Tum dē ipsō librō pergēbat: sē eum leviter corrēxisse, pauca verba mūtāsse, quae Persius ipse, sī vīxisset, mūtātūrus fuisse vidērētur; ex ultimā autem satirā versūs aliquōs dēmpsisse, quod in fīne rudēs essent et inchoātī, ut liber quasi fīnītus esset. Quaerentī mihi quot versūs dēmpsisset, nōn dīxit; sed ostendit locum, ubi līnea ātrāmentō dūcta reliqua dēlēbat, et fatēbātur ea quae post līneam scrīpta essent vix carmen esse, magis notās poētae sibi ipsī scrībentis.
Hōc audītō, prius quam ille dē ēditiōne quicquam dīceret, petīvī ut librum mihi ēdendum trāderet. Mīrātus est ille, nōn quod indignum mē putāret, sed quod ipse dē amīcīs aliīs cōgitāvisset, quī in urbe magis versārentur et plūrēs librāriōs nōssent. Ego contrā dīcēbam mē dē librāriīs nihil labōrāre; mē numerōs nōsse; mē versūs eius singulōs ita audīvisse, dum recitābat, ut sī quis syllabam ūnam perperam dēscrīberet, id statim sēnsūrus essem. Obiēcit ille nōn sine rīsū, ut erat acūtus, satiram ultimam ad mē scrīptam esse et laudēs meās continēre; nōnne hominēs dictūrōs esse Bassum idcircō librum ēdere voluisse ut sē ipsum laudātum legī cūrāret? Fatēbar id dīcī posse; sed rogābam utrum māllet librum ab amīcō ēditum quī in eō laudārētur, an ab aliēnō quī nihil in eō intellegeret. Addēbam nūllum mihi in tōtō librō versum cārum esse ob laudem meam, sed omnēs ob artem eius; et sī quis mē reprehenderet, eum mē ad prōlogum claudum missūrum, ubi poēta sē ipse sēmipāgānum vocat; nēminem enim plūs Persiō dētrāxisse quam Persium ipsum.
Tacuit diū Cornūtus, et volūmen in manū versāvit. Tandem respondit sē, quoniam ego ipse peterem, librum mihi trāditūrum, eā condiciōne ut nihil adderem nec quicquam ex eīs quae ipse dēmpsisset restituerem. Prōmīsī. Hoc prōmissum, ut posteā intellēxī, gravius erat quam tum vidēbātur.