Liceat mihi hōc locō, quoniam faber sum, paulisper dē fabrīlī rē loquī; nam quod in prīmā pāginā librī animadvertī, id mihi tōtum librum aperuit. Praepositī sunt satirīs versūs paucī, quattuordecim omnīnō, nōn hexametrī, quō metrō ipsae satirae scrībuntur, sed claudī, quōs Graecī choliambōs vel scazontas vocant.
Quōrum ratiōnem, sī quis ignōrat, breviter expōnam. Sūmitur versus iambicus senārius, quī sex pedibus cōnstat, ita ut pedēs pārēs iambōs habeant, imparēs autem iambōs vel spondēōs; hic versus, ut est celer et ad āctiōnem aptus, ad fīnem currit et in syllabā longā, tamquam pede fīrmō, cōnsistit. Hippōnax autem, poēta Ephesius et omnium maledicentissimus, in sextō pede prō iambō spondēum vel trochaeum posuit, ita ut syllaba paenultima, quae brevis esse dēbēbat, longa fieret; quō factō versus, cum iam ad fīnem properāre vidērētur, subitō retardātur et quasi in pedem claudum incidit. Hoc nōn adiectiōne fit nec dētractiōne, quia syllabārum numerus īdem manet, sed permūtātiōne quantitātis in ūnō locō; et tamen haec ūna mūtātiō tantum valet ut tōtus versus aliam nātūram induat. Cavendum autem est, quod imperītī saepe neglegunt, ut quīntus pēs pūrus iambus servētur; nam sī et quīntus et sextus graviter cadant, versus nōn claudicat sed corruit. Ab Hippōnacte ad nostrōs vēnit hoc genus, et Catullus eō ūsus est cum sē ipse miserum appellāret et dēsinere ineptīre iubēret; aptum enim est metrum hominī quī sibi ipsī maledīcit.
Iam vidē quid Persius hōc īnstrūmentō fēcerit. Prīmus versus est:
Nec fonte labra prōluī caballīnō.
Audī fīnem, ca bal lī nō: ubi auris iambum exspectat, duae longae sequuntur, et vōx tamquam equus fessus subsistit. Neque id cāsū. Negat enim poēta sē labra in fonte caballīnō prōluisse, quō nōmine fontem illum Mūsārum, quem Graecī ab equī ungulā appellant, dērīdet; negat sē in Parnāsō bicipitī somniāsse; negat sē subitō poētam prōdīsse; sē potius sēmipāgānum carmen suum ad sacra vātum afferre. Quī sīc dē sē loquitur, nōn incēdit ut vātēs gradū sublīmī, sed claudicat ut rūsticus quī ad fēstum urbānum invītātus nōn satis sibi cōnfīdit. Ita quod in versū tamquam pēs dēficit, id in sententiā superbiam poētārum dēnūntiat; claudicat versus, et clauditās ipsa iūdicium fit.
Hīc ego in bibliothēcā Cornūtī sedēns, nōn sine voluptāte, quae ex agnitiōne nāscitur, intellēxī Persium, quem omnēs sevērum et Stōicum putābant, in hīs quattuordecim versibus id fēcisse quod ego tōtō librō dē metrīs docēre cōnātus eram: fōrmam nōn esse ōrnāmentum quod sententiae extrīnsecus addātur, sed ipsīus sententiae partem. Nec tamen tacēbō quod artifex vīdit et alius fortasse nōn vīdisset. Liber quī claudō pede ingreditur fīnem rēctum nōn postulat; immō sī quis cōnstanter scrībere voluisset, eum quoque fīnem claudum relinquere dēbuisset. Cornūtus autem, versibus dēmptīs, fīnem fēcerat quī rēctus stāre vidērētur.